Genel Patoloji

45 yaşında kadın hasta, ellerinde soğukta ortaya çıkan morarma ve uyuşma (Raynaud fenomeni), parmak derisinde gerginlik ve yutma güçlüğü şikayetleriyle romatoloji polikliniğine başvuruyor. Fizik muayenede parmak uçlarında küçük ülserasyonlar, sklerodaktili ve yüzde mimik çizgilerinin silindiği "maske yüz" görünümü saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde anti-DNA topoizomeraz I ($Scl-70$) antikorları pozitif bulunuyor. Bu hastada izlenen patolojik sürecin temelinde yatan mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$55$ yaşında, kronik mesane taşı ve tekrarlayan enfeksiyon öyküsü olan bir hastanın sistoskopi eşliğinde alınan mesane biyopsisinde, normal transizyonel (değişici) epitelin yer yer keratinize çok katlı yassı epitele dönüştüğü izlenmiştir. Bu adaptasyon yanıtının (metaplazi) gelişimindeki temel hücre biyolojik süreci aşağıdakilerden hangisidir?

Nefrotik sendrom tanısı alan bir hastada, idrarla aşırı protein kaybı (proteinüri) saptanmıştır. Hastadan alınan böbrek biyopsisinin mikroskobik incelemesinde, proksimal tübül epiteli sitoplazması içerisinde çok sayıda eozinofilik, hiyalin damlacıklar izlenmektedir. Bu hücre içi birikimin temel mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik inflamasyon zemininde gelişen doku onarımı ve fibrozis süreçlerinde, makrofajların 'alternatif aktivasyon' ($M2$) yoluna girmesi kritik bir adımdır. Bir doku kesitinde makrofajların fagositoz kapasitelerinin düşük olduğu, ancak yoğun miktarda $IL-10$ ve $TGF-\beta$ salgılayarak fibroblast proliferasyonunu uyardığı saptanmıştır.

Makrofajların bu fenotipe (alternatif aktivasyon) farklılaşmasını sağlayan temel mediyatör aşağıdakilerden hangisidir?

38 yaşında kadın hasta, son birkaç aydır devam eden gözlerde kuruluk, ağızda yanma ve yutma güçlüğü şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenede her iki parotis bezinde ağrısız ve diffüz büyüme saptanıyor. Hastanın yapılan dudak biyopsisinde minör tükürük bezlerinde yoğun periduktal lenfositik infiltrasyon ve asiner atrofi izleniyor. Bu hastanın klinik gidişatı ve beklenen laboratuvar bulguları göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisinin görülme olasılığı en yüksektir?

Akut inflamasyon sürecinde lökositlerin damar dışına çıkabilmesi için öncelikle endotel yüzeyine tutunmaları gerekir. Bu sürecin ilk basamağı olan "yuvarlanma" (rolling) fazında, endotel hücreleri üzerinde eksprese edilen $E$-selektin ve $P$-selektin moleküllerinin lökositler üzerinde bağlandığı temel oligosakkarit ligandı aşağıdakilerden hangisidir?

Yapılan karaciğer biyopsisinde yaygın nekrotizan olmayan granülomlar saptanan $7$ yaşındaki bir erkek hastanın laboratuvar incelemelerinde, nötrofillerin fagositoz sonrası reaktif oksijen ürünlerini üretemediği ($NADPH$ oksidaz eksikliği) belirlenmiştir. Bu hastada granülom oluşumuna yol açan temel immünopatolojik süreç aşağıdakilerden hangisidir?

$10$ aylık erkek bebek, son $4$ ay içerisinde üç kez bakteriyel pnömoni ve iki kez otitis media tanısıyla tedavi edilmiştir. Fizik muayenede tonsillerin izlenmediği ve periferik lenf nodlarının palpe edilemediği saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde serum $IgG$, $IgA$ ve $IgM$ düzeylerinin belirgin olarak düşük olduğu, periferik kanda ise $CD19+$ hücrelerin neredeyse hiç bulunmadığı görülüyor. Bu hastanın lenf nodu biyopsisinde aşağıdakilerden hangisinin görülmesi en olasıdır?

$2$ aylık bir erkek bebek; doğumundan kısa bir süre sonra başlayan inatçı diyare, yaygın ekzematöz dermatit ve neonatal başlangıçlı tip $1$ diabetes mellitus tanıları ile değerlendiriliyor. Aile öyküsünde benzer klinik bulgularla erken yaşta kaybedilmiş bir erkek kardeş olduğu saptanıyor. Laboratuvar incelemelerinde $T$ ve $B$ lenfosit sayılarının normal olduğu, ancak regülatuar $T$ hücre fonksiyonlarının ileri derecede bozuk olduğu belirleniyor. Bu hastadaki klinik tablonun gelişiminden sorumlu olan temel genetik defekt aşağıdakilerden hangisidir?

