Parazitoloji

Tıbbi parazitolojide; bir parazit türünün doğadaki varlığını normal olarak sürdürdüğü, çoğaldığı ve diğer duyarlı canlılar için bir enfeksiyon kaynağı oluşturduğu canlı (hayvan, insan) veya cansız (toprak, su) ortamlara verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Güneydoğu Asya seyahati sonrası kronik ishal, karın ağrısı, borborigmus ve belirgin kilo kaybı şikayetleriyle başvuran $42$ yaşındaki erkek hastanın laboratuvar tetkiklerinde hipoalbüminemi, hipokalsemi ve hipokalemi saptanmıştır. Hastanın öyküsünden tatlı su balıklarını fermente veya çiğ olarak tükettiği öğrenilmiştir. Gaita incelemesinde, $\textit{Trichuris trichiura}$ yumurtalarına benzeyen ancak daha küçük, bipolar tıkaçları daha silik ve dış çeperi çizgili olan yumurtalar görülmüştür. Bu klinik tabloya neden olan ve yaşam döngüsünde 'internal otienfeksiyon' yeteneği sayesinde ağır hiperenfeksiyon tablosuna yol açabilen nematod aşağıdakilerden hangisidir?

Parazitlerin bir konaktan diğerine taşınmasında rol oynayan canlılar arasında; parazitin vücudunda hiçbir biyolojik değişim, gelişim veya çoğalma evresi geçirmediği taşıyıcılara verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Savaş veya doğal afetler gibi hijyen koşullarının bozulduğu durumlarda kurulan kalabalık kamplarda yaşayan bir grup hastada; paroksismal (tekrarlayan) ateş atakları, şiddetli baş ağrısı ve özellikle kaval kemiği (tibia) üzerinde yoğunlaşan belirgin hassasiyet ile karakterize bir salgın gözleniyor. Hastaların birçoğunun kıyafetlerinin iç kıvrımlarında yaklaşık 3 mm boyunda, grimsi, kanatsız artropodlar tespit ediliyor.

Bu klinik tablodan sorumlu olan artropod ve taşıdığı etkenin biyolojik etkileşimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

22 yaşında bir erkek hasta, yaklaşık bir haftadır devam eden kasık bölgesindeki şiddetli kaşıntı şikayeti ile polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenede kasık kıllarına sıkıca yapışmış, yaklaşık 1 mm boyutunda, beyaz renkli oval yapılar (sirkeler) ve deride küçük hemorajik noktalar saptanıyor. Bu hastada klinik tabloya neden olan en olası tıbbi artropod aşağıdakilerden hangisidir?

$20$ yıl boyunca Batı Afrika'da çalıştıktan sonra Türkiye'ye dönen $55$ yaşındaki bir erkek hastada, dönüşünden $10$ yıl sonra yaklaşık $72$ saatlik aralıklarla tekrarlayan ateş, titreme ve baş ağrısı şikayetleri başlıyor. Yapılan fizik muayenede splenomegali saptanıyor. Periferik yayma incelemesinde eritrositlerin boyutunun değişmediği, sitoplazma boyunca uzanan "bant formunda" trofozoitler ve kaba kahverengi pigmentler izleniyor. Bu klinik tabloya neden olan parazit türü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Tıbbi parazitolojide parazitlerin yaşam döngüleri ve konak spektrumu incelendiğinde; parazitin normal döngüsünde yer almayan bir canlı türünü rastlantısal olarak enfekte etmesi ve bu yeni konakta biyolojik gelişimini tamamlayamayarak döngünün dışına çıkması durumu aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanır?

$28$ yaşında erkek hasta, son bir aydır devam eden şiddetli baş ağrısı ve yeni gelişen jeneralize tonik-klonik nöbet şikayetiyle nöroloji polikliniğine başvuruyor. Yapılan kranyal MR görüntülemesinde beyin parankimi içerisinde çok sayıda, yaklaşık $1 \ cm$ çapında, içerisinde skoleksin (invajine baş kısmı) seçilebildiği veziküler lezyonlar saptanıyor. Nörosistiserkozis tanısı konulan bu hastanın klinik tablosuna yol açan enfektif parazit formu aşağıdakilerden hangisidir?

$6$ yaşında bir kız çocuğu, özellikle geceleri artan perianal kaşıntı ve huzursuzluk şikayetleri ile polikliniğe getiriliyor. Fizik muayenesinde perianal bölgede ekskoriasyonlar ve vajinal akıntı saptanıyor. Hastanın yapılan rutin dışkı incelemelerinde herhangi bir parazit veya yumurtaya rastlanmıyor. Bu hasta için en olası tanı ve tanıda kullanılması gereken altın standart yöntem aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Güney Amerika'nın kırsal kesimlerinde uzun yıllar yaşamış olan $52$ yaşındaki erkek hasta; ilerleyici yutma güçlüğü, çarpıntı ve nefes darlığı şikayetleriyle iç hastalıkları polikliniğine başvuruyor. Yapılan baryumlu özofagus grafisinde özofagusta belirgin dilatasyon saptanırken, ekokardiyografisinde dilate kardiyomiyopati bulguları izleniyor. Bu klinik tabloya neden olan parazitin insana bulaşmasında en yaygın görülen mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

İnsanlarda enfeksiyon oluşturan trematodların (yaprak solucanları) yaşam döngülerinde, yumurtaların suya ulaşmasıyla başlayan süreçte türler arası belirgin farklılıklar gözlenir. Çoğu türde yumurtadan çıkan silli mirasidyum ($miracidium$) uygun ara konak olan yumuşakçayı (salyangoz) bularak aktif şekilde dokusuna girerken, bazı türlerde yumurtalar su ortamında açılmayıp doğrudan salyangoz tarafından yutulur. Aşağıdaki parazitlerden hangisi, yumurtasının ara konak olan salyangoz tarafından doğrudan yutulması yoluyla yaşam döngüsüne devam eden bir trematoddur?

Helmintlerin taksonomik sınıflandırılmasında morfolojik özellikler, üreme sistemleri ve yaşam döngüsündeki evreler belirleyici kriterlerdir. Trematodlar (yaprak solucanları) genel olarak hermafrodit bir yapı sergilemelerine rağmen, bir grup parazit bu kuralın dışındadır. Bu gruptaki parazitler ayrı eşeyli (dişi ve erkek ayrı) olarak bulunurlar ve yaşam döngülerinde 'metaserkarya' evresi izlenmez. Bu özelliklere sahip olan ve insanlara doğrudan sağlam deriden serkarya penetrasyonu ile bulaşan trematod türü aşağıdakilerden hangisidir?

$Hymenolepis$ $nana$, tıp parazitolojisinde 'cüce şerit' olarak bilinen ve özellikle çocuklarda sık görülen bir sestod türüdür. Bu paraziti diğer birçok sestoddan ayıran en önemli özelliklerden biri, yaşam döngüsünde ara konağın (artropod) isteğe bağlı (fakültatif) olması ve insanın döngüde farklı roller üstlenebilmesidir. Buna göre, $H.$ $nana$ enfeksiyonunun patogenezi ve yaşam döngüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Özellikle tatlı su balıklarının çiğ veya az pişmiş olarak tüketilmesiyle insanlara bulaşan ve parazitin konakçının Vitamin $B_{12}$'sini tüketmesi sonucu megaloblastik anemiye neden olabilen sestod aşağıdakilerden hangisidir?

Karaciğer ve safra yolları tutulumu gösteren trematodlar incelendiğinde; portal ven dallarında yerleşerek periportal fibrozise ve portal hipertansiyona neden olan $Schistosoma$ türleri ile safra yollarında yerleşerek obstrüktif sarılığa veya kolanjiyokarsinomaya yol açan $Clonorchis$ $sinensis$ klinik olarak birbirinden ayrılır. Bu iki parazitin biyolojik özellikleri ve yaşam döngüleri karşılaştırıldığında, $Schistosoma$ türlerini diğer trematodlardan (örn. $Clonorchis$ $sinensis$, $Fasciola$ $hepatica$) ayıran temel gelişimsel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

$32$ yaşında, domuz besiciliği yapan bir erkek hasta; ani başlayan karın ağrısı, tenesmus ve günde $10-12$ kez tekrarlanan kanlı-mukuslu ishal şikayetiyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan dışkı incelemesinde; oldukça büyük ($60-100 \mu m$), tüm yüzeyi sillerle kaplı, aktif hareketli ve sitoplazmasında belirgin böbrek şeklinde bir makronukleus içeren trofozoitler saptanıyor. Bu hastada klinik tabloya neden olan en olası parazit aşağıdakilerden hangisidir?

Tıbbi artropodlar, insanlarda doğrudan ektoparazitozlara yol açabildikleri gibi, çeşitli bakteriyel, viral veya paraziter etkenlerin insana taşınmasında "vektör" olarak da görev yaparlar.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir enfeksiyon hastalığının bulaşmasında vektör olarak görev yapmaz?

Savaş, göç veya doğal afetler sonrası oluşan kalabalık ve hijyen koşullarının yetersiz olduğu kamplarda; yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı, kas ağrıları ve bitkinlik şikayetleri ile başvuran bir grup hastada yapılan incelemede yoğun vücut biti (*Pediculus humanus corporis*) enfestasyonu saptanmıştır. Bu hastalarda etken olan mikroorganizmanın, diğer bit kaynaklı enfeksiyonlardan (epidemik tifüs, hendek ateşi) farklı olarak; bitin ısırması veya dışkısının (kopros) deri sıyrıklarına bulaşması ile değil, sadece bitin ezilmesi (crushing) sonucu enfekte hemolenfin konak derisindeki mikro-yaralanmalardan veya mukozalardan girişi ile bulaştığı bilinmektedir.

Bu bulaş mekanizmasına sahip olan ve vücut bitleri tarafından nakledilen enfeksiyon hastalığı aşağıdakilerden hangisidir?

Tıbbi parazitoloji literatüründe zoonozların (hayvanlardan insanlara bulaşan enfeksiyonlar) epidemiyolojik özelliklerine göre yapılan sınıflandırmada; parazitin yaşam döngüsünü tamamlayabilmesi için mutlaka birden fazla omurgalı konak türüne ihtiyaç duyduğu, ancak döngüde omurgasız bir biyolojik vektörün yer almadığı durumlar (örneğin; $Taenia\ saginata$ veya $Echinococcus\ granulosus$ döngüleri) aşağıdaki kavramlardan hangisi ile tanımlanır?

Parazitlerin yaşam döngüsünde vektörlerin rolü, parazitin vektör vücudunda geçirdiği biyolojik süreçlere göre sınıflandırılmaktadır. Bir artropodun vücuduna giren parazit etkeninin, burada sadece morfolojik gelişim (başkalaşım) gösterdiği ancak sayıca bir artış (çoğalma) meydana gelmediği gözlenmiştir. Bu durum filaryal nematodların sivrisineklerdeki yaşam evreleri ile uyumludur. Buna göre, sözü edilen bu vektör-parazit ilişkisi aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanır?