Atatürk İlke ve İnkılapları
688 questions
Cumhuriyetçilik ilkesi; devlet yönetiminde millî iradenin mutlak üstünlüğünü ve bu iradenin tecelli ettiği kurumların sivil niteliğini esas alır. Bu doğrultuda, halkın seçtiği temsilcilerin karar alma süreçlerinin, herhangi bir silahlı güç veya bürokratik vesayet odağının etkisi altında kalmaması, rejimin demokratik niteliğini koruyan en temel unsurdur.
Buna göre, aşağıda verilen inkılap hareketlerinden hangisinin doğrudan halkın siyasi iradesini sivil otorite altında güvenceye alma amacına yönelik olduğu savunulabilir?
Atatürk Dönemi'nde gerçekleştirilen; Türk Tarih Kurumu'nun kurulmasıyla Türklerin köklü bir geçmişe sahip olduğunun bilimsel yollarla araştırılması ve Türk Dil Kurumu ile Türkçenin zenginliğinin ortaya çıkarılarak sadeleştirilmek istenmesi, 'Milli Benlik' inşasının temel taşlarını oluşturur. Bu kurumlar aracılığıyla milleti; biyolojik bir zorunluluk (ırk) veya dinsel bir aidiyet (ümmet) yerine, ortak bir hafıza ve iletişim aracı etrafında birleştirmek hedeflenmiştir. Bu faaliyetlerin temel dayanağı olan Atatürk'ün milliyetçilik anlayışı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Mart tarihinde kabul edilen bir dizi yasayla, Osmanlı Devleti'nden tevarüs eden kurumlar tasfiye edilerek yeni devletin idari yapısı modernleştirilmiştir. Bu yasalar arasında yer alan "Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Vekaleti"nin kaldırılarak yerine bir "Başkanlık" makamının oluşturulmasıyla hedeflenen temel siyasi sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
Mart tarihinde kabul edilen bir yasayla Şer’iyye ve Evkaf Vekâleti kaldırılarak yerine Diyanet İşleri Başkanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ihdas edilmiştir.
Bu kurumsal değişikliğin laiklik ilkesi doğrultusunda gerçekleştirilmesindeki temel gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?
Anayasası’nda yer alan "Türkiye Devleti bir Cumhuriyettir." maddesinin değiştirilemez ve değiştirilmesi dahi teklif edilemez bir hüküm olarak kabul edilmesi; devletin temel niteliğinin millî iradeye dayandığını teyit etmiştir. Bu anayasal düzenleme ile eş zamanlı olarak, yöneticilerin seçimle iş başına gelmesi ve görev sürelerinin kısıtlanması esas alınmıştır.
Bu anayasal ilkelerin doğrudan bağlantılı olduğu temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?
Atatürk Dönemi’nde yılında çıkarılan Teşvik-i Sanayi Kanunu ile özel sektörün sanayileşmeye öncülük etmesi amaçlanmış; ancak yerli sermayenin yetersizliği, teknik bilgi eksikliği ve Dünya Ekonomik Buhranı gibi nedenlerle bu hedefe tam olarak ulaşılamamıştır. Bu durum, ’lu yıllardan itibaren devletin ekonomiye bizzat müdahale ederek yatırım yapmasını zorunlu kılmıştır.
Bu zorunluluk doğrultusunda hayata geçirilen aşağıdaki uygulamalardan hangisi, doğrudan Devletçilik ilkesi kapsamında devletin "sanayici ve işletmeci" kimliğini yansıtmaktadır?
1934 yılında kabul edilen "Bazı Kisvelerin Giyilemeyeceğine Dair Kanun" ile ibadethaneler ve ayinler dışında dini kıyafetlerin giyilmesi yasaklanmış; bu kuralın istisnası olarak sadece en üst düzey din görevlilerine (Diyanet İşleri Başkanı, Patrikler, Hahambaşı) bu kıyafetleri dışarıda giyme izni verilmiştir. Bu düzenleme ile ulaşılmak istenen temel hedef aşağıdakilerden hangisidir?
Atatürk döneminde uygulanan ekonomik politikalar, dönemin şartlarına ve ülkenin ihtiyaçlarına göre şekillenmiştir. Aşağıdaki tabloda o yıllarda dünyada görülen farklı ekonomik yaklaşımlar ile Türk devletçilik modeli karşılaştırılmıştır:
| Ekonomik Model | Temel Dayanağı | Bireyin Ekonomideki Rolü |
|---|---|---|
| Liberalizm | Serbest Piyasa | Tam Serbestlik |
| Sosyalizm | Devlet Mülkiyeti | Rolü Yok |
| Türk Devletçiliği | Karma Ekonomi | Sınırlı ve Destekleyici |
Tablodaki verilere dayanarak Türk devletçilik anlayışı ile ilgili ulaşılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?