$3$ yaşında bir erkek çocuk, doğumundan itibaren beklenen kiloya ulaşamama, kötü kokulu ve yağlı dışkılama ile tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle polikliniğe getirilmiştir. Fizik muayenesinde nazal polip saptanan hastanın yapılan ter testi sonucunda klor düzeyi $75 \text{ mEq/L}$ (normal $<60 \text{ mEq/L}$) olarak ölçülmüştür. Bu hastada izlenen klinik tablodan sorumlu olan temel genetik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$6$ yaşında bir erkek çocuk, konuşmada gecikme, gelişimsel basamaklarda gerilik ve hiperaktivite şikayetleriyle pediatri polikliniğine getiriliyor. Yapılan fizik muayenede hastanın uzun ve ince bir yüz yapısına, belirgin kulaklara ve geniş bir mandibulaya sahip olduğu saptanıyor. Prepubertal dönemde olmasına rağmen testis hacminin yaş grubu ortalamasının belirgin şekilde üzerinde olduğu (makroorşidizm) gözleniyor. Aile öyküsü sorgulandığında, annesinin erkek kardeşinde de benzer bir zeka geriliği tablosu olduğu öğreniliyor. Bu hasta için en olası tanıda rol oynayan temel genetik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$19$ yaşında erkek hasta, ani başlayan ve sırtına vuran şiddetli göğüs ağrısı şikayetiyle acil servise başvuruyor. Yapılan fizik muayenede hastanın yaşıtlarına göre çok uzun ve zayıf olduğu, kollarını yanlara açtığında iki el parmak ucu arasındaki mesafenin boyundan uzun olduğu, parmaklarının ince ve uzun (araşnodaktili) olduğu saptanıyor. Göz muayenesinde bilateral superior ektopia lentis (lens luksasyonu) izlenen hastanın, babasının $35$ yaşında aort anevrizma rüptürü nedeniyle hayatını kaybettiği öğreniliyor. Bu klinik tabloya neden olan temel genetik kusur aşağıdakilerden hangisidir?

24 yaşında bir erkek hasta, sağ bacağında ani başlayan kızarıklık, şişlik ve şiddetli ağrı şikayetiyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenede bölgede lokal ısı artışı ve hassasiyet saptanıyor. Alınan biyopsi örneğinde yaygın ödem ve doku aralıklarında yoğun polimorf nüveli lökosit (nötrofil) birikimi izleniyor. Bu hastadaki akut inflamasyon odağına nötrofillerin aktif olarak çekilmesinden (kemotaksis) sorumlu olan temel araşidonik asit metaboliti aşağıdakilerden hangisidir?

Amiloid birikimleri, biyokimyasal açıdan farklı prekürsör proteinlerden oluşmalarına rağmen tüm tiplerinde benzer fiziksel ve morfolojik özellikler sergileyen ekstrasellüler materyallerdir. Buna göre, amiloid materyalinin tüm varyantlarında ortak olan ve tanısal olarak kullanılan temel yapısal özellik aşağıdakilerden hangisidir?

$75$ yaşında, uzun süredir kalsifik aort darlığı tanısıyla takip edilen bir hastanın kapak replasmanı sonrası çıkarılan doku örneğinin mikroskobik incelemesinde yoğun bazofilik granüler birikimler izlenmektedir. Serum kalsiyum ve fosfor düzeyleri normal saptanan bu hastadaki mineral birikimi süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Doku hasarını takip eden onarım sürecinde, inflamasyon fazından proliferasyon ve granülasyon dokusu oluşumu fazına geçişte kritik bir 'orkestra şefi' rolü üstlenen, alternatif yoldan aktive olmuş makrofajların ($M2$) doku onarımındaki temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

$30$ yaşında erkek hastanın sağ bacağı, geçirdiği trafik kazası sonrası femur kırığı nedeniyle $6$ hafta boyunca alçıda kalmıştır. Alçı çıkarıldığında sağ bacak kas kitlesinin sol bacağa oranla belirgin düzeyde azalmış olduğu saptanmıştır. Bu tabloya neden olan temel hücresel adaptasyon süreci aşağıdakilerden hangisidir?

Akut inflamasyon odağına lökosit göçü sırasında, lökositlerin endotel yüzeyine "sıkı yapışması" (firm adhesion), lökosit yüzeyindeki integrinlerin ($LFA-1$, $VLA-4$) düşük afiniteli halden yüksek afiniteli hale geçmesini gerektirir. Bu süreçte, endotel yüzeyindeki kemokinlerin lökosit reseptörlerine bağlanmasıyla tetiklenen "içten dışa sinyal iletimi" (inside-out signaling) sonucunda integrinlerin konformasyonel değişikliğe uğraması sağlanır.

İntegrinlerin sitoplazmik kuyruğuna bağlanarak bu yüksek afiniteli formu ve kümelenmeyi doğrudan tetikleyen temel hücre içi protein aşağıdakilerden hangisidir?

Yaşlı bireylerde otopside insidental olarak saptanabilen veya klinik olarak atriyal fibrilasyon riskinde artışla ilişkilendirilen; morfolojik olarak sadece kalp atriyumlarının subendokardiyal dokusunda sınırlı amiloid birikimi ile karakterize lokalize amiloidoz formunda prekürsör protein aşağıdakilerden hangisidir?

$14$ aylık erkek çocuk, yaşamın ilk yılından itibaren tekrarlayan ağır viral, fungal ve bakteriyel enfeksiyonlar nedeniyle hastaneye yatırılıyor. Fizik muayenesinde lenfadenopati ve tonsillerin var olduğu saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde total lenfosit sayısı normal ($3200/mm^3$) olarak bulunuyor. Akım sitometrisi (flow cytometry) incelemesinde $CD8^+$ $T$ lenfosit ve $CD19^+$ $B$ lenfosit sayıları normal sınırlarda izlenirken, $CD4^+$ $T$ lenfositlerin belirgin düzeyde düşük olduğu saptanıyor. İleri incelemede antijen sunan hücrelerin yüzeyinde MHC sınıf II moleküllerinin eksprese edilmediği belirleniyor.

Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre, hastadaki temel moleküler kusur aşağıdakilerden hangisidir?