Yazım ve Noktalama

1356 questions

Noktalama işaretleri, metnin anlam akışını düzenleyen ve ifadelerin yanlış anlaşılmasını önleyen temel kurallar bütünüdür. Türkçede virgülün (,) kullanım alanlarından biri de tırnak içine alınmayan alıntı cümlelerinden sonra kullanılmasıdır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,) bu görevde kullanılmıştır?

Yarınki toplantının gündem maddelerini sabah erkenden belirleriz, dedi.

Gerekli tüm evrakları hazırladı, ilgili birime teslim etmek üzere masasına bıraktı.

Kurumumuzun temel ilkeleri şeffaflık, liyakat ve dürüstlük üzerine inşa edilmiştir.

Saha raporundaki verileri dikkatle inceleyerek, projenin eksik yönlerini tespit etti.

Başvuru sürecinde istenen belgeleri veya, diploma örneğini sisteme yüklemeniz gerekiyor.

Show answer & explanation

Answer: Yarınki toplantının gündem maddelerini sabah erkenden belirleriz, dedi.

Answer

Doğrudan aktarma yapılan ve tırnak işareti kullanılmayan cümlenin sonuna virgül konulan seçenek doğru cevaptır.

Doğru cevapta geçen 'Yarınki toplantının gündem maddelerini sabah erkenden belirleriz' ifadesi bir kişinin ağzından çıktığı gibi aktarılan bir cümledir. Bu cümle tırnak işareti içine alınmadığı durumlarda, aktarma fiilinden (dedi, demiş, diyor vb.) hemen önce virgül konulması TDK kuralları gereğidir.

Step-by-Step Solution

Soru kökündeki temel kuralı analiz et.

Tırnak içine alınmayan alıntı cümlelerinden sonra virgül kullanılması kuralı aranmaktadır.

Soruda istenen spesifik işlevin sınırlarını belirlemek için gereklidir.

Seçeneklerdeki virgül kullanımlarını işlevlerine göre sınıflandır.

Bir seçenekte alıntı, iki seçenekte farklı doğru işlevler, iki seçenekte ise hatalı kullanım tespit edildi.

Doğru işlevi diğerlerinden ayırt etmek için her kullanımın gerekçesi belirlenmelidir.

Alıntı cümlesini içeren yapıyı doğrula.

'Yarınki toplantının gündem maddelerini sabah erkenden belirleriz' ifadesinin bir başkasına ait söz (alıntı) olduğu belirlendi.

Seçilen cevabın soru köküyle tam uyumunu sağlamak için son kontroldür.

Key Concept

Virgülün Alıntı Cümlelerinde Kullanımı

Hints

Cümle içinde birinin konuşmasını aktaran 'dedi, demiş' gibi ifadelerin hemen önüne bakın.

Sıralı cümleler ve eş görevli sözcükler arasındaki virgül ile alıntı bildiren virgülün farkını ayırt edin.

Bir seçenekte başkasına ait bir ifade tırnak kullanılmadan aktarılmıştır; o cümlede virgülün yerine dikkat edin.

Practice More

Virgülün 'anlam karışıklığını önleme' (Genç, doktora baktı) görevi ile ilgili örnekleri inceleyerek uygulama farklarını pekiştirin.

Alternative Method

Virgülün kaldırılıp yerine tırnak işareti getirilip getirilemeyeceğini kontrol edin. Eğer virgülü kaldırıp cümleyi tırnak içine alabiliyorsanız, o virgül alıntı cümlesinden sonra kullanılmıştır.

Estimated Time:55s

Question 802Question →

Türkçede özel ada dâhil olmayan gazete, dergi, tablo, heykel, sanat eseri vb. terimler küçük harfle başlar. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Batı Trakya'nın kültürel mirasını korumak amacıyla bölgede yeni bir müze kurulması planlanıyor.

Yazarın son makalesi, bu ayki Türk Dili dergisinde dil bilimcilerin eleştirisine sunuldu.

Osman Hamdi Bey'in dünyaca ünlü "Kaplumbağa Terbiyecisi" Tablosu, Pera Müzesi'nde sergilenmektedir.

5442 sayılı İl İdaresi Kanunu, valilerin görev ve yetkilerini anayasal çerçevede belirler.

Uzak Doğu mutfağına ait egzotik baharatlar, son yıllarda yerli restoranlarda da sıkça tercih ediliyor.

Show answer & explanation

Answer: Osman Hamdi Bey'in dünyaca ünlü "Kaplumbağa Terbiyecisi" Tablosu, Pera Müzesi'nde sergilenmektedir.

Answer

Osman Hamdi Bey'in ünlü eserinden bahsedilen cümlede "Tablosu" sözcüğünün büyük harfle başlatılması yanlıştır; doğru yazımı "Kaplumbağa Terbiyecisi tablosu" olmalıdır.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre; özel ada dâhil olmayan gazete, dergi, tablo, heykel, sanat eseri vb. terimler küçük harfle başlar. "Kaplumbağa Terbiyecisi" tablosu örneğinde özel isim sadece eserin adıdır; "tablosu" kelimesi bu isme dâhil olmadığı için büyük harfle başlatılması yazım yanlışıdır.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki özel isimleri ve onlara eşlik eden tür adlarını belirle.

Batı Trakya, Türk Dili dergisi, Kaplumbağa Terbiyecisi Tablosu, İl İdaresi Kanunu, Uzak Doğu.

Yazım yanlışını tespit etmek için özel isimlerin sınırlarını belirlemek gerekir.

Özel ada dâhil olmayan tür adlarının (gazete, dergi, tablo vb.) yazım kuralını hatırla.

TDK'ye göre özel ada dâhil olmayan tablo, heykel, dergi gibi sözler küçük harfle başlar.

Hatalı kullanımı ayırt etmek için temel kuralı uygulamak gerekir.

Sanat eserinin adını ve türünü analiz et.

Eserin adı 'Kaplumbağa Terbiyecisi'dir. 'Tablo' sözcüğü eserin kendi adına dâhil değildir.

Hangi kelimenin büyük hangi kelimenin küçük yazılacağını kesinleştirmek için eserin resmî adını kontrol etmek gerekir.

Key Concept

Özel Ada Dâhil Olmayan Tür İsimlerinin Yazımı

Hints

Cümlelerde geçen eser, dergi ve bölge adlarının hangisinin 'özel ismin bir parçası' olduğunu düşünün.

Bir eserin adını söylerken kullandığınız 'tablosu', 'dergisi' gibi ek tanımlayıcıların o eserin kapağında veya imzasında yer alıp almadığını sorgulayın.

TDK'ye göre 'Türk Dili dergisi' doğruyken 'Resmî Gazete' bir istisnadır. Sanat eserlerinde ise 'Kaplumbağa Terbiyecisi tablosu' örneğindeki gibi tür adları daima küçük yazılır.

Practice More

Gazete ve dergi isimlerindeki büyük-küçük harf ayrımını pekiştirmek için 'Resmî Gazete' istisnasını ve 'Milliyet gazetesi' gibi örnekleri tekrar edin.

Alternative Method

Eserin adını tırnak dışına çıkararak test edin: Kaplumbağa Terbiyecisi (isim) + tablosu (tür). Eğer 'tablosu' kelimesi eserin ayrılmaz bir parçası değilse küçük yazılmalıdır.

Estimated Time:1m 15s

Question 803Question →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde dil bilgisi kurallarına uygunluk, iletinin doğruluğu açısından büyük önem taşır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmeliği dikkatle incelememiz gerekiyor.

Sizin bu konudaki görüşleriniz projenin geleceği açısından oldukça önemlidir.

Dilekçenizi dün mü verdiniz de bugün sonuçlanmasını bekliyorsunuz?

Öyle bir çalışma yapalımki sonuçları tüm birimleri memnun etsin.

Arşivdeki belgelerin tasnif edilmesi sürecinde biz de görev alacağız.

Show answer & explanation

Answer: Öyle bir çalışma yapalımki sonuçları tüm birimleri memnun etsin.

Answer

Hatalı olan cümle, "ki" bağlacının bitişik yazıldığı seçenektir.

Hatalı olan seçenekte yer alan "yapalımki" ifadesindeki "ki", bir fiilden sonra gelmiştir. Türkçede fiillerden sonra gelen "ki" her zaman bağlaçtır ve ayrı yazılması gerekir. Doğru yazımı "yapalım ki" şeklinde olmalıdır.

Step-by-Step Solution

Cümledeki 'ki' ifadesinin görevini belirle.

Fiilden (yapalım) sonra gelen 'ki' ifadesinin bağlaç olduğu tespit edildi.

Türkçede fiillerden sonra gelen 'ki' her zaman bağlaç görevindedir.

Bağlaç olan 'ki'nin yazım kuralını uygula.

'ki' bağlacı sözcükten ayrı yazılmalıdır.

Bağlaç olan 'de' ve 'ki' her zaman kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır.

Diğer seçeneklerdeki de/da, ki ve mi kullanımlarını test et.

Diğer cümlelerdeki eklerin ve bağlaçların kurallara uygun yazıldığı görüldü.

Hal eki olan -de ve sıfat yapan -ki bitişik; bağlaç olan de ve soru eki mi ayrı yazılır.

Key Concept

"de", "ki" ve "mi"nin Yazım Kuralları

Hints

Fiillerden sonra gelen 'ki' ifadesinin görevine dikkat edin.

Cümledeki 'de' ve 'ki' ifadelerinin ek mi yoksa bağlaç mı olduğunu anlamak için onları cümleden çıkarmayı veya kelimeye '-ler' eki getirmeyi deneyin.

'Öyle bir çalışma yapalım ki' cümlesinde 'ki' bağlaçtır; çünkü 'yapalımkiler' şeklinde bir kullanım mümkün değildir ve fiilden sonra gelmiştir.

Practice More

İstisna olan 'SOMBAHÇEM' (Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Eğerki -bazı kaynaklarda-, Meğerki) sözcüklerindeki 'ki' bağlaç olmasına rağmen kalıplaştığı için bitişik yazılır. Bu istisnaları içeren soruları çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Pratik Yol: 'ki' ekinin yazımını kontrol etmek için kelimeye '-ler' ekini getirin. Eğer kelime anlamlı oluyorsa (masadakiler, seninki-ler) bitişik yazılan bir ektir. Eğer anlamsız oluyorsa (yapalımki-ler, duydumki-ler) ayrı yazılan bir bağlaçtır.

Estimated Time:45s

Question 804Question →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde kısaltmaların Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına uygun olarak yazılması, metnin profesyonelliği ve dil bilgisi doğruluğu açısından büyük önem taşır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Yapılan dil araştırmalarında TDK'nin sunduğu dijital veri tabanlarından ve güncel sözlüklerden yararlanıldı.

Lojistik firması, yükün

200

kg'dan az olması durumunda nakliye ücretinde indirim yapılacağını belirtti.

Akademik makalesinde Alm.dan çevirdiği bazı önemli kaynaklara ve dipnotlara da yer vermişti.

Yurt dışı görevlendirmeleri için personelin THY'nın internet sitesi üzerinden bilet alması gerekmektedir.

Show answer & explanation

Answer: Yurt dışı görevlendirmeleri için personelin THY'nın internet sitesi üzerinden bilet alması gerekmektedir.

Answer

Hava yolu şirketi kısaltmasının (THY) yer aldığı seçenekte, ek yanlış getirilmiştir; doğrusu 'THY'ye' olmalıdır.

Türk Hava Yolları'nın kısaltması olan 'THY' büyük harflerle yapılmıştır. Kural gereği, bu tür kısaltmalara gelen ekler son harfin okunuşuna (Te-He-Ye) göre belirlenir. 'THY'nın' yazımı kısaltmanın açılışına göre yapıldığı için hatalıdır; doğru yazım 'THY'nin' veya cümledeki bağlama göre 'THY'ye' şeklinde olmalıdır.

Step-by-Step Solution

Kısaltmanın türünü belirle.

THY, büyük harflerle yapılan bir kısaltmadır.

Büyük ve küçük harfli kısaltmaların ek alma kuralları farklıdır.

Son harfin okunuşuna göre uygun eki tespit et.

T-H-Y kısaltmasının son harfi 'Ye'dir. Bu harfe gelecek yönelme/ilgi eki 'ye/nin' olmalıdır.

Büyük harfli kısaltmalarda açılım (Türk Hava Yolları) değil, harf okunuşu esastır.

Yazımı kontrol et.

'THY'nın' yazımı, açılıma göre ek getirildiği için hatalıdır.

Kurala göre 'THY'ye' veya 'THY'nin' şeklinde yazılmalıdır.

Key Concept

Kısaltmalara getirilen eklerin yazımı

Hints

Büyük harfle yapılan kısaltmalarda (MEB, TDK, THY gibi) eklerin nasıl getirildiğini hatırlayın.

Kısaltmanın açılımını (Türk Hava Yolları) değil, harf harf okunuşunu (T-H-Y) baz alarak eki kontrol edin.

T-H-Y şeklinde okuduğunuzda 'nın' eki mi yoksa 'nin' eki mi kulağa doğru geliyor?

Practice More

Üst işareti içeren kısaltmaların (m², cm³) ek alırken kesme işareti kullanıp kullanmadığını araştırın.

Estimated Time:1m 0s

Question 805Question →

Türk Türkçesinde noktalama işaretleri, metnin doğru anlaşılmasını ve duraklamaların yerinde yapılmasını sağlar. Virgül ( $,$ ) bu işaretler arasında en çok işleve sahip olanlardan biridir; ancak belirli dil bilgisi yapılarının bulunduğu yerlerde virgül kullanımı kural ihlali sayılır.

**Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün ( $,$ ) kullanımı noktalama yanlışlığına yol açmıştır?**

Yeni mevzuat, tüm kamu çalışanlarını kapsayacak şekilde yeniden düzenlendi.

Hazırlanan raporlar; incelenip, düzenlenip ilgili birimlerin arşivine gönderildi.

İlgili birim yetkilisi, dosyaları sistem üzerinden kontrol edip, onay sürecini başlattı.

Sınav başvuruları dün itibarıyla sona erdi, adayların heyecanlı bekleyişi başladı.

Bu karar, her ne kadar zor olsa da, kurumun geleceği için stratejik bir adımdır.

Show answer & explanation

Answer: İlgili birim yetkilisi, dosyaları sistem üzerinden kontrol edip, onay sürecini başlattı.

Answer

İlgili birim yetkilisi, dosyaları sistem üzerinden kontrol edip, onay sürecini başlattı.

Doğru cevap olan cümlede 'kontrol edip' sözcüğü '-ip' zarf-fiil ekini almıştır. Türk Dil Kurumu'nun güncel kurallarına göre, metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konmaz. Eğer cümlede birden fazla zarf-fiil art arda sıralansaydı (örneğin: kontrol edip, onaylayıp...) aralarına virgül konulabilirdi; ancak bu cümlede tek bir zarf-fiil olduğu için virgül kullanımı noktalama yanlışıdır.

Step-by-Step Solution

Cümledeki virgüllerin yerlerini ve bağlı oldukları sözcükleri tespit etmek.

Cümlede 'yetkilisi' kelimesinden sonra (özne vurgusu) ve 'edip' kelimesinden sonra (zarf-fiil sonrası) virgül kullanılmıştır.

Her bir kullanımın kurala uygunluğunu denetlemek gerekir.

Zarf-fiil eki almış kelimelerle ilgili kuralı hatırlamak.

TDK'ye göre metin içinde tek başına kullanılan zarf-fiillerden (-ip, -erek, -ince vb.) sonra virgül konmaz.

Noktalama yanlışlığının kaynağını belirlemek.

İncelemedeki bulguyu sonuçlandırmak.

'kontrol edip' ifadesindeki '-ip' eki bir zarf-fiil ekidir ve arkasından gelen virgül kural ihlalidir.

Doğru cevabı teyit etmek.

Key Concept

Zarf-fiil eklerinden sonra virgül kullanımı kuralları

Hints

Cümlelerdeki zarf-fiil eklerine (-ince, -ip, -erek vb.) odaklanın.

TDK'ye göre zarf-fiil eklerinden sonra virgül gelip gelmeyeceği, o ekin cümlede kaç kez geçtiğine bağlıdır.

Eğer cümlede sadece bir tane zarf-fiil eki varsa, kendisinden sonra asla virgül getirilmez.

Practice More

Şart ekinden (-sa/-se) ve tekrarlı bağlaçlardan (hem... hem..., ya... ya...) sonra da virgül kullanılmayacağını hatırlatan soruları çözebilirsiniz.

