Bakteriyoloji

Hapşırma, burun akıntısı ve hafif ateş ile başlayan (katarrhal evre), yaklaşık iki hafta sonra paroksismal öksürük nöbetlerinin eklendiği $4$ yaşında bir çocukta etken olarak Gram negatif kokobasil yapısındaki *Bordetella pertussis* saptanmıştır. Bu bakterinin patogenezinde, virülans genlerinin ekspresyonu "BvgS/BvgA" iki-bileşenli sistemi tarafından çevresel sinyallere göre regüle edilmektedir. Bu regülasyon sistemi ve $Bvg$ fazları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Gram-negatif bakterilerin dış membranında (outer membrane) yer alan ve konak hücrede endotoksik aktivite gösteren temel yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Doğumdan $36$ saat sonra letarji, solunum sıkıntısı ve beslenme güçlüğü şikayetleri ile yenidoğan yoğun bakım ünitesine yatırılan bir bebeğin kan ve beyin omurilik sıvısı (BOS) örneklerinde; koyun kanlı agarda dar bir beta-hemoliz zonu oluşturan, katalaz negatif, Gram pozitif zincir yapmış koklar izole edilmiştir. Bu etkenin tanımlanmasında aşağıdaki özelliklerden hangisinin saptanması en olasıdır?

Bakterilerin patogenezinde ve üremesinde demir iyonu ($Fe^{3+}$) kritik bir role sahiptir. Konak organizmada serbest demir konsantrasyonunun çok düşük olması nedeniyle bakteriler, demiri bağlamak ve hücre içine taşımak için yüksek afiniteli özel sistemler geliştirmişlerdir. Bakteriler tarafından sentezlenen ve demiri şelate ederek transferrin gibi konak proteinlerinden söküp alabilen bu düşük molekül ağırlıklı bileşiklere ne ad verilir?

Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) zemininde gelişen pnömoni nedeniyle takip edilen 68 yaşındaki bir erkek hastadan alınan balgam örneğinin Gram boyamasında, hem hücre içi hem de hücre dışı yerleşim gösteren Gram negatif diplokoklar görülmüştür. Laboratuvar incelemesinde etkenin oksidaz ve katalaz pozitif olduğu, ancak test edilen karbonhidratların (glukoz, maltoz, laktoz ve sükroz) hiçbirini fermente etmediği (asakkarolitik) ve DNAse testi ile pozitif sonuç verdiği belirlenmiştir. Bu klinik tabloya neden olan en olası mikroorganizma aşağıdakilerden hangisidir?

Açık bir kırık ve yaygın yumuşak doku ezilmesi ile sonuçlanan bir iş kazasından $18$ saat sonra, yaralanma bölgesinde gelişen bronz renkli deri değişikliği, hemorajik büller, şiddetli ağrı ve palpasyonda krepitasyon saptanan hastada myonekroz tanısı koyuluyor. Yaradan hazırlanan preparatta bol miktarda Gram pozitif büyük basiller görülmesine rağmen, inflamasyon sahasında nötrofillerin hemen hemen hiç bulunmadığı (toksik lökositolizis) dikkati çekiyor. Bu klinik tabloya neden olan temel bakteriyel toksinin biyokimyasal aktivitesi aşağıdakilerden hangisidir?

Bakterilerde hücre duvarının dışında yer alan ve virülans ile yakından ilişkili olan kapsül yapısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Pelvik inflamatuar hastalık (PID) tanısıyla takip edilen bir hastanın servikal sürüntü örneği Thayer-Martin besiyerine ekilmiş ve oksidaz pozitif Gram negatif diplokoklar izole edilmiştir. Bu etkenin mukozal yüzeylerde kolonizasyonunu kolaylaştırmak amacıyla ürettiği ve salgısal $IgA1$ moleküllerini menteşe (hinge) bölgesinden parçalayarak mukozal immüniteyi etkisiz hale getiren virülans faktörü aşağıdakilerden hangisidir?

Bakteri genetiğinde antibiyotik direnç genlerinin taşınmasında ve genetik çeşitliliğin artmasında kritik görevleri olan transpozonların (sıçrayan genler), plazmidlerden ayrılan en temel yapısal/fonksiyonel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

*Neisseria gonorrhoeae* enfeksiyonları sırasında, bakterinin konak hücrelerine sıkı yapışmasını ve fagositozdan kaçınmasını sağlayan Opa (opacity) proteinlerinin ekspresyonu dinamik olarak değişebilmektedir (faz varyasyonu). Bu proteinlerin ekspresyon düzeyindeki değişimlerin temelinde yatan ve translasyonel çerçeve kaymasına (frameshift) neden olan moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Bir öğrenci yurdunda akşam yemeğinde servis edilen etli bir yemeğin tüketilmesinden yaklaşık $10$ saat sonra, çok sayıda öğrencide şiddetli karın ağrısı ve sulu diyare şikayetleri gelişmiştir. Hastalarda ateş ve kusma saptanmamıştır. Yapılan incelemede, yemeğin büyük kazanlarda pişirildiği ve servis öncesi oda sıcaklığında uzun süre bekletildiği öğrenilmiştir.

