Bakteriyoloji

Bir hastane enfeksiyonu salgınında izole edilen *Enterobacteriaceae* suşlarında, farklı antibiyotik sınıflarına karşı direnç genlerinin hem plazmidler arasında hem de plazmid ile bakteriyel kromozom arasında hızla yer değiştirdiği gözlenmiştir. Bu süreçte rol oynayan, kendi başına replike olma yeteneği bulunmayan ve DNA segmentlerinin bir lokasyondan diğerine taşınmasını sağlayan genetik eleman aşağıdakilerden hangisidir?

Sağlıklı bir bireyin nazofarenksinden yapılan tarama kültüründe izole edilen; kanlı agar ve çikolatamsı agarda üreyen, Gram boyamasında Gram negatif diplokok şeklinde görülen, oksidaz pozitif bir bakterinin biyokimyasal testlerinde glukoz ve maltozu fermente ettiği, ancak laktozu fermente etmediği saptanmıştır. Bu bakteri aşağıdakilerden hangisidir?

$45$ yaşında erkek hasta, bahçede çalışırken ayağına metal bir cismin batmasından $10$ gün sonra çene kaslarında sertlik ve yutma güçlüğü şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenede masseter kaslarında spazm (trismus) ve yüz kaslarının kasılmasına bağlı karakteristik bir yüz ifadesi (risus sardonicus) saptanıyor. Bu klinik tabloya neden olan mikroorganizmanın salgıladığı temel toksinin etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$4$ aylık bir erkek bebek, son iki gündür gelişen beslenme güçlüğü, kabızlık ve halsizlik şikayetleriyle acil servise getirilmiştir. Fizik muayenede bebeğin başını tutamadığı, göz kapaklarında düşme (ptozis) olduğu, ağlarken sesinin zayıf çıktığı ve derin tendon reflekslerinin azaldığı gözlenmiştir. Annesinden alınan ayrıntılı öyküde, bebeğin mamasına yaklaşık bir haftadır tatlandırıcı olarak süzme bal eklendiği öğrenilmiştir.

Bu klinik tabloya neden olan hastalık ve etken ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Gram-pozitif bakterilerin hücre duvarında peptidoglikan tabakasına kovalent olarak bağlanan, hücre yüzeyine negatif yük kazandıran ve antijenik özellik gösteren temel yapı aşağıdakilerden hangisidir?

$68$ yaşında bir erkek hasta, üç ay önce takılan protez kalp kapağı sonrası gelişen yüksek ateş, halsizlik ve üşüme-titreme şikayetleriyle hastaneye başvuruyor. Fizik muayenede yeni gelişen bir sistolik üfürüm saptanıyor. Hastadan alınan kan kültürlerinde Gram pozitif, üzüm salkımı şeklinde kümelenmiş koklar ürüyor. Yapılan biyokimyasal testlerde izolatın katalaz pozitif, koagülaz negatif ve novobiyosine duyarlı olduğu saptanıyor. Bu klinik tabloya neden olan en olası etken ve bu etkenin protez materyallere tutunarak enfeksiyon oluşturmasını sağlayan temel mekanizma aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

34 yaşında bir erkek hasta, ayağına paslı çivi batmasından yaklaşık 10 gün sonra gelişen çene kilitlenmesi, yutma güçlüğü ve vücutta yaygın kasılmalar şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde hastada ağrılı kas spazmları, 'risus sardonicus' (alaycı gülüş) ifadesi ve 'opistotonus' pozisyonu saptanıyor. Bu klinik tabloya neden olan en olası etkenin salgıladığı temel toksinin etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Bakteriyel genetik materyal aktarım yollarıyla ilgili laboratuvar ortamında yapılan bir çalışmada, verici hücrelerden ortama salınan "çıplak" ($naked$) DNA fragmanlarının alıcı hücre tarafından doğrudan alındığı ve bu durumun alıcı hücrede fenotipik değişime yol açtığı gözlenmiştir. Ortama $DNAse$ ($deoksiribonükleaz$) enzimi eklenmesinin ise bu aktarım sürecini tamamen engellediği belirlenmiştir.

Buna göre, bahsedilen gen transfer mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Hayvancılıkla uğraşan $42$ yaşında bir erkek hasta, sağ ön kolunda yaklaşık $1$ hafta önce küçük bir kabarıklık olarak başlayan, ardından ortası siyahlaşan, ağrısız ve çevresi ödemli bir yara şikayetiyle başvuruyor. Yapılan fizik muayenede $3$ cm çapında, ortası nekrotik (püstül malin) bir lezyon saptanıyor. Lezyondan alınan örnekte Gram boyamada büyük, Gram pozitif, uçları küt basiller görülüyor. Kültürde kanlı agarda hemoliz yapmayan, kenarları düzensiz ("Medusa başı" görünümü) koloniler saptanıyor. Bu etken ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hastanelerde cerrahi aletlerin sterilizasyonunda en sık ve en güvenilir yöntem olarak tercih edilen basınçlı buhar (otoklav) uygulaması, mikroorganizmaları esas olarak hangi mekanizma ile yok etmektedir?

Bakteriyel endosporların dehidrasyonunu sağlayarak hem yüksek ısıya hem de çeşitli fiziksel ajanlara karşı ekstrem direnç kazanmasında anahtar rol oynayan, sporun kuru ağırlığının yaklaşık $\%10-15$'ini oluşturan ve spor protoplastında (core) kalsiyum ($Ca^{2+}$) iyonları ile kompleks yaparak bulunan şelatör bileşik aşağıdakilerden hangisidir?

Hastanelerde cerrahi girişimlerde kullanılan talk pudrası, vazelin veya susuz yağlar gibi nemli ısının (otoklav) penetre olamadığı materyallerin sterilizasyonunda tercih edilen yöntem ve bu yöntemin biyolojik monitörizasyonunda kullanılan mikroorganizma aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

$3$ yaşında bir çocuk hasta, halsizlik ve hafif ateş şikayetleriyle pediatri polikliniğine başvuruyor. Fizik muayenede mitral kapak odağında yeni bir üfürüm duyuluyor. Alınan kan kültürlerinin $5$. gününde şişelerde üreme sinyali alınıyor. Yapılan pasajlarda koyun kanlı agarda beta-hemoliz yapan ve agarda çöküntü ($pitting$) oluşturan koloniler gözleniyor. İzole edilen mikroorganizma Gram negatif kokobasil diziliminde olup, oksidaz pozitif ve katalaz negatiftir.

Bu klinik tabloya ve laboratuvar bulgularına göre, olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

Menenjit, üretrit veya pnömoni gibi farklı klinik tablolarla başvuran hastalardan izole edilen $Neisseria$ $meningitidis$, $Neisseria$ $gonorrhoeae$ ve $Haemophilus$ $influenzae$ suşlarının, konakçı mukoza yüzeylerinde kolonize olabilmek için salgısal antikorları parçalayarak etkisiz hale getiren ortak virülans faktörü aşağıdakilerden hangisidir?

Hayvancılıkla uğraşan $45$ yaşındaki bir erkek hasta; yaklaşık bir aydır devam eden, akşamları yükselen ateş, titreme, gece terlemesi ve bel ağrısı şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenesinde splenomegali ve sakroiliit saptanıyor. Hastadan alınan kan kültüründe $4$. günde küçük, Gram negatif kokobasil morfolojisinde bakteriler ürediği bildiriliyor. Bu hasta için en olası etken olan mikroorganizma ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Evcil kedisi tarafından elinden ısırılan $30$ yaşındaki bir kadın hastada, ısırıktan yaklaşık $6$ saat sonra yara yerinde hızla gelişen şiddetli ağrı, eritem, ödem ve serosanguinöz akıntı gözlenmiştir. Yara yerinden alınan klinik örneklerin kültüründe; kanlı agarda gri renkli koloniler oluşturan, Gram negatif kokobasil morfolojisinde, oksidaz ve indol pozitif bir bakteri saptanmıştır. Bu hastadaki klinik tablodan sorumlu olan en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

Bakteriyel genetik materyal aktarımı süreçlerinden biri olan konjugasyonda, bir $Hfr$ (High frequency of recombination) donör hücre ile $F^-$ alıcı hücre arasındaki genetik alışveriş sonucunda alıcı hücrenin genellikle $F^+$ fenotipine dönüşmemesinin (yani $F^-$ kalmaya devam etmesinin) temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Bakterilerde hücre morfolojisinin korunması ve hücre bölünmesi süreçleri, ökaryotik hücre iskeleti proteinlerinin analogları tarafından organize edilir. Özellikle basil (çomak) şekilli bakterilerde peptidoglikan sentez komplekslerini (PBP'ler) sitoplazmik membran altında helikal bir hat boyunca organize ederek hücrenin longitüdinal (boyuna) büyümesini sağlayan ve ökaryotik $aktin$ proteini ile yapısal homoloji gösteren protein aşağıdakilerden hangisidir?

$42$ yaşında, Akut Miyeloid Lösemi (AML) tanısıyla kemoterapi alan ve nötropenik fazda olan bir kadın hastada; seftazidim ve vankomisin tedavisi altında $4.$ günde ateş yükseliyor. Alınan kan kültürlerinde Gram pozitif, katalaz negatif, alfa hemolitik kokların ürediği görülüyor. İzolatın vankomisin minimal inhibitör konsantrasyonu (MİK) $> 256$ $\mu g/mL$ olarak saptanıyor. Yapılan ileri laboratuvar testlerinde; pirolidonil arilamidaz (PYR) negatif, lösin aminopeptidaz (LAP) negatif ve safra eskülin testi pozitif bulunuyor. Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre, enfeksiyondan sorumlu olması en muhtemel etken aşağıdakilerden hangisidir?

Isıya duyarlı olan ve otoklav gibi yüksek sıcaklık gerektiren yöntemlerle steril edilemeyen serum, vitamin ve antibiyotik çözeltilerinin sterilizasyonunda membran filtreler kullanılmaktadır. Rutin mikrobiyoloji uygulamalarında kullanılan standart $0,22 \mu m$ gözenek çaplı filtrelerin kullanıldığı bir işlem sonrasında, aşağıdaki mikroorganizmalardan hangisinin süzüntüde (filtrat) bulunma olasılığı en yüksektir?