Alternative Method

Cümleyi virgül olmadan okumayı deneyin; eğer anlamda bir kopukluk olmuyor ve kural olarak zarf-fiil gibi 'virgül yasaklı' bir yapı varsa, o virgül gereksizdir.

Estimated Time:50s

Question 806Question →

Türkçede birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Yaşadığı onca zorluğa rağmen durumu kısa sürede hazmetti ve yoluna kararlılıkla devam etti.

Sabah kahvaltılarında tükettiği balın içine bir miktar çörek otu ilave etmeyi asla ihmal etmezdi.

Sahilde yürürken dalgaların kıyıya sürüklediği denizanası, meraklı çocukların ilgi odağı olmuştu.

Bahçedeki çalılıkların arasından süzülen ateşböcekleri gecenin karanlığında masalsı bir görüntü oluşturuyordu.

Yeni aldığı elbisenin vişneçürüğü tonları, onun ten rengiyle mükemmel bir uyum içindeydi.

Show answer & explanation

Answer: Bahçedeki çalılıkların arasından süzülen ateşböcekleri gecenin karanlığında masalsı bir görüntü oluşturuyordu.

Answer

Cümledeki 'ateşböcekleri' sözcüğü, Türk Dil Kurumu kurallarına göre 'ateş böcekleri' şeklinde ayrı yazılmalıdır.

Türk Dil Kurumu'nun (TDK) belirlediği kurallara göre; hayvan adlarından biriyle kurulan birleşik kelimelerde, kelimelerden hiçbiri veya ikinci kelime birleşme sırasında anlam değişikliğine uğramamışsa bu kelimeler ayrı yazılır. 'Ateş böceği' kelimesinde 'böcek' sözcüğü anlamını koruduğu için 'ateş böceği' şeklinde ayrı yazılmalıdır. Cümlede bitişik yazılarak kural ihlali yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki birleşik kelimeleri (hazmetti, çörek otu, denizanası, ateşböcekleri, vişneçürüğü) tespit etmek.

Beş farklı kurala tabi sözcük belirlendi.

Yazım yanlışının hangi kural ihlalinden kaynaklandığını bulmak için her birini ayrı ayrı değerlendirmek gerekir.

Yardımcı fiil ve ses olayı kuralını kontrol etmek.

'Hazım + etmek' birleşmesinde ünlü düşmesi olduğu için 'hazmetti' yazımı doğrudur.

Ses düşmesi veya türemesi olan yardımcı fiiller bitişik yazılır.

Anlam kaybı (anlam kayması) kuralını bitki, hayvan ve renk adlarına uygulamak.

'Denizanası' (ana anlamını yitirmiş) ve 'vişneçürüğü' (renk adı) bitişik yazılır; 'çörek otu' (otu anlamını koruyor) ayrı yazılır. Bu kullanımlar doğrudur.

İkinci kelimenin anlamını koruyup korumaması yazımı doğrudan belirler.

Hatalı olan seçeneği belirlemek.

'Ateş böceği' ifadesinde 'böcek' sözcüğü anlamını korumaktadır. TDK kuralına göre hayvan adlarında ikinci kelime anlamını koruyorsa kelime ayrı yazılmalıdır.

Kurala aykırı olarak bitişik yazılan 'ateşböcekleri' ifadesi yazım yanlışıdır.

Key Concept

Birleşik kelimelerin yazımında ikinci kelimenin anlamını koruması ve ses olaylarının etkisi.

Hints

Birleşik kelimeleri incelerken ikinci sözcüğün gerçek anlamını koruyup korumadığına dikkat edin.

'Dereotu' ve 'semizotu' bitişik yazılırken 'çörek otu' neden ayrı yazılıyor olabilir? TDK'nin bu konudaki istisnalarını ve genel hayvan/bitki adı kurallarını hatırlayın.

Yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerde (etmek, olmak) ses olayı (düşme veya türeme) yoksa kelimeler ayrı yazılır. Ancak hayvan isimlerinde 'böcek' kelimesi anlamını koruyorsa yazım kuralı nasıldır?

Practice More

TDK'nin 'Birleşik Kelimelerin Yazımı' bölümündeki 'otu' ile biten kelimelerin (dereotu, semizotu vs.) ve 'ev' ile bitenlerin (huzurevi, öğretmenevi vs.) özel durumlarını tekrar gözden geçirin.

Alternative Method

Kelimeleri analiz ederken şu tabloyu zihninizde canlandırabilirsiniz: [İkinci kelime anlamını koruyor mu? Evet -> Ayrı / Hayır -> Bitişik] ve [Ses olayı var mı? Evet -> Bitişik / Hayır -> Ayrı].

Estimated Time:2m 0s

Question 807Question →

Virgül (,), cümle içinde yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek, eş görevli sözcük ve sözcük gruplarını ayırmak veya sıralı cümleleri birbirinden bölmek gibi farklı görevlerde kullanılabilir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,) diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?

Nitelikli ve kalıcı bir edebiyat eseri, okurun hayal dünyasını zenginleştirerek ona gündelik hayatın ötesinde yeni ufuklar açar.

Sanayi devriminden bu yana artan küresel ısınmanın etkileri, kutup bölgelerindeki buzulların hızla erimesiyle her geçen gün daha endişe verici hale geliyor.

Bireysel ve kurumsal başarıyı getiren etkili bir zaman yönetimi, iş hayatı ile özel hayat arasındaki dengenin korunmasında anahtar bir rol oynar.

Kış mevsimi; beyaz örtüsü, soğuk havası ve uzun geceleriyle insanda farklı ama huzurlu duygular uyandırır.

Son yıllarda hızla gelişen yapay zekâ teknolojileri, günlük yaşamın hemen her alanında köklü değişimlere ve yeni iş modellerinin oluşmasına zemin hazırlıyor.

Show answer & explanation

Answer: Kış mevsimi; beyaz örtüsü, soğuk havası ve uzun geceleriyle insanda farklı ama huzurlu duygular uyandırır.

Answer

Kış mevsimi ile başlayan ve virgülün eş görevli sözcük gruplarını ayırmak için kullanıldığı cümle doğru cevaptır.

Kış mevsimi ile başlayan cümlede virgül, 'beyaz örtüsü' ve 'soğuk havası' gibi kışın özelliklerini belirten eş görevli kelime gruplarını birbirinden ayırmak için kullanılmıştır. Bu cümlede özne (Kış mevsimi), kendisinden sonra virgülle ayrılmış eş değer ögeler bulunduğu için noktalı virgül ile belirtilmiştir.

Step-by-Step Solution

Cümlelerin öznelerini ve yüklemlerini belirleyin.

Tüm cümlelerde yüklemden önce gelen ve anlamca cümlenin faili olan uzun söz öbekleri bulunmaktadır.

Virgülün cümlenin temel ögeleriyle olan ilişkisini anlamak, kullanım görevini tespit etmenin ilk adımıdır.

Virgülün cümle içindeki konumunu ve çevresindeki kelimelerin türünü inceleyin.

Dört cümlede virgül doğrudan öznenin bitiminde yer alırken, kış mevsiminden bahseden cümlede virgülün öncesinde ve sonrasında benzer yapıda (tamlamalar) unsurlar bulunmaktadır.

Eş görevli sözcükleri ayırma görevi, kelimelerin cümle içindeki gramatikal rollerinin benzerliğiyle anlaşılır.

Noktalı virgülün varlığını ve bunun virgüle etkisini değerlendirin.

Kış mevsimi ile başlayan cümlede özneden sonra noktalı virgül kullanılması, sonrasında gelen virgülün 'eş görevli unsurları ayırma' görevinde olduğunu kanıtlar.

TDK kurallarına göre, ögeleri arasında virgül bulunan cümlelerde özneyi belirtmek için noktalı virgül kullanılır; bu durum geri kalan virgüllerin listeleme yaptığını gösterir.

Key Concept

Virgülün Görevleri (Özne Vurgusu vs. Eş Görevli Kelime Ayrımı)

Hints

Cümlelerin öznelerini bulup virgülün bu öznelerden hemen sonra gelip gelmediğini kontrol edin.

Noktalı virgül (;) kullanılan cümleye dikkat edin; bu işaret genellikle virgüllerin görevini netleştirmek için oradadır.

Bir cümlede virgül benzer yapıdaki özellikleri listelerken, diğerlerinde sadece özneyi yüklemden ayırmaktadır.

