Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi

Yumuşama Dönemi'nde Doğu ve Batı bloklarını geniş bir platformda bir araya getiren Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı (AGİK) süreci sonucunda 1975'te imzalanan belge, Soğuk Savaş'ın o güne kadarki en önemli uzlaşı metni kabul edilir. Bu metinle bir yandan Avrupa'daki mevcut sınırların sarsılmazlığı ilkesi kabul edilerek II. Dünya Savaşı sonrası oluşan statüko resmen onaylanmış, diğer yandan ise 'Sepet Kararları' kapsamında insan hakları ve temel özgürlüklere saygı taahhüdü getirilmiştir. Bu taahhüt, ilerleyen yıllarda Doğu Bloğu içerisinde muhalif hareketlerin güçlenmesine ve komünist rejimlerin meşruiyetinin sorgulanmasına zemin hazırlamıştır.

Hakkında bilgi verilen bu belge aşağıdakilerden hangisidir?

Yumuşama Dönemi'nin en önemli diplomatik metni kabul edilen Helsinki Nihai Senedi'nde yer alan aşağıdaki maddelerden hangisi, Batılı devletlerin stratejik bir hamlesi olarak metne dahil edilmiş ve zamanla Doğu Bloku ülkelerindeki 'Charter 77' gibi muhalif hareketlerin en önemli meşruiyet kaynağı haline gelmiştir?

Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin (SSCB) dağılma sürecinde; 8 Aralık 1991 tarihinde Rusya, Ukrayna ve Beyaz Rusya arasında imzalanan Belaveja Antlaşması ile temeli atılan oluşumun, 21 Aralık 1991'de Gürcistan ve Baltık Cumhuriyetleri dışındaki diğer cumhuriyetlerin de katılımıyla genişleyerek resmîyet kazandığı belge aşağıdakilerden hangisidir?

II. Dünya Savaşı sonrasında ABD tarafından Avrupa devletlerine yönelik hazırlanan Marshall Planı'na tepki olarak; Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB) liderliğinde, sosyalist ülkeler arasında ekonomik iş birliği ve dayanışmayı güçlendirmek amacıyla 1949 yılında kurulan teşkilat aşağıdakilerden hangisidir?

II. Dünya Savaşı sonrasında Doğu Bloku ülkeleri arasında ekonomik dayanışmayı güçlendirmek amacıyla kurulan ve Batı Bloku’ndaki Marshall Planı ile Avrupa Ekonomik İş Birliği Teşkilatı’na ($OEEC$) karşılık gelen oluşum aşağıdakilerden hangisidir?

I. Dünya Savaşı sonrasında bozulan Avrupa siyasi dengelerini düzeltmek, Fransa'nın güvenlik endişelerini gidermek ve Almanya'nın Batı sınırlarının dokunulmazlığını garanti altına alarak onu uluslararası sisteme yeniden dahil etmek amacıyla 1925 yılında imzalanan diplomatik belge aşağıdakilerden hangisidir?

II. Dünya Savaşı'nın yarattığı olağanüstü ekonomik koşullarda, ordunun iaşesini sağlamak ve artan savunma giderlerini karşılamak amacıyla 1944 yılında yürürlüğe konulan; tarımsal ürünlerin %10'unun devlete verilmesini öngören ve uygulama biçimiyle Cumhuriyet döneminde kaldırılan Aşar vergisine benzetilen ekonomik düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

$II.$ Dünya Savaşı ($1939-1945$) sürecinde Türkiye, fiilen sıcak çatışmalara girmemiş olsa da "aktif tarafsızlık" ve "denge politikası" izleyerek savaşın etkilerini yönetmeye çalışmıştır. Bu dönemde yaşanan diplomatik gelişmeler ve savaşın Türkiye üzerindeki iç siyasi-ekonomik yansımaları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu sürece ait gelişmelerden biri değildir?

II. Dünya Savaşı sonrasında 1946 yılında çok partili siyasi hayata geçen ve 1950 genel seçimleriyle iktidar değişikliği (Beyaz İhtilal) yaşayan Türkiye, dış politikada Batı Bloku'nun güvenlik stratejileriyle tam uyum sağlamaya çalışmıştır. Bu doğrultuda Türkiye'nin, Sovyetler Birliği'nin Orta Doğu'daki nüfuzunu kırmak ve bölgesel bir savunma hattı oluşturmak amacıyla 1955 yılında öncülük ettiği pakt aşağıdakilerden hangisidir?

Türk dili konuşan halklar arasındaki kültürel bağları güçlendirmek amacıyla 1993 yılında kurulan ve faaliyetlerinden dolayı 'Türk Dünyasının UNESCO'su' olarak adlandırılan uluslararası kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?