Bu klinik tabloya neden olan etkenin patogenezindeki temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Isıya dayanıklı cam ve metal cerrahi aletlerin sterilizasyonunda kullanılan kuru sıcaklık (Pasteur fırını) yönteminin biyolojik kontrolünde kullanılan standart mikroorganizma ve bu yöntemin temel mikrobisid etki mekanizması aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Diyabetik ayak ülseri nedeniyle takip edilen bir hastadan izole edilen Metisilin dirençli $Staphylococcus$ $aureus$ (MRSA) suşunda, vankomisin tedavisine yanıtsızlık ve nefrotoksisite gelişmesi üzerine tedavi seftarolin ile değiştirilmek istenmiştir. Ancak yapılan mikrodilüsyon testinde suşun seftarolin MİK değerinin $8$ $\mu g/mL$ olduğu belirlenmiştir. Bu suşta gözlenen seftarolin direncinin en olası moleküler mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$58$ yaşında erkek hasta, üç haftadır devam eden düşük dereceli ateş, iştahsızlık ve kilo kaybı şikayetleriyle kardiyoloji polikliniğine başvuruyor. Hastanın tıbbi öyküsünde iki ay önce komplike bir diş çekimi geçirdiği ve mitral kapak prolapsusu olduğu öğreniliyor. Fizik muayenede oskültasyonda pansistolik üfürüm ve splinter hemorajiler saptanıyor. Kan kültürlerinden alınan örneklerin Gram boyamasında pleomorfik görünümlü, yer yer zincir yapmış Gram pozitif koklar izleniyor. Ancak alınan örneklerin ekildiği standart koyun kanlı agar besiyerlerinde $72$ saatlik inkübasyon sonunda makroskobik üreme gözlenmiyor. Bu izolatın tanısında önemli bir ipucu olan "uydu fenomeni" (satellitism) testi pozitif bulunuyor.

Bu klinik tabloya neden olan mikroorganizmanın laboratuvar özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Üniversite yurdunda kalan ve ani başlayan yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı ve ense sertliği şikayetleriyle acil servise getirilen $19$ yaşındaki bir hastanın beyin omurilik sıvısı ($BOS$) örneğinin Gram boyamasında, polimorfonükleer lökositler içerisinde Gram negatif diplokoklar saptanmıştır. Bu etkenin kapsül yapısına göre yapılan serogruplandırmasında, kapsül polisakkariti insan dokusundaki nöral hücre adhezyon molekülleri ($N-CAM$) ile yapısal benzerlik (moleküler benzerlik) gösterdiği için zayıf immünojenik özellik taşıyan ve bu nedenle aşı geliştirilmesinde en büyük zorluğu oluşturan serogrup aşağıdakilerden hangisidir?

Balıkçılıkla uğraşan $45$ yaşındaki bir erkek hasta, sağ el sırtında yaklaşık üç gün önce başlayan; ağrılı, morumsu-kırmızı renkli, keskin sınırlı ve supurasyon göstermeyen bir lezyon şikayetiyle başvurmuştur. Lezyonun kenarlarından alınan biyopsi örneğinin kültüründe; Gram pozitif, sporsuz, katalaz negatif basiller izole edilmiştir. Bu mikroorganizmanın kesin tanısında aşağıdaki laboratuvar bulgularından hangisi en karakteristiktir?

6 yaşında, ailesinin aşı karşıtı olması nedeniyle çocukluk çağı aşıları yapılmamış bir çocuk; yüksek ateş, boğaz ağrısı ve boyun bölgesinde belirgin yumuşak doku şişliği (boğa boynu görünümü) şikayetleriyle getirilmiştir. Fizik muayenede tonsiller ve farenks üzerinde gri-beyaz renkli, çevre dokuya sıkıca yapışık ve kaldırılmaya çalışıldığında kanayan psödomembranlar izlenmiştir. Bu klinik tabloya neden olan en olası etkene ait toksinin temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Isıya ve neme duyarlı, lümenli mikrocerrahi aletlerinin sterilizasyonunda kullanılan hidrojen peroksit gaz plazma yöntemi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Klinik örneklerden izole edilen vankomisin dirençli $Staphylococcus$ $aureus$ (VRSA) suşlarında direnç mekanizmasının moleküler temeli incelendiğinde; direncin genellikle $Enterococcus$ $faecalis$'ten köken alan ve $vanA$ gen kümesini taşıyan Tn1546 transpozonu ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Bu genetik elemanın $Enterococcus$ suşlarından $S.$ $aureus$'a aktarımı ve alıcı hücrede stabil hale gelmesi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bakterilerde genetik materyal aktarım mekanizmalarından biri olan transformasyon sürecinde, dış ortamdan alınan serbest (çıplak) DNA moleküllerinin alıcı hücre kromozomuna kalıcı olarak entegre edilebilmesi için aşağıdakilerden hangisi gereklidir?