Practice More

Sıralı cümleleri ayırmak için kullanılan virgül ile ara sözleri ayırmak için kullanılan virgül arasındaki farkları inceleyen soruları çözebilirsiniz.

Alternative Method

Virgülü cümleden çıkarıp anlamın nasıl değiştiğine bakın. Eğer virgül kalktığında özne ile sonraki kelime arasında bir tamlama oluşma riski varsa (özne ayrımı), görev budur; eğer sadece bir listenin parçaları birbirine karışıyorsa (eş görevli ayrımı), görev odur.

Estimated Time:1m 5s

Question 808Question →

Evliya Çelebi’nin 1611 ( ) yılında İstanbul’da doğduğu rivayet edilse de bu konuda elimizde kesin bir belge yoktur. Seyahatname’deki o zengin kültürel tasvirler, Osmanlı coğrafyasının her köşesinden insan manzaraları, dilden dile dolaşan efsaneler ( ) Bu muazzam külliyatı tam anlamıyla kavramak için acaba yeterli donanıma sahip miyiz ( ) Kuşkusuz bu eser, Türk kültür tarihinin en önemli hazinelerinden biridir ( )

Bu parçada ayraçlarla belirtilen yerlere aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

(?) (...) (?) (.)

(.) (...) (?) (.)

(?) (.) (?) (.)

(?) (...) (.) (.)

(?) (!) (?) (.)

Show answer & explanation

Answer: (?) (...) (?) (.)

Answer

Metindeki boşluklara sırasıyla soru işareti (bilinmeyen tarih), üç nokta (eksiltili cümle), soru işareti (soru cümlesi) ve nokta (tamamlanmış cümle) getirilmelidir.

Metindeki ilk ayraç, kesin olmayan bir tarihi belirtmek için TDK kurallarına uygun olarak soru işareti gerektirir. İkinci ayraçta, yüklemi olmayan ve örneklerin devam edebileceği izlenimi veren bir yapı olduğu için üç nokta kullanılmalıdır. Üçüncü ayraç, soru edatı 'mi' ile kurulan gerçek bir soru cümlesini tamamlar. Son ayraç ise yargısı tamamlanmış, standart bir bildirme cümlesini bitirdiği için nokta ile kapatılmalıdır.

Step-by-Step Solution

Tarih bilgisini analiz et.

(?) işareti getirildi.

1611 tarihinin kesin olmadığını belirten 'rivayet edilse de' ifadesi, buraya şüphe bildiren soru işaretinin gelmesini gerektirir.

Örneklemelerin yapıldığı cümleyi incele.

(...) işareti getirildi.

'tasvirler, manzaralar, efsaneler' şeklinde sıralanan ifadelerin bir yüklemi yoktur; dolayısıyla bu bir eksiltili cümledir.

Soru anlamını kontrol et.

(?) işareti getirildi.

'acaba yeterli donanıma sahip miyiz' ifadesi hem soru eki hem de soru anlamı taşıdığı için sonuna soru işareti gelmelidir.

Son cümleyi yargı açısından değerlendir.

(.) işareti getirildi.

'hazinelerinden biridir' ifadesiyle yargı tamamlanmıştır ve herhangi bir duygu/soru anlamı yoktur.

Key Concept

Cümle sonu işaretlerinin (nokta, soru işareti, üç nokta) temel ve özel (bilinmeyen durumlar, eksiltili anlatım) görevleri.

Hints

Cümledeki 'rivayet edilse de' ve 'acaba' gibi anahtar kelimelerin hangi işaretleri gerektirdiğine odaklanın.

Yüklemi olmayan (eksiltili) cümlelerin sonuna hangi işaretin geldiğini hatırlayın; bu işaret genellikle üç noktadır.

TDK'ye göre parantez içindeki soru işareti (?) şüpheli bilgileri, üç nokta (...) ise bitmemiş cümleleri temsil eder.

Practice More

Üç noktanın alıntılarda ve kaba sayılan kelimelerin yerine kullanımını da içeren karma bir noktalama sorusu çözebilirsiniz.

Alternative Method

Önce en emin olduğunuz işaretleri (örneğin son iki cümledeki soru ve nokta) yerleştirerek seçenekleri eleme yöntemiyle hızla sonuca ulaşabilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 809Question →

Türkçede kısaltmaların yazımı; kısaltmanın büyük harflerle yapılmasına, küçük harflerle yapılmasına veya sonunda nokta bulunup bulunmamasına göre farklılık gösterir. Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilirken; küçük harflerle yapılan kısaltmalarda ek, kelimenin tam okunuşu esas alınarak getirilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımı ile ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Sınav başvurusu için gerekli belgeleri TDK'ya bizzat teslim etmeniz gerekiyor.

Yeni açılan lojistik merkezine bugün yaklaşık 500 kg'dan fazla ürün girişi yapıldı.

Akademik makalesini hazırlarken pek çok İng. kaynaktan faydalandığını belirtti.

THY'nin sunduğu yeni kampanya sayesinde bilet fiyatlarında önemli bir indirim sağlandı.

Show answer & explanation

Answer: Sınav başvurusu için gerekli belgeleri TDK'ya bizzat teslim etmeniz gerekiyor.

Answer

Türk Dil Kurumu'nun kısaltması olan 'TDK' ifadesine getirilen ekin yanlış yazıldığı seçenek doğrudur.

Türkçede büyük harfle yapılan kısaltmalarda ek, kısaltmanın açılımına değil, son harfin okunuşuna göre getirilir. 'TDK' kısaltması 'Te-De-Ke' şeklinde okunduğu için getirilecek ekin 'TDK'ye' olması gerekir. 'TDK'ya' yazımı 'ka' okunuşuna dayandığı için hatalıdır.

Step-by-Step Solution

Kısaltmanın türünü belirle

TDK büyük harflerle yapılan bir kısaltmadır.

Büyük harf kısaltmalarında eklerin son harfin okunuşuna göre getirilmesi kuralını uygulamak için.

Son harfin okunuşunu kontrol et

T-D-K kısaltması 'Te-De-Ke' şeklinde okunur.

Türkçede 'K' sesi 'ka' değil, her zaman 'ke' olarak seslendirilir.

Eki okunuşa uygun hale getir

Te-De-Ke kelimesine gelecek ek 'ye' olmalıdır (TDK'ye).

Kısaltmanın sonundaki 'e' ince ünlüsü, kendisinden sonra gelecek ekin de ince ünlü (-ye) olmasını gerektirir.

Key Concept

Büyük harf kısaltmalarında ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilir; küçük harf kısaltmalarında ise kelimenin tam okunuşu esas alınır.

Hints

Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda kelimenin açılımını değil, harflerin okunuşunu düşünün.

Türkçede 'K' harfinin 'ka' diye bir okunuşu yoktur; alfabedeki tüm sessiz harfler yanına 'e' getirilerek okunur.

Türk Dil Kurumu'nun kısaltması olan ifadenin son harfi 'ke' olarak bittiği için, gelecek ek ince ünlüyle başlamalıdır.

Practice More

Ölçü birimleri ve unvan kısaltmalarının (m², Prof., vb.) ek alırken kesme işareti kullanılıp kullanılmadığını inceleyen sorular çözebilirsiniz.

Alternative Method

Kısaltmayı harf harf seslendirin (Te-De-Ke) ve en son duyduğunuz sese en uygun eki seçin. Eğer kısaltma küçük harfse (kg, cm, m), sadece o ölçü biriminin tam adını söyleyin ve eki ona göre ekleyin.

Estimated Time:45s

Question 810Question →

Türkçede noktalı virgül (;); ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırma, tür veya takımları gruplandırma ve özneden sonraki anlam karışıklığını önleme gibi farklı işlevlerle kullanılır.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;), "cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak" amacıyla kullanılmıştır?

Klasik Türk müziğinde makamlar, usuller ve formlar; Batı müziğinde ise tonalite, armoni ve kontrpuan disiplinlerarası bir titizlikle incelenir.

Denetim ekipleri; mali kayıtları, harcama belgelerini ve personel dosyalarını inceleyerek kurumun genel işleyişi hakkında kapsamlı bir rapor hazırladı.

Toplantıda alınan kararlar, yürürlüğe giren yasalar ve yönetmelikler titizlikle arşivlendi; ancak uygulama aşamasındaki aksaklıklar henüz giderilemedi.

Sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda şu adımların atılması planlanmaktadır; yenilenebilir enerji yatırımları, atık yönetimi ve su tasarrufu.

Sevinçten, heyecandan eli ayağına dolanıyor; kalabalığın önünde konuşmak, projelerini anlatmak için sabırsızlanıyordu.

Show answer & explanation

Answer: Klasik Türk müziğinde makamlar, usuller ve formlar; Batı müziğinde ise tonalite, armoni ve kontrpuan disiplinlerarası bir titizlikle incelenir.

Answer

Klasik Türk müziği ve Batı müziği disiplinlerini ayıran seçenek doğru kullanımdır.

Müzik disiplinlerine dair verilen örnekte, 'makamlar, usuller ve formlar' bir grubu; 'tonalite, armoni ve kontrpuan' ise diğer bir grubu temsil eder. Bu iki farklı müzik ekolüne ait takımları ayırmak için noktalı virgül kullanılması TDK kurallarına göre 'tür veya takımları ayırma' işlevine tam olarak uygundur.

Step-by-Step Solution

Cümledeki noktalama işaretlerinin hangi ögeleri bağladığını inceleyin.

Noktalı virgülün sol tarafında Türk müziği unsurları, sağ tarafında ise Batı müziği unsurları yer almaktadır.

Noktalı virgülün tür veya takımları ayırma görevini tespit etmek için gruplar arası geçişi bulmak gerekir.

Gruplandırmanın virgüllerle desteklenip desteklenmediğini kontrol edin.

Her iki grup içinde de kendi ögeleri virgüllerle (makamlar, usuller... / tonalite, armoni...) ayrılmıştır.

Tür veya takımları ayırma kuralı, grupların kendi içinde virgül barındırmasını gerektirir.

Key Concept

Noktalı virgülün tür veya takımları ayırma görevi

Hints

Noktalı virgülün ayırdığı kısımların birer 'liste' veya 'kategori' olup olmadığına bakın.

Cümlede yüklemleri mi yoksa benzer özelliklere sahip kelime gruplarını mı ayırdığını analiz edin.

Cümledeki 'Türk müziği' ve 'Batı müziği' gibi iki farklı alanı temsil eden kavram öbeklerine odaklanın.

Practice More

Noktalı virgül ile iki noktanın farkını pekiştirmek için 'açıklama' ve 'gruplandırma' arasındaki mantıksal farkı çalışan sorular çözebilirsiniz.

Alternative Method

Cümleyi ikiye böldüğünüzde, her iki tarafta da virgüllerle sıralanmış benzer nitelikli nesneler veya kavramlar görüyorsanız, bu 'tür veya takımları ayırma' görevidir.

Estimated Time:1m 30s

Question 811Question →

Noktalı virgül ( $;$ ), cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları (grupları) birbirinden ayırmak için kullanılır.

Buna göre aşağıdakilerin hangisinde noktalı virgül bu göreviyle kullanılmıştır?

Yaz tatilinde İzmir, Aydın, Muğla; kış tatilinde ise Erzurum, Bolu ve Kars tercih edilir.

Marketten şunları almalısın: süt, ekmek, yumurta ve peynir.

Çok çalıştı, yoruldu; sonunda hedeflediği puanı almayı başardı.

Yeni atanan memur; dürüst, çalışkan ve disiplinli biridir.

At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır.

Show answer & explanation

Answer: Yaz tatilinde İzmir, Aydın, Muğla; kış tatilinde ise Erzurum, Bolu ve Kars tercih edilir.

Answer

Tatil şehirlerini yaz ve kış mevsimlerine göre iki ayrı grup halinde sunan ve bu grupları noktalı virgülle ayıran seçenek doğrudur.

Doğru seçenekte, İzmir, Aydın ve Muğla 'yaz tatili şehirleri' grubunu; Erzurum, Bolu ve Kars ise 'kış tatili şehirleri' grubunu temsil etmektedir. Her iki grup kendi içinde virgül içerdiği için, bu iki ana kümenin karışmaması için aralarına noktalı virgül konulmuştur.

Step-by-Step Solution

Cümledeki ögeleri ve virgülleri inceleyin.

İzmir, Aydın, Muğla (1. Grup) ve Erzurum, Bolu, Kars (2. Grup) kendi içlerinde virgüllerle ayrılmış şehir listeleridir.

Noktalı virgülün türleri ayırma görevini görebilmek için önce virgülle ayrılmış küçük listelerin varlığını saptamak gerekir.

İki liste arasındaki noktalama işaretini kontrol edin.

İki farklı şehir grubunun ortasında noktalı virgül (

;

) bulunmaktadır.

Bu kullanım, kuralda belirtilen 'virgüllerle ayrılmış tür veya takımları ayırma' görevine tam olarak uymaktadır.

Key Concept

Noktalı virgülün temel görevlerinden biri, cümle içerisinde zaten virgül kullanılmış olan farklı grupları (tür veya takımları) birbirinden ayırmaktır.

Hints

Cümle içinde meyveler-sebzeler veya erkek isimleri-kız isimleri gibi iki ayrı küme olup olmadığına bakın.

Noktalı virgülden önce ve sonra virgülle ayrılmış en az ikişer kelimelik listeler olması gerekir.

Doğru cevapta 'yaz şehirleri' ve 'kış şehirleri' şeklinde net bir gruplandırma yapılmıştır.

Practice More

Şimdi de noktalı virgülün 'özneden sonra kullanım' görevini içeren bir soru çözerek aradaki farkı pekiştirebilirsin.

Alternative Method

Noktalı virgülü bir 'duvar' gibi düşünün. Bu duvarın solunda bir grup arkadaş, sağında ise başka bir grup arkadaş olmalı. Eğer duvardan önce hiç virgül yoksa, o duvarın (noktalı virgülün) orada olması genellikle hatalıdır.

Estimated Time:45s

Question 812Question →

Türkçede kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta (:) konur. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın kullanımı doğrudur?

Kitaplıkta şu tür kitaplar vardı: roman, öykü ve şiir.

Bahçede şu ağaçlar bulunuyor; elma, armut ve ayva.

En sevdiğim renkleri şöyle sıralayabilirim, mavi ve yeşil.

Yanına şu eşyaları almalısın: Kalem, kağıt ve silgi.

Show answer & explanation

Answer: Kitaplıkta şu tür kitaplar vardı: roman, öykü ve şiir.

Answer

Kitaplıkta şu tür kitaplar vardı: roman, öykü ve şiir ifadesinin yer aldığı seçenek doğrudur.

Türkçede kendisinden sonra örnek verilecek ifadelerin öncesinde iki nokta kullanılır. Doğru cevapta hem iki nokta yerinde kullanılmış hem de örnekler (roman, öykü, şiir) cümle niteliği taşımadığı için kurala uygun olarak küçük harfle başlatılmıştır.

Step-by-Step Solution

Cümledeki işlevi belirleyin.

Cümlede 'roman, öykü ve şiir' ifadeleriyle bir örneklendirme yapılmaktadır.

Noktalama işaretini doğru seçmek için cümlenin amacını anlamak gerekir.

Doğru noktalama işaretini seçin.

Örneklendirme yapılacağı için ilgili ifadeden önce iki nokta (:) gelmelidir.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta konur.

Yazım kuralını kontrol edin.

Örnekler özel isim olmadığı ve bir cümle oluşturmadığı için küçük harfle başlamalıdır.

İki noktadan sonra gelen örnekler bağımsız bir cümle değilse küçük harfle başlatılır.

Key Concept

İki Noktanın Örneklendirme İşlevi

Hints

Cümlede 'şunlar', 'şöyle' gibi ifadeler genellikle bir açıklama veya örnekleme geleceğini haber verir.

Açıklama ve örneklendirmeden önce kullanılan noktalama işareti iki noktadır; noktalı virgül ile karıştırmayın.

İki noktadan sonra gelen ifadelere dikkat edin; eğer sıralananlar bir cümle oluşturmuyorsa küçük harfle başlamalıdır.

Practice More

İki noktadan sonra büyük harfle başlayan (cümle niteliğindeki) örneklerle ilgili bir soru çözerek kuralın diğer yönünü pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Cümlede iki nokta yerine noktalı virgül koyup okumayı deneyin; eğer anlam bir listelemeye işaret ediyorsa noktalı virgülün orada yeri olmadığını fark edeceksiniz.