II. Dünya Savaşı sonrasında ABD'nin geleneksel 'Yalnızlık Politikası'nı (Monroe Doktrini) resmen terk ederek Sovyet Rusya'nın yayılmacılığını durdurmak amacıyla başlattığı 'Çevreleme Politikası'nın (Containment) ilk somut ve resmi adımı kabul edilen gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Yumuşama (Detant) Dönemi'nde nükleer silahlanma yarışını kontrol altına almayı hedefleyen ve 'Stratejik Silahların Sınırlandırılması' görüşmelerinin ikinci ayağını oluşturan diplomatik süreç, 1979 yılında imzalanan bir antlaşma ile neticelenmiştir. Ancak bu antlaşma, SSCB'nin yayılmacı bir politika izleyerek Afganistan'ı işgal etmesi üzerine ABD Senatosu tarafından onaylanmamış ve taraflar arasında 'İkinci Soğuk Savaş' olarak adlandırılan gerginlik süreci başlamıştır.

Bu metinde bahsedilen ve imzalandığı halde yürürlüğe girmeyen antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

$1955$ yılında Orta Doğu'daki Sovyet yayılmacılığına karşı Türkiye, Irak, İngiltere, Pakistan ve İran arasında kurulan; ancak $1958$ yılında Irak'taki rejim değişikliği sonrası bu ülkenin ayrılmasıyla merkezini Ankara'ya taşıyan ve $1959$ yılında CENTO (Merkezi Antlaşma Teşkilatı) adını alan savunma örgütü aşağıdakilerden hangisidir?

İkinci Dünya Savaşı sonrasında şekillenen Soğuk Savaş sürecinde, Batı Bloku'nun askeri kanadı olan NATO'ya $1955$ yılında Federal Almanya'nın (Batı Almanya) üye olarak kabul edilmesi Doğu Bloku içerisinde büyük bir güvenlik endişesine yol açmıştır.

Bu gelişmeye doğrudan bir tepki olarak, Sovyetler Birliği liderliğinde sekiz sosyalist ülkenin katılımıyla kurulan askeri ve siyasi ittifak aşağıdakilerden hangisidir?

Yumuşama Dönemi'nde Türkiye ile ABD arasında yaşanan en ciddi diplomatik krizlerden biri Kıbrıs Meselesi nedeniyle ortaya çıkmıştır. $1964$ yılında Türkiye'nin adaya müdahale kararı alması üzerine ABD Başkanı tarafından Başbakan İsmet İnönü'ye gönderilen ve Türkiye'nin NATO silahlarını Kıbrıs'ta kullanamayacağını belirten diplomatik belge aşağıdakilerden hangisidir?

Rusya'daki 1917 Bolşevik İhtilali sonrasında Türkistan topraklarında Rus yönetimine karşı başlatılan, yerel liderlerin "Korbaşı" unvanıyla komuta ettiği ve 1921 yılında Enver Paşa’nın katılımıyla askeri bir nitelik kazanan milli direniş hareketi aşağıdakilerden hangisidir?

XX. yüzyılın başlarında, Çarlık Rusyası'nın yıkılması ve Bolşevik İhtilali'nin ardından Türkistan coğrafyasının bağımsızlığını hedefleyen, 'Baskın yapan' anlamıyla anılan ve Enver Paşa'nın katılımıyla askeri bir nitelik kazanan milli direniş hareketi aşağıdakilerden hangisidir?

II. Dünya Savaşı’nın ardından Türkiye’de demokratikleşme çabalarının hız kazandığı süreçte, 1945 yılında Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Meclis Grubu'na sunulan ve Türk siyasi tarihine "Dörtlü Takrir" olarak geçen önerge, çok partili hayata geçişin en önemli dönüm noktalarından biri kabul edilir.

Celal Bayar, Adnan Menderes, Fuat Köprülü ve Refik Koraltan tarafından imzalanan bu önerge ile talep edilen temel değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

II. Dünya Savaşı sırasında Türkiye'nin izlediği "denge politikası" çerçevesinde gerçekleşen Adana Görüşmeleri'nde (1943), İngiltere Başbakanı Winston Churchill'in Türkiye'yi müttefik saflarında savaşa dahil etme isteğine karşı Cumhurbaşkanı İsmet İnönü'nün öne sürdüğü temel gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

II. Dünya Savaşı sonrasında Sovyetler Birliği’nin (SSCB) yayılmacı politikasına karşı, ABD liderliğinde 1949 yılında kurulan ve Batı Bloğu'nun askeri savunma gücünü oluşturan uluslararası örgüt aşağıdakilerden hangisidir?