Estimated Time:45s

Question 813Question →

Türkçede kısaltmaların yazımı; kısaltmanın büyük veya küçük harflerle yapılmasına, sonunda nokta bulunup bulunmamasına veya üst işareti içermesine göre farklı kurallara tabidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Yeni yayımlanan tüzüğe göre, T.C. vatandaşlarının yurt dışı çıkış harçlarında uygulanacak muafiyetler yeniden belirlendi.

Bilimsel çalışmada kullanılan ölçüm cihazlarının

mm^3

lük hassasiyette sonuç vermesi, verilerin güvenilirliğini artırmaktadır.

Kütüphanedeki eski belgelerin tasnifi sırasında 19. yy.'dan kalma bazı ticari yazışmaların olduğu fark edildi.

Öğrencilerin hazırladığı projeler, TÜBİTAK'ın belirlediği kriterler çerçevesinde alanında uzman jüri üyeleri tarafından değerlendirildi.

Piyasadaki gıda ürünlerinin ambalajlarında net ağırlığın kg'dan az olmaması gerektiği yasal bir zorunluluktur.

Show answer & explanation

Answer: Kütüphanedeki eski belgelerin tasnifi sırasında 19. yy.'dan kalma bazı ticari yazışmaların olduğu fark edildi.

Answer

Cümledeki '19. yy.'dan' ifadesinde yapılan hata, sonunda nokta bulunan bir kısaltmaya gelen ekin kesme işaretiyle ayrılmış olmasıdır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre bu tür kısaltmalarda kesme işareti kullanılmaz.

Kısaltmaların yazımında temel kural, sonunda nokta bulunan kısaltmalara getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılmamasıdır. '19. yy.'dan' yazımında nokta varken kesme işareti kullanıldığı için hata yapılmıştır; doğrusu '19. yy.dan' olmalıdır.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki kısaltmaları ve onlara gelen ekleri tespit et.

T.C.,

mm^3

lük, yy.'dan, TÜBİTAK'ın, kg'dan.

Yazım kurallarına uygunluğu denetlemek için odak noktalarını belirlemek gerekir.

Noktalı kısaltmaların ek kuralını hatırla.

Sonunda nokta olan kısaltmalarda (Alm., İng., yy. vb.) kesme işareti kullanılmaz.

Nokta zaten bir sınır belirleyicidir, kesme işaretine ihtiyaç duyulmaz.

Büyük ve küçük harfli kısaltmaların ek getirilme mantığını uygula.

Büyük harflerde son harf/okunuş (TÜBİTAK), küçük harflerde kelime okunuşu (kilogram) esas alınır.

Eklerin ses uyumuna girmesi için doğru telaffuzun seçilmesi şarttır.

Key Concept

Kısaltmalarda Nokta ve Kesme İşareti Uyumu

Hints

Kısaltmanın sonunda zaten bir işaret (nokta veya üs) varsa eklerin nasıl geldiğini hatırla.

Yüzyıl anlamına gelen 'yy.' kısaltmasına gelen ekler için TDK'nin özel bir ayrım yasağı olduğunu unutma.

Nokta bulunan kısaltmalarda kesme işareti kullanılmaz kuralını bu cümlede ara.

Practice More

Benzer şekilde 'İng.' veya 'Alm.' gibi kısaltmalara ek getirerek pratik yapabilirsin.

Estimated Time:1m 30s

Question 814Question →

Doğa koruma memuru, kamp alanının dışındaki yasak bölgeye girmeye hazırlanan grubu fark edince sert bir sesle uyardı: "Durun, buraya girmek kesinlikle yasaktır ( )"

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yere, cümlenin anlam ve tonlama özelliği dikkate alındığında aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

Ünlem işareti (!)

Soru işareti (?)

Üç nokta (...)

Nokta (.)

İki nokta (:)

Show answer & explanation

Answer: Ünlem işareti (!)

Answer

Cümlede güçlü bir uyarı ve emir anlamı bulunduğu için sonuna ünlem işareti (!) getirilmelidir.

Ünlem işareti olan seçenek doğrudur çünkü cümlede memurun 'Durun' ve 'yasaktır' şeklindeki ifadeleri birer seslenme ve sert bir uyarı bildirmektedir. Türkçede seslenme, hitap ve uyarı içeren cümlelerin sonuna ünlem işareti konur.

Step-by-Step Solution

Cümlenin bağlamını ve yüklemini inceleyin.

"Durun" ve "yasaktır" ifadeleri birer uyarı ve kesin bir emir bildirmektedir.

Noktalama işareti seçimi, cümlenin sadece yapısına değil, aynı zamanda taşıdığı anlama da bağlıdır.

Kullanılan ifadelerin tonlamasını değerlendirin.

Cümle içerisinde yüksek bir duygu tonu ve sert bir hitap (seslenme) mevcuttur.

Seslenme ve hitap içeren ifadelerden sonra veya bu ifadelerin bulunduğu cümlelerin sonunda duygu değerini pekiştirmek gerekir.

Dil bilgisi kurallarına göre uygun işareti belirleyin.

Türkçe yazım kurallarına göre; heyecan, korku, şaşma gibi duyguları veya seslenme, hitap ve uyarıyı içeren cümlelerin sonuna ünlem işareti konur.

Ünlem işareti, bu tür güçlü ifadelerin metin içerisinde doğru tonlanmasını sağlar.

Key Concept

Seslenme, hitap ve uyarı bildiren cümlelerin sonuna ünlem işareti konur.

Hints

Cümledeki 'Durun' ve 'yasaktır' kelimelerinin bir soru mu yoksa bir emir mi bildirdiğine odaklanın.

Seslenme, hitap ve sert uyarıların olduğu cümlelerde hangi noktalama işareti cümlenin tonunu yükseltir?

Heyecan, korku veya uyarı gibi yoğun duyguların metindeki karşılığı olan işareti seçmelisiniz.

Practice More

Ünlem işaretinin cümle içinde ('Eyvah!' gibi) kullanımı ile cümle sonunda kullanımı arasındaki farkları gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 815Question →

Bir araştırma laboratuvarının güvenlik protokolü ve çalışma düzeni hakkında hazırlanan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Laboratuvardaki hassas ölçüm cihazları her sabah saat

08.15'te

teknik ekip tarafından kalibre edilmektedir.

Deney sırasında kullanılacak olan kimyasal çözeltiler,

2'nci

kattaki muhafaza odasından tutanakla temin edilecektir.

Kurumun yıllık laboratuvar sarf malzemesi gideri için yaklaşık

1

milyon

250

bin Türk lirası ödenek ayrılmıştır.

Numuneler, analiz aşamasında daha hızlı sonuç alabilmek için

9'ar

adetlik setlere ayrılarak incelenmelidir.

Proje kapsamında toplam dört yüz elli farklı türdeki mikroorganizmanın analizi altı ay içinde tamamlanacaktır.

Show answer & explanation

Answer: Numuneler, analiz aşamasında daha hızlı sonuç alabilmek için $9'ar$ adetlik setlere ayrılarak incelenmelidir.

Answer

Cümlelerin yazımı incelendiğinde, üleştirme (paylaştırma) anlamı katan sayıların rakamla değil, her zaman yazıyla yazılması gerektiği görülmektedir. Bu kurala göre '9'ar' ifadesi yanlış olup 'dokuzar' şeklinde yazılmalıdır.

Türk Dil Kurumu (TDK) kuralları gereği, paylaştırma bildiren üleştirme sayıları rakam kullanılarak yazılamaz. '9'ar' ifadesi rakam içerdiği için hatalıdır; bu ifadenin doğru yazımı 'dokuzar' şeklindedir.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki sayıları ve sayı bildiren ekleri belirle.

08.15

2'nci

1

milyon

250

bin,

9'ar

ve 'dört yüz elli' ifadeleri tespit edildi.

Yazım yanlışının hangi tür sayı kullanımından kaynaklandığını bulmak için temel analiz yapılır.

Saat ve dakika yazımını kontrol et.

08.15

yazımı doğrudur.

Türkçede saat ve dakika arasına sadece nokta (.) konur.

Sıra sayı eklerinin doğruluğunu denetle.

2'nci

(iki-nci) yazımı doğrudur.

Sıra sayı ekleri getirilirken rakamın son sesindeki ünlü harf dikkate alınmalıdır.

Üleştirme sayı kuralını hatırla.

9'ar

yazımı yanlıştır; doğrusu 'dokuzar' olmalıdır.

TDK'ye göre üleştirme sayıları hiçbir zaman rakamla (

9'ar

5'er

vb.) gösterilemez.

Key Concept

Üleştirme Sayılarının Yazımı

Hints

Cümlelerdeki üleştirme sayılarına (paylaştırma bildiren sayılara) odaklanın.

Saatlerde nokta kullanımı, sıra sayılarında ek-kök uyumu ve sayıların ayrı yazılması kurallarını hatırlayın.

TDK'ye göre üleştirme sayıları (

5'er

9'ar

gibi) rakamla yazılabilir mi?

Practice More

Sıra sayılarının eklerini kontrol ederken (örneğin

7'inci

mi yoksa

7'nci

mi?) sayının okunuşunun hangi sesle bittiğine dikkat etmeyi unutmayın.

Estimated Time:1m 0s

Question 816Question →

Kısaltmalara getirilen eklerin yazımıyla ilgili kurallar; kısaltmanın büyük veya küçük harfle yapılmasına, sonunda nokta bulunup bulunmamasına veya kısaltmanın bir kelime gibi okunup okunmamasına göre değişiklik gösterir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımı ile ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Yurt dışından gelen heyet için hazırlanan raporlarda İng.den yapılan çevirilere de yer verildi.

Pazardan aldığımız

10

kg'lık meyveleri mutfaktaki sepetlere özenle yerleştirdik.

Yeni yayın dönemindeki düzenlemeler hakkında bilgi almak üzere RTÜK'ne başvuruda bulundu.

TDK'nin güncel yazım kılavuzuna göre bazı kelimelerin yazılışında değişikliğe gidildiği görüldü.

Show answer & explanation

Answer: Yeni yayın dönemindeki düzenlemeler hakkında bilgi almak üzere RTÜK'ne başvuruda bulundu.

Answer

Yeni yayın dönemindeki düzenlemeler hakkında bilgi almak üzere RTÜK'ne başvuruda bulundu.

Doğru cevap olan cümlede geçen 'RTÜK'ne' ifadesi hatalıdır. RTÜK gibi bir kelime olarak telaffuz edilen kısaltmalarda ek, kısaltmanın okunuşuna göre getirilir. Dolayısıyla doğru yazım 'RTÜK'e' (Rü-tük-e) olmalıdır. 'Üst Kuruluna' şeklindeki açılım baz alınarak ek getirilmesi kural dışıdır.

Step-by-Step Solution

Kısaltmanın türünü analiz et.

RTÜK, büyük harflerle yapılan ve bir kelime gibi okunan (Rü-tük) bir kısaltmadır.

Kısaltmaların okunuş biçimi, ekin nasıl getirileceğini belirleyen temel kuraldır.

Ekin getiriliş kuralını hatırla.

Kelime gibi okunan büyük harfli kısaltmalarda ek, kısaltmanın okunuşuna (RTÜK'e) göre getirilir; açılımına (Üst Kuruluna) göre değil.

TDK kuralları gereği, kelimeleşmiş kısaltmalarda (NATO, UNESCO, BOTAŞ, RTÜK vb.) telaffuz esastır.

Yanlış kullanımı doğrula.

Cümlede 'RTÜK'ne' yazılarak ekin açılıma göre getirildiği görülmüştür, bu bir yazım yanlışıdır.

Doğru form 'RTÜK'e' olmalıdır.

Key Concept

Kısaltmalara getirilen eklerde temel kural; büyük harflerde son harfin veya kelimenin okunuşu, küçük harflerde ise kelimenin açılışıdır.

Hints

Büyük harfli kısaltmalarda ek getirirken kısaltmanın açılımını düşünmekten kaçının.

RTÜK, NATO, BOTAŞ gibi kısaltmaların bir kelime gibi okunduğunu ve ekin bu okunuşa göre geldiğini hatırlayın.

RTÜK'ü 'Radyo ve Televizyon Üst Kurulu' olarak değil, 'Rütük' olarak okuyun ve ekin sonuna 'e' gelmesi gerektiğini fark edin.

Practice More

TDK ve 'K' harfi ile biten diğer kısaltmaların (SGK, BSK) eklerini inceleyerek 'ka' okunuşu hatasından kaçınma çalışmaları yapabilirsiniz.

Alternative Method

Kısaltmaları iki gruba ayırın: Harf harf okunanlar (TRT, TDK) ve kelime gibi okunanlar (RTÜK, UNESCO). Harf harf okunanlarda son harfin sesine, kelime gibi okunanlarda ise kelimenin son hecesinin sesine odaklanarak eki kontrol edin.

Estimated Time:50s

Question 817Question →

Türkçede kısa çizgi (-); kelimeler arasında "ve, ile, ila, arasında" anlamlarını vermek, ekleri göstermek veya ara sözleri belirtmek gibi amaçlarla kullanılır. Ancak bazı dil yapılarında kısa çizgi kullanımı kural dışıdır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısa çizginin (-) kullanımı bir noktalama yanlışına yol açmıştır?

Maçın ardından Beşiktaş-Galatasaray rekabeti üzerine uzun bir sohbet ettik.

Öğretmenimiz derste fiilden isim yapan -ca, -cek eklerini örneklerle açıkladı.

İşe başlayalı aşağı-yukarı beş ay oldu ama henüz tam alışamadım.

2024-2025 eğitim-öğretim dönemi için hazırlıklar tüm hızıyla devam ediyor.

Uçak, Ankara-Bakü seferini yapmak üzere sabahın erken saatlerinde havalandı.

Show answer & explanation

Answer: İşe başlayalı aşağı-yukarı beş ay oldu ama henüz tam alışamadım.

Answer

İkileme olan "aşağı yukarı" ifadesinin arasına kısa çizgi konulması yanlıştır.

Doğru cevap olan seçenekteki "aşağı yukarı" ifadesi bir ikilemedir. Türkçede "yavaş yavaş", "iyi kötü", "aşağı yukarı" gibi ikilemelerin arasına kısa çizgi dahil hiçbir noktalama işareti getirilemez. Bu nedenle buradaki kullanım bir noktalama yanlışıdır.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki kısa çizgi kullanımlarını analiz et.

Seçeneklerde kısa çizginin; karşılaştırma, ek belirtme, ikileme, tarih aralığı ve güzergah belirtme amaçlı kullanıldığı görülmektedir.

Yanlış kullanımın hangi dil bilgisi kuralına aykırı olduğunu tespit etmek gerekir.

İkilemelerle ilgili noktalama kuralını hatırla.

Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre ikilemeleri oluşturan sözcüklerin arasına virgül, kısa çizgi veya başka bir noktalama işareti getirilemez.

İkilemeler bir bütün olarak kabul edilir ve aralarına işaret konulması yazım yanlışı/noktalama yanlışı sayılır.

Hatalı ifadeyi belirle.

"Aşağı-yukarı" ifadesindeki kısa çizgi, kurala aykırı bir kullanımdır.

Bu ifade bir ikilemedir ve "aşağı yukarı" şeklinde ayrı ve işaretsiz yazılmalıdır.

Key Concept

İkilemelerin arasına noktalama işareti konmaz.

Hints

Cümledeki kısa çizginin kelimeler arasında hangi anlamı kurduğuna dikkat et.

Türkçede "yavaş yavaş" veya "eş dost" gibi kelime gruplarına ne dendiğini ve bunların arasına işaret gelip gelmediğini hatırla.

"Aşağı yukarı" ifadesi bir ikilemedir ve ikilemelerin arasına kısa çizgi konulmaz.

Practice More

Kısa çizgi ile uzun çizginin (konuşma çizgisi) farklarını ve kullanım alanlarını tekrar gözden geçirebilirsin.

Alternative Method

Eğer iki kelime birleşerek bir karşılaştırma veya bağlantı (Ankara-İstanbul gibi) kurmuyorsa, bunun bir ikileme olup olmadığını kontrol ederek çözüme gidebilirsin.

Estimated Time:45s

Question 818Question →

Bir kamu kurumunun yayımladığı 'Taşınır Mal Yönetmeliği Uygulama Rehberi'nden alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Ambar sayımları sonucunda hazırlanan tutanaklar, yönetmeliğin II. bölümünde belirtilen esaslara uygun olarak arşivlenmelidir.

Depodaki ürünlerin sevkiyatı sırasında, her bir kolinin içine

10

'ar adet koruyucu ambalaj malzemesi yerleştirilmesi zorunludur.

Personel eğitim giderleri için ayrılan ödeneğin, bütçe kanununun

12

'nci maddesinde yer alan kısıtlamalara tabi olduğu bildirilmiştir.

Taşınır kayıt kontrol yetkilileri, sayım işlemlerini

2024

yılının Eylül ayı sonuna kadar tamamlayarak raporlarını sunacaklardır.

Show answer & explanation

Answer: Depodaki ürünlerin sevkiyatı sırasında, her bir kolinin içine $10$ 'ar adet koruyucu ambalaj malzemesi yerleştirilmesi zorunludur.

Answer

Depodaki ürünlerin sevkiyatı sırasında her bir kolinin içine 'onar' adet koruyucu malzeme konulması gerektiğini belirten seçenek hatalıdır çünkü üleştirme sayıları rakamla yazılamaz.

Türk Dil Kurumu'nun 'Sayıların Yazımı' kurallarına göre üleştirme sayıları (ikişer, beşer, onar vb.) rakamla değil, sadece yazıyla belirtilir. Bu nedenle '10'ar' şeklinde rakam ve kesme işareti kullanılarak yapılan yazım hatalıdır; doğrusu 'onar' şeklinde olmalıdır.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki sayısal ifadeleri tespit et.

II. bölüm, 10'ar, 12'nci ve 2024 Eylül ifadeleri belirlendi.

Yazım kuralı ihlalinin hangi kelime grubunda olduğunu bulmak için ilk adımdır.

Üleştirme sayıları (paylaştırma) ile ilgili kuralı hatırla.

TDK'ye göre üleştirme sayıları (

2

'şer,

5

'er,

10

'ar vb.) rakamla değil, her zaman yazıyla (ikişer, beşer, onar) yazılmalıdır.

KPSS'de en sık sorulan ve en çok karıştırılan sayı yazım kuralıdır.

Diğer sayıların yazım kurallarını kontrol et.

Sıra sayıları, Romen rakamları ve tarihlerin yazımında bir hata olmadığı teyit edildi.

Yanlış seçenekten emin olmak için diğer seçeneklerin doğruluğunu kanıtlamak gerekir.

Key Concept

Üleştirme Sayılarının Yazımı

Hints

Cümlelerde geçen sayıların hangi türde (sıra sayıları, üleştirme sayıları, tarih vb.) kullanıldığına dikkat edin.

Paylaştırma (üleştirme) anlamı katan sayı eklerinin (

2

'şer,

5

'er gibi) rakamla yazılıp yazılamayacağını hatırlayın.

Türk Dil Kurumu'na göre üleştirme sayıları asla rakamla yazılmaz; her zaman harflerle (beşer, onar vb.) ifade edilmelidir.

Practice More

Üleştirme sayılarının yanı sıra, sıra sayılarına getirilen eklerin (7'nci, 2'nci vb.) ünlü/ünsüz uyumuna da dikkat ederek benzer sorular çözebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 819Question →

Modern şehircilik anlayışında kısa mesafeli ulaşım ağlarında otobüs, metrobüs, tramvay ( ) uzun mesafeli yolculuklarda ise uçak, hızlı tren, feribot gibi araçlar daha verimli kullanılmaktadır.

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yere getirilmesi gereken en uygun noktalama işareti aşağıdakilerden hangisidir?

Noktalı virgül (

;

)

İki nokta (

:

)

Virgül (

,

)

Nokta (

.

)

Üç nokta (

...

)

Show answer & explanation

Answer: Noktalı virgül ( $;$ )

Answer

Cümlede virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül (

;

) kullanılmalıdır.

Verilen cümlede 'otobüs, metrobüs, tramvay' bir grubu; 'uçak, hızlı tren, feribot' ise başka bir grubu temsil etmektedir. Bu iki farklı ulaşım kategorisini (takımını) birbirinden net bir şekilde ayırmak için TDK kuralları gereği noktalı virgül (

;

) kullanılmalıdır.

Step-by-Step Solution

Cümledeki kelime gruplarını analiz edin.

Cümlede 'otobüs, metrobüs, tramvay' (kısa mesafe) ve 'uçak, hızlı tren, feribot' (uzun mesafe) olmak üzere iki ayrı kategori bulunmaktadır.

Noktalama işaretini belirlemek için önce ögeler arasındaki anlamsal ilişkiyi kurmak gerekir.

Tür veya takımları ayırma kuralını uygulayın.

İki farklı ulaşım kategorisi virgüllerle ayrılmış kendi içinde ögelere sahiptir.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre, cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül konur.

Key Concept

Noktalı virgülün gruplandırma görevi

Hints

Cümledeki virgüllerin hangi kelimeleri birbirine bağladığına ve nerede bir grup değişimi olduğuna dikkat edin.

Cümlede 'kısa mesafe' ve 'uzun mesafe' şeklinde iki ayrı küme oluşturulmuştur. Bu kümelerin sınırını belirleyen işareti arıyoruz.

Tür veya takımları ayırma görevi, Türkçede sadece tek bir noktalama işaretine aittir; o da noktalı virgüldür.

Practice More

Noktalı virgülün diğer önemli görevi olan 'ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırma' kuralına dair örnekleri inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Eğer cümleyi iki ayrı cümleye bölmek isteseydik nokta koyabilirdik; ancak cümle yapısı 'ise' bağlacı ile birbirine bağlandığı için sadece bir ayraca ihtiyacımız var.

Estimated Time:45s

Question 820Question →

Bir kamu kurumundaki evrakların tasnif süreciyle ilgili hazırlanan yönetmelikte şu ifade yer almaktadır:

"Arşivleme sistemimizde faturalar, makbuzlar, çekler mali evraklar ( ) yönetmelikler, genelgeler, tutanaklar ise idari evraklar grubuna dâhil edilerek dosyalanır."

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yere getirilmesi gereken noktalama işareti aşağıdakilerden hangisidir?

Noktalı virgül (

;

)

İki nokta (

:

)

Virgül (

,

)

Nokta (

.

)

Üç nokta (

...

)

Show answer & explanation

Answer: Noktalı virgül ( $;$ )

Answer

Noktalı virgül (

;

)

Cümlede 'mali evraklar' ve 'idari evraklar' şeklinde iki farklı küme oluşturulmuştur. Bu kümelerin kendi elemanları zaten virgülle ayrıldığı için, iki ana kümeyi birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılması şarttır.

Step-by-Step Solution

Cümlenin yapısını ve grupları analiz edin.

Cümlede 'mali evraklar' (faturalar, makbuzlar, çekler) ve 'idari evraklar' (yönetmelikler, genelgeler, tutanaklar) olmak üzere iki ana grup olduğu görülmektedir.

Noktalama işaretini belirlemek için önce ögeler arasındaki mantıksal ilişkiyi anlamak gerekir.

Grupların kendi içindeki noktalamasını kontrol edin.

Her iki grubun içindeki örnekler (faturalar, makbuzlar vb.) virgülle ayrılmıştır.

Eğer bir grupta zaten virgül kullanılmışsa, bu grupları birbirinden ayırmak için virgül yetersiz kalır.

Uygun kuralı uygulayın.

Tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül (

;

) getirilmelidir.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre virgüllerle ayrılmış tür veya takımları ayırmak noktalı virgülün temel görevidir.

Key Concept

Noktalı virgül, cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları (grupları) birbirinden ayırmak için kullanılır.

Hints

Cümlede iki farklı kategori (mali ve idari) olduğunu fark ettiniz mi?

Bu kategorilerin elemanları zaten virgülle ayrılmış. Grupları ayırmak için virgülden daha güçlü bir işarete ihtiyacınız var.

Tür veya takımları birbirinden ayıran noktalama işaretini hatırlayın: 'Manavdan elma, armut; pazardan marul, maydanoz aldım' örneğinde olduğu gibi.

Practice More

Noktalı virgülün 'ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırma' görevini de inceleyerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Cümleyi iki ayrı cümle olarak düşünün. Eğer noktayla ayırsaydınız anlam bozulmazdı ancak bu iki grup birbiriyle ilişkili olduğu için tek cümlede 'noktalı virgül' ile bağlamak en profesyonel yaklaşımdır.

Estimated Time:45s

PreviousPage 41 / 68Next

Yazım ve Noktalama

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept