Yazım ve Noktalama

1356 questions

Anadolu’nun bağrından kopup gelen o yanık türküler, bitmek bilmeyen yayla yolları, rüzgârın fısıltısıyla dile gelen efsaneler ( ) Bu kadim toprakların ruhunu anlamak için sadece bakmak yeterli mi ( ) Tarihçiler bu yerleşimin MÖ 1200 ( ) yıllarında kurulduğunu söylese de henüz kesin bir kanıt bulunamamıştır. Her köşesi ayrı bir hikâye barındıran bu coğrafya, keşfedilmeyi bekleyen bir hazine gibi önümüzde duruyor ( )

Bu parçada yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

(...) (?) (?) (.)

(.) (?) (?) (.)

(...) (.) (?) (.)

(...) (?) (!) (.)

(!) (?) (?) (.)

Show answer & explanation

Answer: (...) (?) (?) (.)

Answer

Parçada sırasıyla üç nokta, soru işareti, parantez içinde soru işareti ve nokta işaretleri kullanılmalıdır.

Doğru yanıt olan dizilimde; ilk boşluk yargısı bitmemiş (eksiltili) cümleyi tamamlayan üç nokta, ikinci boşluk soru anlamı taşıyan cümleyi belirten soru işareti, üçüncü boşluk tarihin kesin olmadığını gösteren parantez içi soru işareti ve son boşluk tamamlanmış yargıyı bildiren noktadan oluşmaktadır. TDK kurallarına göre bu kullanım dizisi metnin dil bilgisi yapısına tam uyum sağlar.

Step-by-Step Solution

İlk cümlenin yapısını incele.

Cümlede yüklem (iş, oluş, hareket) bulunmadığı için bu bir eksiltili cümledir ve sonuna üç nokta (...) gelmelidir.

Anlamca tamamlanmamış cümlelerin sonuna üç nokta konur.

İkinci cümlenin anlamını değerlendir.

Cümle 'mi' soru ekiyle bitmiş ve bir yanıt beklemektedir, bu yüzden soru işareti (?) kullanılmalıdır.

Soru eki veya sözü içeren cümle veya sözlerin sonuna soru işareti konur.

Tarihsel verideki parantez içi kullanımını analiz et.

MÖ 1200 tarihinin kesin olmadığı veya şüpheyle karşılandığı ima edildiği için parantez içinde soru işareti (?) gelmelidir.

Bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan yer, tarih vb. durumlar için soru işareti yay ayraç içinde kullanılır.

Son cümleyi kontrol et.

Cümle 'duruyor' yüklemiyle tamamlanmış bir yargı bildirdiği için sonuna nokta (.) konmalıdır.

Cümlenin sonuna nokta konur.

Key Concept

Cümle Sonu İşaretlerinin Temel Görevleri

Hints

Cümlelerin yüklemi olup olmadığına dikkat ederek başlayın.

Bir tarihin yanındaki parantez, o bilginin kesinliğinden şüphe edildiğini gösterir.

Soru eki olan 'mi' her zaman soru işareti gerektirir, ancak cümlenin eksiltili olup olmadığını anlamak için listenin sonuna bakın.

Practice More

Üç noktanın alıntılarda ve kaba sayılan kelimelerin yerine kullanımını da tekrar etmeniz faydalı olacaktır.

Alternative Method

Önce kesin emin olduğunuz işaretleri yerleştirerek (örneğin son nokta ve soru eki) seçenekleri eleyebilirsiniz.

Estimated Time:55s

Question 1042Question →

Yenilenebilir enerji kaynakları üzerine hazırlanan bir fizibilite raporunda, teknik verilerin ve kurum adlarının kısaltılarak kullanılması tercih edilmiştir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yoktur?

Raporun dil bilgisi denetimi sırasında TDK'nın en güncel yazım kılavuzu esas alınmıştır.

Saha çalışmalarında kullanılan numunelerin her birinin 5 kg.'dan hafif olmasına dikkat edildi.

Türbinlerin yerleştirileceği alanın hacmi

cm^3

'e göre hesaplanarak teknik şemaya işlendi.

Proje tanıtım filmi, resmî onay alındıktan sonra TRT'dan yayınlanmak üzere hazırlandı.

Teknik dokümantasyonda, bazı terimlerin daha net anlaşılması için İng.den yapılan çeviriler kullanılmıştır.

Show answer & explanation

Answer: Teknik dokümantasyonda, bazı terimlerin daha net anlaşılması için İng.den yapılan çeviriler kullanılmıştır.

Answer

Teknik dokümantasyonda, bazı terimlerin daha net anlaşılması için İng.den yapılan çeviriler kullanılmıştır.

Doğru seçenekte, sonunda nokta bulunan 'İng.' kısaltmasına getirilen 'den' eki, kurala uygun olarak kesme işareti kullanılmadan bitişik yazılmıştır. Bu, Türk Dil Kurumu'nun 'Sonunda nokta bulunan kısaltmalarla üs işaretli kısaltmalara gelen ekler kesme ile ayrılmaz' kuralına tam olarak uymaktadır.

Step-by-Step Solution

Kısaltmanın türünü ve yapısını belirleyin.

Cümlelerde büyük harfli kısaltmalar (TDK, TRT), birim kısaltmaları (kg), üslü kısaltmalar (

cm^3

) ve noktalı kısaltmalar (İng.) bulunmaktadır.

Her kısaltma türü için Türk Dil Kurumu (TDK) tarafından belirlenmiş farklı yazım kuralları mevcuttur.

Eklerin getiriliş kurallarını uygulayın.

Büyük harflilerde son harf (TDK'nin, TRT'den), küçük harfli birimlerde kelimenin okunuşu (kg'dan) esas alınır.

Türkçede kısaltmalara getirilen eklerin standartlaşması için bu kurallara uyulması zorunludur.

Noktalama ve kesme işareti kullanımını kontrol edin.

Noktalı kısaltmalar (İng.) ve üslü kısaltmalar (

cm^3

) ek alırken kesme işareti kullanılmaz.

Zaten bir işaret (nokta veya üs) bulunan kısaltmalarda ikinci bir işaretin (kesme) kullanımı yazım kuralı gereği yanlıştır.

Key Concept

Kısaltmalara Getirilen Eklerin Yazımı ve Noktalama Kuralları

Hints

Büyük harfli kısaltmalarda son harfin okunuşuna, birim kısaltmalarında ise kelimenin tam okunuşuna dikkat edin.

Kısaltmanın sonunda nokta (.) veya üs işareti (

^2, ^3

) varsa kesme işareti (') kullanılmayacağını hatırlayın.

Türkçede 'K' harfinin 'ke' olarak okunduğunu unutmayın; TDK'nın mı TDK'nin mi daha doğru duyuluyor?

Practice More

Büyük harfli kısaltmalarda kurum adının uzun okunuşunu değil, sadece harflerin okunuşunu dikkate alarak daha fazla pratik yapabilirsiniz.

Alternative Method

Kısaltmalara getirilen ekleri kontrol ederken 'Nokta varsa kesme yok, üs varsa kesme yok' kuralını bir tekerleme gibi aklınızda tutabilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 1043Question →

Noktalama işaretleri, metnin anlam hiyerarşisini belirleyen ve okuyucunun metni doğru yorumlamasını sağlayan en önemli yapı taşlarıdır. İki nokta $(:)$ işareti de kendisinden sonra yapılacak açıklama veya sıralanacak örnekler için kullanılır; ancak bu işaretten sonraki bölümün büyük harfle mi yoksa küçük harfle mi başlayacağı, ifadenin yapısal özelliğine göre değişmektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın $(:)$ kullanımı ve sonrasındaki yazımla ilgili bir yanlışlık yapılmamıştır?

Yazarın şu tespiti oldukça manidardır; "Her başlangıç, içinde yeni bir umudu ve heyecanı beraberinde getirir."

Bölgenin bitki örtüsü oldukça çeşitlidir: Maki, bozkır ve iğne yapraklı ormanlar bu çeşitliliğin örnekleridir.

Kütüphanede aradığım her türden eser mevcuttu: Ansiklopediler, romanlar, şiir kitapları ve nadir baskılar...

Tanzimat Dönemi sanatçıları şu temel düşünce etrafında toplanmışlardır: Edebiyat, halkı eğitmek için bir araç olarak kullanılmalıdır.

Bu projenin temel hedefleri şunlardır: Yerel kalkınmayı desteklemek ve istihdamı artırmak.

Show answer & explanation

Answer: Tanzimat Dönemi sanatçıları şu temel düşünce etrafında toplanmışlardır: Edebiyat, halkı eğitmek için bir araç olarak kullanılmalıdır.

Answer

Tanzimat Dönemi sanatçıları ile başlayan ve iki noktadan sonra büyük harfle devam eden cümle doğru kullanılmıştır.

Tanzimat Dönemi sanatçılarını konu alan cümlede iki noktadan sonra gelen ifade, kendi içinde bir özne ve yükleme sahip bağımsız bir cümledir. Türk Dil Kurumu'nun güncel kurallarına göre, iki noktadan sonra gelen açıklama tam bir cümle niteliği taşıyorsa büyük harfle başlatılmalıdır. Bu kullanım kurala tam olarak uygundur.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki iki noktanın

(:)

işlevini kontrol etme

Tüm seçeneklerde iki nokta, kendisinden sonraki açıklamayı veya örneklemeyi başlatmak için kullanılmıştır.

İki noktanın temel işlevi, kendisinden önceki yargıyı açıklamak veya örneklemektir.

İki noktadan sonra gelen bölümün cümle niteliği taşıyıp taşımadığını belirleme

Doğru cevap olan seçenekte 'Edebiyat, halkı eğitmek için bir araç olarak kullanılmalıdır.' ifadesi yüklemi olan tam bir cümledir.

TDK kurallarına göre iki noktadan sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle ise büyük harfle başlar.

Örnekleme niteliğindeki listelerin yazımını kontrol etme

Diğer seçeneklerdeki listeler (maki, ansiklopediler, yerel kalkınma) cümle niteliği taşımadığı için küçük harfle başlamalıdır.

İki noktadan sonra gelen örnekler bir cümle kurmuyorsa ve özel isim değilse küçük harfle başlatılır.

Key Concept

İki Noktadan Sonra Büyük Harf Kullanımı

Hints

İki noktadan sonra gelen bölümün bir yüklemi olup olmadığına (cümle olup olmadığına) dikkat et.

Eğer iki noktadan sonra gelen kısım sadece örnekleri sıralıyorsa (maki, kalem gibi), küçük harf kullanılır.

Alıntılar veya açıklama bildiren tam cümleler iki noktadan sonra her zaman büyük harfle başlar; ancak noktalı virgül

(;)

bu iş için asla kullanılmaz.

Practice More

İki noktadan sonraki büyük/küçük harf ayrımını pekiştirmek için TDK Yazım Kılavuzu'ndaki 'Noktalama İşaretleri' bölümünü inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 1044Question →

Noktalama işaretleri, metnin anlamını netleştirmek ve okumayı kolaylaştırmak için belirli kurallar çerçevesinde kullanılır. Türkçede virgülün (,) en önemli işlevlerinden biri de cümledeki anlam belirsizliklerini ortadan kaldırmaktır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,), anlam karışıklığını önlemek amacıyla kullanılmıştır?

Tarihçi, antik kentin geçmişine ışık tutacak yeni bulgulara ulaştı.

Arkeolog, toprak altından çıkarılan mühürleri büyük bir titizlikle koruma altına aldı.

Kütüphaneci, nadir eserler koleksiyonundaki eksikleri tespit etmek için listeleri kontrol etti.

Yaşlı, sahafcının raflarındaki tozlu kitapları hüzünle karıştırıyordu.

Araştırmacı, sempozyumda sunacağı bildiri üzerine son düzeltmeleri titizlikle yaptı.

Show answer & explanation

Answer: Yaşlı, sahafcının raflarındaki tozlu kitapları hüzünle karıştırıyordu.

Answer

Virgülün anlam karışıklığını önlemek amacıyla kullanıldığı cümle 'Yaşlı' sözcüğü ile başlayan cümledir.

Doğru cevap olan cümlede, 'yaşlı' kelimesinden sonra virgül kullanılmadığı takdirde bu kelime 'sahafçı' isminin sıfatı (yaşlı sahafçı) durumuna düşer. Virgülün konulmasıyla 'yaşlı' bir kişinin sahafçıdaki kitapları karıştırdığı netleşmiş, böylece sıfat ve isim arasındaki anlam belirsizliği giderilmiştir.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki virgüllerin işlevlerini tek tek analiz edin.

Dört cümlede virgülün özneyi belirtmek için kullanıldığı, bir cümlede ise yapısal bir belirsizliği giderdiği görülür.

Virgülün farklı görevlerini ayırt edebilmek için her seçeneğin bağlamı incelenmelidir.

Virgül kaldırıldığında anlamın değişip değişmediğini kontrol edin.

'Yaşlı' sözcüğünden sonraki virgül kalktığında 'yaşlı sahafçı' tamlaması oluşurken, diğerlerinde sadece vurgu değişmektedir.

Anlam karışıklığı sorularında temel yöntem, virgülün varlığı ile yokluğu arasındaki anlam farkına bakmaktır.

Key Concept

Virgülün Anlam Karışıklığını Önleme İşlevi

Hints

Cümlelerdeki virgülleri kaldırıp okuduğunuzda hangi cümlede bambaşka bir anlam (bir tamlama oluşması gibi) ortaya çıkıyor?

'Genç, doktora yardım etti' örneğindeki gibi, ilk kelimenin bir ismi niteleyip nitelemediğine odaklanın.

'Yaşlı' kelimesi hem bir kişiyi temsil eden isim hem de bir ismi niteleyen sıfat olabilir. Bu ikileme dikkat edin.

Practice More

Adlaşmış sıfatlardan sonra gelen virgülün kullanımına dair benzer sorular çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Cümleyi iki farklı şekilde okumaya çalışın: 1) 'Bir kişi sahafçıdaki kitapları karıştırıyor.' 2) 'Biri yaşlı sahafçının kitaplarını karıştırıyor.' Eğer iki anlam da çıkabiliyorsa virgül anlamı netleştirmek için oradadır.

Estimated Time:50s

Question 1045Question →

Bir belediyenin internet sitesinde yayımlanan "Geleneksel El Sanatları Atölyesi" kayıt duyurusunda yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Atölyedeki eğitim programının, hem teorik hem de uygulamalı derslerden oluştuğunu belirtmek isteriz.

Başvuru esnasında adaylardan öğrenim belgesinin aslıda talep edilecektir.

Mademki bu sanatlara gönül verdiniz, o hâlde belediyemizdeki bu fırsatı kaçırmamalısınız.

Öyle ki bu eğitim sayesinde hobinizi, profesyonel bir uğraşa dönüştürmeniz de mümkün olacaktır.

Peki, siz bu kadim kültürü yerinde öğrenmek ve kendi eserinizi oluşturmak istemez misiniz?

Show answer & explanation

Answer: Başvuru esnasında adaylardan öğrenim belgesinin aslıda talep edilecektir.

Answer

Öğrenim belgesinin aslı da ifadesindeki da bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.

Doğru cevapta geçen "öğrenim belgesinin aslıda" ifadesindeki "da", cümleye "dahi" anlamı katan bir bağlaçtır. Bu tür bağlaçlar kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmadığı için bağlaç olduğu netleşmektedir; bu yüzden bitişik yazılması yazım hatasıdır.

Step-by-Step Solution

Cümlelerde geçen "de", "ki" ve "mi" yapılarını tespit et.

Seçeneklerdeki bağlaç ve ek görevindeki yapılar belirlendi.

Yazım yanlışının hangi kelime grubunda olduğunu daraltmak gerekir.

Kuşkulu görülen yapının (aslıda) bağlaç mı yoksa ek mi olduğunu test et.

"Öğrenim belgesinin aslı talep edilecektir" şeklinde okunduğunda anlam bozulmamaktadır.

Bağlaç olan de/da cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz, ek olan çıkarıldığında bozulur.

Yazım kuralını uygula.

Bağlaç olan "da" her zaman ayrı yazılmalıdır; ancak seçenekte bitişik yazılarak hata yapılmıştır.

TDK kurallarına göre bağlaçlar bağımsız birer sözcüktür.

Key Concept

Bağlaç olan "de" ve "ki"nin ayrı, ek olanların ise bitişik yazılması; soru ekinin her zaman ayrı yazılması kuralı.

Hints

Cümledeki 'de/da'yı parmağınızla kapatıp cümleyi tekrar okuyun; anlam bozulmuyorsa o bir bağlaçtır.

'ki' ekinin sonuna '-ler' çoğul ekini getirebiliyorsanız (atölyedekiler gibi) o bir ektir ve bitişik yazılır.

SİMBOHAM (Sanki, İllaki, Mademki, Belki, Oysaki, Halbuki, Çünkü, Meğerki) dışındaki bağlaç olan 'ki'ler daima ayrı yazılır.

Practice More

Bağlaç olan de/da ile hal eki olan -de/-da arasındaki farkı pekiştirmek için karışık cümlelerden oluşan bir yazım alıştırması yapabilirsiniz.

Alternative Method

Bağlaç olan 'de' asla '-te/-ta' şeklinde sertleşmez. Eğer cümlede '-te/-ta' yazımıyla karşılaşırsanız ve bunun bağlaç olduğundan şüphelenirseniz, yazımın her türlü yanlış olduğunu hemen anlayabilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 1046Question →

Noktalama kuralları çerçevesinde iki nokta (:); kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonunda kullanılır. Eğer iki noktadan sonra gelen bölüm bağımsız bir cümle niteliği taşıyorsa büyük harfle, sadece örneklerden oluşuyorsa küçük harfle başlar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımı veya iki noktadan sonraki yazımla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Ünlü yazar, sanatın işlevini şu sözlerle tanımlar: 'Sanat, insanın hakikati arama yolculuğudur.'

Başarının en temel kuralı şudur: Kişi, her gün bir önceki günden daha fazla gayret göstermelidir.

Evdeki tadilat için şu malzemeler alınacak: boya rulosu, tiner, fırça ve birkaç spatula.

Proje kapsamında şu illerimiz ziyaret edilecek: Erzurum, Erzincan, Sivas ve Kayseri.

Onun hayattaki tek gayesi bellidir; vatanına ve milletine faydalı bir birey olmak.

Show answer & explanation

Answer: Onun hayattaki tek gayesi bellidir; vatanına ve milletine faydalı bir birey olmak.

Answer

Hayattaki tek gayesini açıklayan ifadeden önce noktalı virgül yerine iki nokta kullanılması gereken seçenek hatalıdır.

Hatalı olan seçenekte, bir açıklama yapılacağı belirtilmesine rağmen iki nokta yerine noktalı virgül kullanılmıştır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta konması zorunludur.

Step-by-Step Solution

Cümledeki noktalama işaretinin görevini belirle.

Hatalı seçenekte 'bellidir' ifadesinden sonra bir açıklama gelmektedir.

Türkçede kendisinden sonra açıklama yapılacak cümlelerin sonunda iki nokta kullanılır.

Yazım kuralını (büyük/küçük harf) kontrol et.

Diğer seçeneklerdeki büyük ve küçük harf kullanımları (cümle niteliği, özel isim ve cins isim ayrımı) incelendi.

İki noktadan sonra cümle gelirse büyük, cins isimden oluşan örnekler gelirse küçük harfle başlanır.

Key Concept

İki Noktanın Kullanımı ve Noktalı Virgül Ayrımı

Hints

İki noktadan sonra gelen ifadenin tam bir cümle olup olmadığına dikkat edin.

Açıklama veya örnek sıralama durumlarında hangi noktalama işaretinin ( : mi ; mi ) kullanılması gerektiğini hatırlayın.

Özellikle noktalı virgülün açıklama görevinin olmadığını, bu görevin iki noktaya ait olduğunu unutmayın.

Practice More

Noktalı virgülün (;) kullanıldığı 'öğeleri arasında virgül bulunan takımları ayırma' görevini pekiştirmek için sıralı cümle sorularına göz atabilirsiniz.

Alternative Method

Eğer iki noktadan sonra gelen bölümün yüklemi varsa (cümle ise) büyük harfle, sadece virgülle ayrılmış kelime grupları (örnekler) ise küçük harfle başlaması gerektiğini kontrol ederek eleme yapabilirsiniz.

Estimated Time:1m 0s

Question 1047Question →

Kısa çizgi (-), cümle içinde "ve, ile, arasında, -den... -e" gibi anlamları belirtmek amacıyla kelimeler veya sayılar arasında kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısa çizginin kullanımı bu kurala örnektir?

Önümüzdeki hafta başlaması beklenen Ankara-Konya tren seferleri ertelendi.

Bu projenin -her ne kadar zor olsa da- tamamlanacağına inanıyorum.

Türkçe dersinde bugün "-da/-de" ekinin yazımı konusunu işledik.

Eskiden beri kullanılan -geleneksel- yöntemler hâlâ geçerliliğini koruyor.

Öğretmenimiz tahtaya "bil-gi-li" sözcüğünü yazarak hecelerine ayırdı.

Show answer & explanation

Answer: Önümüzdeki hafta başlaması beklenen Ankara-Konya tren seferleri ertelendi.

Answer

Ankara-Konya tren seferlerinin belirtildiği cümle doğru cevaptır.

Doğru cevap olan cümlede geçen "Ankara-Konya" ifadesi, iki nokta arasındaki bağlantıyı ve "Ankara ile Konya arası" anlamını karşıladığı için kısa çizgi belirtilen kurala uygun kullanılmıştır.

Step-by-Step Solution

Kuralı inceleyin

Kısa çizginin "ve, ile, arasında" anlamlarını (örneğin iki şehir veya iki tarih arası) karşılaması gerekir.

Soruda istenen özel işlevin sınırlarını belirlemek için.

Cümlelerdeki kullanımları karşılaştırın

Ankara ve Konya şehirleri arasındaki bağlantı (güzergah) kısa çizgi ile sağlanmıştır.

Ankara-Konya ifadesi "Ankara ile Konya arası" anlamına geldiği için kurala tam uyar.

Diğer kullanımları eleyin

Diğer cümlelerde kısa çizginin ara söz, ek belirtme veya heceleme gibi farklı görevlerde kullanıldığı görülür.

Tek bir doğru işlevi teyit etmek için.

Key Concept

Kısa Çizginin İlişki Kurma Görevi

Hints

Kısa çizginin parantez içindeki ara sözlerde kullanımıyla, iki yer adı arasındaki kullanımını ayırt etmeye çalışın.

Kısa çizginin yerine "ve" veya "ile" sözcüklerini koyabildiğiniz seçeneği arayın.

"Ankara ile Konya" diyebildiğimiz için bu şehirler arasındaki çizgi, soruda istenen 'ile' anlamını taşır.

Practice More

Kısa çizginin tarih aralıklarında (örneğin 1914-1918) kullanımı üzerine benzer bir soru çözerek bilgini pekiştirebilirsin.

Alternative Method

Cümledeki kısa çizgiyi kaldırıp yerine 've' veya 'ile' kelimesini yerleştirin. Eğer anlam 'A ile B arasında' şeklindeyse doğru cevabı buldunuz demektir.

Estimated Time:45s

Question 1048Question →

Büyük harflerin yazımıyla ilgili bazı kurallar ve bu kurallara dair örneklerin yer aldığı aşağıdaki tabloyu inceleyiniz:

No	Yazım Kuralı	Örnek Cümle
1	Yer adlarında tür bildiren ikinci isimler (deniz, göl, dağ, boğaz vb.) büyük harfle başlar.	Marmara Denizi ile İstanbul Boğazı arasındaki gemi trafiği her geçen gün artıyor.
2	Düşünce, hayat tarzı ve medeniyet anlamı bildirdiğinde yön adları büyük harfle başlar.	Gençlik yıllarında Batı felsefesi üzerine derin araştırmalar yaptığını anlatırdı.
3	Özel adla kurulan tamlamalarda tür bildiren ikinci isim (yiyecek, eşya, hayvan vb.) küçük harfle başlar.	Bu yaz Maraş Dondurması yemek için Kahramanmaraş'ta mola vermeye karar verdik.
4	Tarihî olay, çağ ve dönem adlarının her kelimesi büyük harfle başlar.	Orta Çağ karanlığından kurtulan Avrupa, Rönesans ile birlikte büyük bir değişim yaşamıştır.
5	Kitap, dergi ve sanat eserlerinin her kelimesi büyük harfle başlar.	Reşat Nuri Güntekin'in Çalıkuşu romanı, Türk edebiyatının en sevilen eserlerindendir.

Buna göre, tablodaki numaralanmış satırların hangisinde verilen kurala uygun olmayan bir kullanım vardır?

Show answer & explanation

Answer: 3

Answer

Üçüncü satırda yer alan örnek cümlede yazım hatası yapılmıştır.

Türkçede özel adlarla kurulan tamlamalarda (Maraş dondurması, Antep fıstığı, Hindistan cevizi, Van kedisi vb.) sadece özel ad büyük harfle başlar; tür bildiren ikinci isimler küçük harfle başlar. Tablonun üçüncü satırında kural doğru verilmesine rağmen, örnek cümlede 'Dondurması' kelimesi büyük harfle başlatılarak kural ihlal edilmiştir.

Step-by-Step Solution

Tablodaki üçüncü satırda yer alan kuralı ve örnek cümleyi karşılaştırın.

Kural: 'Tür bildiren ikinci isim küçük harfle başlar.' Örnek: 'Maraş Dondurması'.

Kuralın örnek üzerinde doğru uygulanıp uygulanmadığını kontrol etmek gerekir.

Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre özel adla kurulan tamlamaları değerlendirin.

Antep fıstığı, Hindistan cevizi, Maraş dondurması gibi örneklerde tür isimleri küçük yazılmalıdır.

Şehir adı özel olsa da dondurma bir tür adı olduğu için büyük harfle başlayamaz.

Diğer satırlardaki kuralların ve örneklerin doğruluğunu teyit edin.

Marmara Denizi, Batı felsefesi, Orta Çağ ve Çalıkuşu yazımları TDK kurallarına tamamen uygundur.

Hatalı olan tek seçeneğin üçüncü satır olduğundan emin olmak için sağlamlaştırma yapılır.

Key Concept

Özel Adla Kurulan Tamlamalarda Büyük Harf Kullanımı

Hints

Tablodaki kuralları dikkatle okuyun; bazen kural doğru verilse de örnekte bu kurala aykırı davranılmış olabilir.

Özellikle yiyecek, içecek veya eşya isimlerinin şehir adlarıyla kurulan tamlamalardaki yazımına (örneğin Antep fıstığı) odaklanın.

Maraş dondurması, İngiliz anahtarı veya Brüksel lahanası gibi tamlamalarda ikinci kelimenin küçük harfle başlaması gerektiğini hatırlayın.

Practice More

Benzer şekilde kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin ayrılıp ayrılmadığı konusuna da çalışabilirsiniz.

Alternative Method

Hatalı kullanımı bulmak için 'Özel isim + Tür adı' tamlamalarında, ikinci kelimeyi özel isimden bağımsız olarak düşündüğünüzde hala genel bir türü ifade edip etmediğine bakın. 'Dondurma' her yerde dondurmadır, bu yüzden özel ismin parçası değildir ve küçük yazılmalıdır.

Estimated Time:1m 30s

Question 1049Question →

Türkçede sayıların yazımıyla ilgili belirli kurallar bulunmaktadır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Sınavda ter döken yirmi iki aday, sonuçların açıklanmasını heyecanla bekliyor.

Cumhuriyetimizin 100. yılı kutlamaları tüm yurtta büyük bir coşkuyla gerçekleştirildi.

Öğretmenimiz, ödevlerimizi kontrol ettikten sonra hepimize 3'er adet yıldız verdi.

Kardeşim, 25 Mayıs 2025 tarihinde yapılacak olan bursluluk sınavına hazırlanıyor.

Show answer & explanation

Answer: Öğretmenimiz, ödevlerimizi kontrol ettikten sonra hepimize 3'er adet yıldız verdi.

Answer

Öğretmenimizin ödevleri kontrol ettikten sonra '3'er' adet yıldız verdiğini belirten seçenek yanlıştır; çünkü üleştirme sayıları rakamla değil, yazıyla yazılmalıdır.

Üleştirme (paylaştırma) sayıları Türkçede her zaman yazıyla yazılmalıdır. Bu nedenle '3'er' şeklindeki kullanım hatalıdır; doğrusu 'üçer' şeklinde olmalıdır.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki sayıları tespit et

Seçeneklerde 'yirmi iki', '100.', '3'er' ve '25 Mayıs 2025' ifadeleri sayı bildiren unsurlardır.

Yazım yanlışını bulmak için önce sayıların hangi formatta (rakam/yazı) kullanıldığını belirlemek gerekir.

Üleştirme sayıları kuralını hatırla

Türk Dil Kurumu'na göre üleştirme (paylaştırma) sayıları asla rakamla gösterilmez.

Sayıların yazımında en sık yapılan hatalardan biri üleştirme sayılarının rakamla yazılmasıdır.

Hatalı kullanımı düzelt

'3'er' ifadesi yanlıştır, doğrusu 'üçer' olmalıdır.

Kural gereği rakamla yazılan üleştirme sayıları yazım yanlışı kabul edilir.

Key Concept

Üleştirme Sayılarının Yazımı

Hints

Cümlelerdeki sayılara gelen eklere ve sayıların rakamla mı yoksa yazıyla mı yazıldığına dikkat edin.

Üleştirme sayıları (paylaştırma bildiren -er/-ar ekli sayılar) rakamla mı yazılır yoksa yazıyla mı?

TDK'ye göre 'ikişer', 'beşer' gibi ifadeler rakamla (2'şer, 5'er) gösterilemez.

Practice More

Üleştirme sayılarının yanı sıra, çek ve senetlerde sayıların neden bitişik yazıldığını araştırarak istisnai durumları öğrenebilirsiniz.

Alternative Method

Sayıları gördüğünüzde şu kontrol listesini uygulayın: 1. Ayrı mı yazılmış? 2. Sıra sayısı (ek/nokta) doğru mu? 3. Tarihlerde büyük harf kullanılmış mı? 4. Üleştirme ise mutlaka yazı mı kullanılmış?

Estimated Time:45s

Question 1050Question →

Türkçede birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili kurallar; kelimelerin anlam kaybına uğrayıp uğramamasına, belirli eklerin kullanımına veya ses olaylarının gerçekleşip gerçekleşmemesine göre değişiklik gösterebilir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Resmî evrakların tamamlanmasının ardından ilgili birime yapılan başvuru süreci başarıyla sonuçlandı.

Kış aylarında sağlığını korumak isteyenlerin sıklıkla tükettiği kuş burnu çayı, şifa kaynağı olarak bilinir.

Üniversite yıllarında birlikte çalıştığı arkadaşının sesini diğer seslerden hemen ayırt etti.

Şehrin gürültüsünden uzak, sakin bir köşede inşa edilen huzurevi, sakinlerine huzurlu bir ortam sunuyor.

Eski bir tanıdığına rastlayınca yaşadığı şaşkınlık, kalabalığın içinde bir anda kaybolup gitti.

Show answer & explanation

Answer: Kış aylarında sağlığını korumak isteyenlerin sıklıkla tükettiği kuş burnu çayı, şifa kaynağı olarak bilinir.

Answer

Kuşburnu bitkisinin geçtiği seçenek yanlıştır çünkü bu kelime bitişik yazılmalıdır.

Doğru yanıt olan ifadede 'kuşburnu' kelimesi bir bitki adıdır. Türkçede 'itburnu', 'aslanağzı', 'hanımeli' gibi bitki adları, birleşen kelimelerin anlam kaymasına uğraması nedeniyle bitişik yazılmalıdır. Cümlede bu kelimenin ayrı yazılması bir yazım yanlışıdır.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki birleşik sözcükleri (başvuru, kuş burnu, ayırt etmek, huzurevi, kaybolmak) belirleyin.

Beş farklı kurala tabi sözcük tespit edildi.

Yazım kuralları kelimenin türüne ve yapısına göre değişir.

'Kuşburnu' sözcüğünün yapısını inceleyin.

Bitki adı olarak kullanılan ve anlam kaymasına uğrayan bir birleşik kelime olduğu saptandı.

Bitki, hayvan ve hastalık adlarında anlam kayması varsa bitişik yazım kuralı uygulanır.

Yardımcı fiillerdeki ses olaylarını kontrol edin.

'Ayırt etmek'te ses olayı yok (ayrı), 'kaybolmak'ta ses olayı var (bitişik).

Etmek ve olmak fiilleri ses olayı durumuna göre bitişik veya ayrı yazılır.

Key Concept

Anlam kaymasına uğrayan bitki adlarının bitişik yazılması.

Hints

Birleşik fiillerde ses olayı olup olmadığını ve bitki isimlerindeki anlam kaymalarını kontrol edin.

Özellikle yardımcı fiille kurulan sözcüklerde (etmek, olmak) ses olayı yoksa ayrı, varsa bitişik yazım kuralını hatırlayın.

Kuşburnu, bir bitki ismi olarak kalıplaşmıştır; TDK'ye göre bu tarz bitki isimleri bitişik yazılır.

Practice More

Yardımcı fiillerle kurulan 'arz etmek', 'fark etmek' ve 'terk etmek' gibi kelimelerin ses olayı barındırmadığı için ayrı yazıldığını pekiştirin.

Alternative Method

Sözcüğü tek tek okuduğunuzda gerçek anlamlarını (kuşun burnu) karşılayıp karşılamadığına bakın. Eğer karşılamıyorsa (bir bitkiyi kastediyorsa) bitişik yazılmalıdır.

Estimated Time:50s

Question 1051Question →

Türkçede yabancı kökenli veya telaffuzu zor olan bazı sözcükler, günlük dildeki hatalı söyleyiş alışkanlıkları nedeniyle yazıya da yanlış aktarılabilmektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Arşivdeki gazete küpürlerini tek tek ayıklayarak yeni bir çalışma dosyası hazırladı.

Toplantı başlamadan önce konuklara çeşitli aperitif yiyecekler ve içecekler ikram edildi.

Hastane raporunda belirtildiğine göre, hastaya ileri derece zatürre teşhisi konulmuş.

Kütüphanedeki eski belgeleri inceleyebilmek için kuruma şahsen müracaat etmeniz gerekiyor.

Şifa niyetine her sabah bir diş taze sarımsak tüketmeyi uzun süredir alışkanlık haline getirdi.

Show answer & explanation

Answer: Arşivdeki gazete küpürlerini tek tek ayıklayarak yeni bir çalışma dosyası hazırladı.

Answer

Gazeteden kesilen parçalar için kullanılan kelimenin doğru yazımı 'kupür' şeklindedir; cümlede 'küpür' şeklinde yazılarak hata yapılmıştır.

Gazete, dergi gibi yayınlardan kesilen yazı veya resim parçaları anlamına gelen sözcüğün doğru yazımı 'kupür'dür. Fransızca kökenli olan bu sözcükte 'ü' harfinin kullanılması, halk arasındaki yanlış telaffuzun yazıya yansımasıdır.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki yabancı kökenli ve teknik terim niteliğindeki sözcükleri tespit et.

Sözcükler: küpür, aperitif, zatürre, müracaat, sarımsak.

Yazımı karıştırılan sözcükler genellikle yabancı kökenli veya söyleyişi zor kelimeler arasından seçilir.

Tespit edilen her bir sözcüğü Türk Dil Kurumu (TDK) Yazım Kılavuzu'ndaki güncel verilerle karşılaştır.

Aperitif (doğru), zatürre (doğru), müracaat (doğru), sarımsak (doğru) olarak belirlendi.

Sınavda sorulan yazım kuralları TDK'nin resmi güncel kılavuzuna dayanmak zorundadır.

Hatalı yazılan 'küpür' sözcüğünün kökenini ve imlasını analiz et.

Kelimenin aslı Fransızca 'coupure' kelimesidir ve Türkçeye 'kupür' olarak geçmiştir; 'ü' harfiyle yazımı bir hatadır.

Dilimize geçen yabancı kelimelerdeki ses değişimleri imla hatalarının temel nedenlerinden biridir.

Key Concept

Yazımı Karıştırılan Yabancı Kökenli Sözcükler

Hints

Cümlelerdeki yabancı kökenli olup günlük hayatta telaffuzu sıkça karıştırılan sözcüklere odaklanın.

Özellikle Fransızca ve Arapça kökenli kelimelerin ses özelliklerini (ünlü uyumu, çift ünsüz kullanımı) kontrol edin.

Gazete kupürü tamlamasındaki kelimenin kökenindeki 'u' sesinin korunup korunmadığına dikkat edin.

Practice More

Benzer şekilde yazımı sık karıştırılan 'doküman', 'inisiyatif' ve 'entansif' gibi kelimelerin imla kurallarını gözden geçirebilirsiniz.

Alternative Method

Sözcüklerin köken dillerindeki telaffuzlarını hatırlamak (örneğin coupure/kupür, apéritif/aperitif), yazılıştaki ünlü harfleri doğru belirlemenize yardımcı olabilir.

Estimated Time:55s

Question 1052Question →

Türkçede birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili kurallar ve TDK güncel kılavuzu dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Yeni açılan huzurevi binası, modern imkânlarıyla yaşlılara konforlu ve huzurlu bir yaşam ortamı sunuyor.

Tıp fakültesindeki ana bilim dalı toplantısında, önümüzdeki yılın akademik takvimi ve araştırma projeleri görüşüldü.

Modern psikolojide bilinçaltı kavramı, bireyin farkında olmadığı dürtülerin davranışlar üzerindeki etkisini açıklar.

Ameliyat sonrası oluşan gözaltı ödemleri ve morlukları için doktorun önerdiği kremleri düzenli kullanıyordu.

Şirketimiz, yurt dışı pazarlara açılmak amacıyla yeni bir stratejik ortaklık anlaşması imzalayacağını duyurdu.

Show answer & explanation

Answer: Ameliyat sonrası oluşan gözaltı ödemleri ve morlukları için doktorun önerdiği kremleri düzenli kullanıyordu.

Answer

Göz altı ödemleri ifadesindeki kelimenin yazımı yanlıştır; somut bir yer bildirdiği için 'göz altı' şeklinde ayrı yazılmalıdır.

Göz altı sözcüğü, bir organın alt kısmını yani somut bir yeri ifade ettiğinde ayrı yazılmalıdır. Cümlede 'ödem ve morluk' bağlamında kullanıldığı için fiziksel bir bölgeyi işaret etmektedir. Bu nedenle 'göz altı' şeklinde ayrı yazılması gerekirdi. Bitişik yazılan 'gözaltı' ise sadece 'hukuki bir tedbir olarak alıkoyma' anlamındaki terim için geçerlidir.

Step-by-Step Solution

Seçeneklerdeki birleşik kelimelerin (huzurevi, ana bilim dalı, bilinçaltı, gözaltı, yurt dışı) tespit edilmesi.

Tespit edilen kelimeler: huzurevi, ana bilim dalı, bilinçaltı, gözaltı, yurt dışı.

Yazım yanlışının hangi kelimede olduğunu bulmak için önce birleşik yapıları belirlemek gerekir.

'Alt/Üst' sözcüklerinin yazım kuralının uygulanması.

Bilinçaltı (soyut) bitişik yazılırken, göz altı (somut yer) ayrı yazılmalıdır.

TDK'ye göre somut yer bildiren 'alt' sözleri ayrı, soyut anlam taşıyanlar bitişik yazılır.

'Ev', 'Ana' ve 'Dış' sözcükleriyle kurulan birleşik kelimelerin kontrol edilmesi.

Huzurevi (bitişik), ana bilim dalı (ayrı), yurt dışı (ayrı) kullanımlarının doğruluğu teyit edildi.

Kelimelerin TDK güncel kılavuzundaki özel kurallara uygunluğu denetlenmelidir.

Key Concept

Somut Yer Bildiren Alt/Üst Sözcüklerinin Yazımı

Hints

Cümlelerde geçen 'alt' ve 'üst' sözcüklerinin somut bir yer mi yoksa soyut bir kavram mı bildirdiğine dikkat edin.

Hukuki bir terim olan 'nezaret' anlamındaki gözaltı ile bir organın alt kısmını belirten göz altı arasındaki farkı hatırlayın.

Gözün fiziksel bölgesindeki morluk veya ödemden bahsedilirken 'yer bildirme' durumu olduğu için kelimeler ayrı yazılmalıdır.

Practice More

Benzer şekilde 'su altı' (somut) ve 'suçüstü' (soyut/terim) kelimelerinin yazım farklarını inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Kelimelerin anlam değişikliğine uğrayıp uğramadığını kontrol etmek: 'Ev' ile kurulanlar bitişik, 'iç/dış/öte' ile kurulanlar ayrı yazılır kuralını ezberlemek yerine mantığını kavramak çözümü hızlandırır.

Estimated Time:1m 30s

Question 1053Question →

Türkçede kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerin kullanımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Sınav başvurusu sırasında T.C. kimlik numarasının doğru girilmesi büyük önem arz etmektedir.

Yapılan son düzenlemelere göre akademik kadro ilanları için TDK’nin internet sitesi takip edilmelidir.

Mühendislik projesinde

m^2

’ye düşen yük miktarının statik hesaplamaları titizlikle kontrol edildi.

Metin içerisinde yer alan vb.leri ifadesi, benzer durumların devam ettiğini göstermek için kullanılmıştır.

Kütüphane arşivindeki Alm.dan çevrilen eserlerin kataloglama işlemleri tamamlanarak okuyucuya sunuldu.

Show answer & explanation

Answer: Mühendislik projesinde $m^2$ ’ye düşen yük miktarının statik hesaplamaları titizlikle kontrol edildi.

Answer

Metrekare (

m^2

) gibi üs işaretli kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle 'm^2’ye' ifadesi hatalıdır; doğru yazım 'm^2ye' olmalıdır.

Doğru cevap olan seçenekte '

m^2

’ye' yazımı bir hata barındırır. Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kurallarına göre,

cm^3

m^2

gibi üs işaretli kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu ifadelerde ek, üs işaretinden sonra kelimenin okunuşuna uygun olarak (metrekareye) yazılmalıdır. Dolayısıyla doğru biçim '

m^2

ye' olmalıdır.

Step-by-Step Solution

Kısaltmaların türlerini belirleme

T.C. (Noktalı büyük harf), TDK (Büyük harf),

m^2

(Üslü birim), vb./Alm. (Noktalı küçük/kısmi büyük).

Her kısaltma türü için farklı ek getirme kuralları geçerlidir.

Noktalı kısaltmalara ek getirme kuralını uygulama

T.C.'de nokta kullanımı istisnadır, doğrudur. 'vb.leri' ve 'Alm.dan' ifadelerinde nokta olduğu için kesme işareti kullanılmamıştır, bu da doğrudur.

TDK kurallarına göre sonunda nokta bulunan kısaltmalarda kesme işareti kullanılmaz.

Üs işaretli kısaltmaların kuralını kontrol etme

m^2

’ye ifadesinde kullanılan kesme işareti kural ihlalidir.

Üs işaretli kısaltmalar (metrekare, metreküp vb.) ek alırken kesme işaretiyle ayrılmaz, ek doğrudan üs işaretinden sonra yazılır.

Key Concept

Üs işaretli ve noktalı kısaltmalarda kesme işareti kullanımı

Hints

Cümlelerdeki tüm kısaltmaları bulup yanındaki eklerin nasıl ayrıldığına dikkat edin.

Sonunda nokta olan kısaltmalar ile üzerinde

m^2

gibi sayı bulunan kısaltmalarda 'kesme işareti' kullanım kuralını hatırlayın.

Üs işaretli (metrekare, metreküp gibi) kısaltmalarda ek getirilirken kesme işareti (

'

) asla kullanılmaz.

Practice More

Farklı üs işaretli birimlerin (

cm^3

dm^2

vb.) ek alış biçimlerini içeren benzer soruları çözerek kuralı pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Kısaltmaları kontrol ederken 'Nokta varsa kesme yok', 'Üs varsa kesme yok', 'Büyük harfse son harfe bak', 'Küçük harfse kelimeye bak' şeklinde bir kontrol listesi oluşturabilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 1054Question →

Sınav hazırlık sürecinde çözülen denemeler, tutulan notlar ve tekrarlanan konular adayın başarısında belirleyici bir rol oynar.

Bu cümlede virgüllerin (,) kullanım görevi aşağıdakilerden hangisidir?

Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime gruplarını ayırmak

Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak

Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek

Cümle içindeki ara sözleri veya ara cümleleri ayırmak

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak

Show answer & explanation

Answer: Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime gruplarını ayırmak

Answer

Virgül, cümlede birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime gruplarını (denemeler, notlar, konular) ayırmak amacıyla kullanılmıştır.

Verilen cümlede 'çözülen denemeler', 'tutulan notlar' ve 'tekrarlanan konular' ifadeleri, cümlenin öznesini oluşturan ve birbiri ardına sıralanan benzer yapıdaki (eş görevli) kelime gruplarıdır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, bu tür sıralamalarda unsurları ayırmak için virgül kullanılır.

Step-by-Step Solution

Cümleyi ögelerine ayırarak yüklemi ve özneyi bulun.

Yüklem: 'rol oynar', Özne: 'Sınav hazırlık sürecinde çözülen denemeler, tutulan notlar ve tekrarlanan konular'.

Virgülün hangi öge grubunda veya yapıda kullanıldığını anlamak için temel ögeleri belirlemek gerekir.

Virgüllerle ayrılan kelime gruplarının yapısal benzerliğini inceleyin.

'çözülen denemeler', 'tutulan notlar' ve 'tekrarlanan konular' ifadelerinin her biri birer sıfat tamlaması grubudur ve özne içerisinde sıralanmıştır.

Aynı dil bilgisel yapıya sahip unsurların ardışık gelmesi 'eş görevli' olma durumunu gösterir.

Tespit edilen kullanımı Türk Dil Kurumu (TDK) virgül kurallarıyla eşleştirin.

TDK'nin 'Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konur.' kuralı ile tam uyum sağlamaktadır.

Doğru kuralı belirleyerek sonuca ulaşılır.

Key Concept

Virgülün eş görevli sözcük veya sözcük gruplarını ayırma görevi

Hints

Cümlede virgülün hangi kelimeler arasına geldiğine ve bu kelimelerin birbirine benzeyip benzemediğine dikkat edin.

Virgülle ayrılan 'denemeler', 'notlar' ve 'konular' sözcükleri cümlenin hangi ögesini oluşturuyor ve aynı türden mi?

Bu sözcüklerin hepsi cümlenin öznesi içindedir ve bir liste şeklinde sıralanmıştır; bu durum 'eş görevli sözcükler' kuralını işaret eder.

Practice More

Virgülün sıralı cümleleri ayırmak için kullanıldığı örneklere (örneğin: 'Geldi, gördü, yendi.') göz atarak aradaki farkı pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Cümleden virgülün olduğu yerdeki kelimeleri çıkarıp yerlerine başka benzer isimler (örneğin: kitaplar, kalemler) koyduğunuzda anlam yapısı değişmiyorsa, bu bir 'eş görevli sözcük listesi'dir.

Estimated Time:45s

Question 1055Question →

Yolun kenarında eski bir çeşme, yıkılmaya yüz tutmuş bir duvar ve kurumuş ağaçlar ( )

Bu cümlenin sonundaki yay ayraçla ( ) belirtilen yere, cümlenin yüklemi bulunmadığı (yargı tamamlanmadığı) için hangi noktalama işareti getirilmelidir?

Nokta (.)

Üç nokta (...)

Soru işareti (?)

Ünlem işareti (!)

Show answer & explanation

Answer: Üç nokta (...)

Answer

Cümlede yüklem bulunmadığı ve yargı tamamlanmadığı için üç nokta (...) kullanılmalıdır.

Verilen cümlede 'çeşme, duvar ve ağaçlar' özneleri sıralanmış ancak bu varlıkların durumuyla ilgili bir yargı (örneğin 'vardı' veya 'görülüyordu') bildirilmemiştir. Türkçede bu tür eksiltili cümlelerin sonuna üç nokta (...) getirilir.

Step-by-Step Solution

Cümlenin sonunu kontrol etme

Cümlede 'var, yok, duruyor' gibi yargıyı bitiren bir fiil veya isim (yüklem) bulunmadığı görülür.

Noktalama işareti seçimi cümlenin yapısal olarak tamamlanıp tamamlanmadığına bağlıdır.

Eksiltili cümle kuralını hatırlama

Yüklemi söylenmemiş cümlelere 'eksiltili cümle' denir ve sonuna üç nokta konur.

Türkçe dil bilgisi kurallarına göre tamamlanmamış anlatımları belirtmek gerekir.

Key Concept

Eksiltili Cümlelerde Üç Nokta Kullanımı

Hints

Cümlenin sonunda bir eylem (yüklem) olup olmadığına bakın.

Cümle 'vardı' veya 'duruyordu' gibi bir sözcükle bitseydi hangi işareti koyardınız?

Yüklemi yazılmamış, okuyucunun zihninde tamamlanması beklenen cümlelere 'eksiltili cümle' denir.

Practice More

Ünlem işaretinin hangi durumlarda (seslenme veya heyecan) kullanıldığını örneklerle tekrar edebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 1056Question →

Türkçede özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri genellikle kesme işaretiyle ayrılırken; kurum adları, çokluk ekleri ve tırnak içine alınan ifadelerle ilgili bazı özel kurallar bulunmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Yakup Kadri'nin (1889-1974) romanlarında toplumun yaşadığı değişimler ustalıkla yansıtılır.

Türk Dil Kurumunun internet sitesinden güncel yazım kurallarına ulaşmak oldukça kolaydır.

UNESCO'nun koruma listesine alınan bu tarihî eser turizme kazandırıldı.

Yarınki toplantıda Fatma Hanım'lar da bizimle birlikte olacak.

Bu yaz "Mavi Sürgün"ü tekrar okumak bana çok iyi geldi.

Show answer & explanation

Answer: Yarınki toplantıda Fatma Hanım'lar da bizimle birlikte olacak.

Answer

Cümledeki 'Fatma Hanım'lar' ifadesi yanlıştır; çünkü özel adlara getirilen çokluk eki (-lar/-ler) kesme işaretiyle ayrılmaz.

Doğru yanıt olan cümlede özel isme gelen çokluk eki kesme işaretiyle ayrılmıştır. TDK kurallarına göre 'Fatma Hanımlar', 'Ahmetler', 'Türklerin' gibi örneklerde çokluk eki (-lar/-ler) hiçbir zaman kesme işaretiyle ayrılmaz.

Step-by-Step Solution

Özel adlara getirilen eklerin türünü kontrol edin.

Cümlede 'Fatma Hanım' özel adına '-lar' eki getirilmiştir.

Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre özel adlara getirilen çokluk eki istisnadır.

Çokluk ekinin ayrılıp ayrılmayacağı kuralını hatırlayın.

TDK'ye göre özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesme ile ayrılmaz.

Bu kural, dilin yazım bütünlüğünü korumak için belirlenmiştir.

Diğer seçeneklerdeki diğer işaretlerin (yay ayraç, kurum adı, kısaltma, tırnak) kurallarını teyit edin.

Kurum adlarına gelen eklerin ayrılmaması (B), yay ayraçtan önce ekin gelmesi (A), kısaltmalara ek gelmesi (C) ve tırnaktan sonra kesme kullanılmaması (E) kuralları doğru uygulanmıştır.

Tüm seçenekler TDK'nin güncel noktalama kılavuzuna uygundur.

Key Concept

Özel adlara getirilen çokluk eklerinin ve kurum adlarına getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması.

Hints

Cümlelerdeki özel isimlere gelen eklerin türüne (yapım eki mi, çekim eki mi, çokluk eki mi) odaklanın.

TDK'ye göre kurum adları ve çokluk ekleri kesme işaretinin kullanılmadığı en önemli istisnalardır.

Fatma Hanım gibi saygı sözlerine gelen çoğul eklerinin ayrılıp ayrılmadığını tekrar kontrol edin.

Practice More

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin yazımı ile ilgili daha fazla örnek çözerek bu istisnayı pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Noktalama sorularında 'istisna kuralları' (kurum adları, çoğul ekleri, tırnak sonrası ekler) bir eleme listesi olarak kullanmak süreci hızlandırır.

Estimated Time:45s

Question 1057Question →

Nicel araştırmalarda anketler, deneyler ve istatistiksel veriler; nitel araştırmalarda ise mülakatlar, odak grup görüşmeleri ve gözlem raporları temel veri kaynaklarını oluşturur.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) bu cümledeki göreviyle kullanılmıştır?

İç Anadolu Bölgesi'nde buğday, arpa ve şeker pancarı; Karadeniz Bölgesi'nde ise çay, fındık ve mısır tarımsal ekonominin temelini oluşturur.

Yükseköğretim Kurulu; üniversiteler arasındaki koordinasyonu sağlamak, eğitim kalitesini artırmak ve akademik standartları belirlemek amacıyla kurulmuştur.

Karar verme süreci tamamlandı, stratejik planlar onaylandı; uygulama aşamasına geçildi, gerekli görev dağılımları yapıldı.

Modern kamu yönetimi anlayışının üç temel dayanağı vardır; şeffaflık, hesap verebilirlik ve katılımcılık.

Resmi yazışmalarda; sade, açık, anlaşılır ve bürokratik etik kurallarına uygun bir üslup benimsenmelidir.

Show answer & explanation

Answer: İç Anadolu Bölgesi'nde buğday, arpa ve şeker pancarı; Karadeniz Bölgesi'nde ise çay, fındık ve mısır tarımsal ekonominin temelini oluşturur.

Answer

İç Anadolu Bölgesi'nde buğday, arpa ve şeker pancarı; Karadeniz Bölgesi'nde ise çay, fındık ve mısır tarımsal ekonominin temelini oluşturur.

Öncül cümlede noktalı virgül, 'nicel' ve 'nitel' araştırma yöntemlerine ait veri kaynaklarını gruplandırmak (tür/takım ayırmak) için kullanılmıştır. İç Anadolu ve Karadeniz bölgelerindeki ürünlerin sınıflandırıldığı seçenek de tam olarak bu işlevle (tür veya takımları ayırma) oluşturulmuştur.

Step-by-Step Solution

Öncül cümleyi analiz etme

Öncülde 'nicel araştırmalar' ve 'nitel araştırmalar' şeklinde iki farklı grubun elemanları (anket, mülakat vb.) virgüllerle sıralanmış, bu iki ana grup ise noktalı virgülle ayrılmıştır.

Noktalı virgülün 'cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak' görevini tespit etmek için gereklidir.

Seçeneklerdeki noktalı virgül kullanım amaçlarını belirleme

Bir seçenekte bölgelere göre ürün gruplandırması yapıldığı (tür ayırma), bir diğerinde özne ayrımı yapıldığı, bir diğerinde ise sıralı cümlelerin ayrıldığı görülmektedir.

Doğru işlevsel eşleşmeyi bulmak için seçeneklerin görev bazlı analizi yapılmalıdır.

Hatalı kullanımları eleme

Açıklama gerektiren yerde iki nokta yerine noktalı virgül kullanılan ve gereksiz kullanım yapılan şıklar elenmiştir.

Noktalı virgülün iki nokta (:) ile olan farkını anlamak çeldiricilerden kurtulmayı sağlar.

Key Concept

Noktalı virgülün cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırma görevi.

Hints

Cümlede sanki iki farklı liste varmış da bu iki listeyi birbirine karışmasın diye ortadan bölüyormuşsunuz gibi düşünün.

Noktalı virgülün 'tür veya takımları ayırma' görevi genellikle 'X, Y, Z; A, B, C' şablonuna uyar.

Öncülde bir yanda 'nicel' unsurlar diğer yanda 'nitel' unsurlar var. Seçeneklerde de benzer şekilde bir bölgeye ait unsurlar ile diğer bölgeye ait unsurların ayrıldığı şıkkı arayın.

Practice More

Noktalı virgülün özneyi ayırma görevi ile sıralı cümleleri ayırma görevi arasındaki yapısal farkları inceleyen sorular çözebilirsiniz.

Alternative Method

Noktalı virgülün olduğu yere 'veya/ve' bağlacı koyduğunuzda anlamlı bir gruplandırma olup olmadığına bakın; tür ayırma görevinde genellikle bu bağlaçlar gruplar arasına oturur.

Estimated Time:1m 30s

Question 1058Question →

Türkçede yardımcı fiillerle (etmek, olmak vb.) kurulan birleşik fiiller; birinci kelimesinde bir ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi varsa bitişik, herhangi bir ses olayı yoksa ayrı yazılır. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala aykırı bir kullanım söz konusudur?

Yoğun trafik nedeniyle gideceğimiz yere geç kalacağımızı fark ettik.

Yaşanan aksaklıklar sebebiyle projeyi kısa sürede terketmek zorunda kaldılar.

Sınavda sorulan bazı soruları diğerlerinden ayırt etmek oldukça zordu.

Küçük çocuk, vitrindeki oyuncak treni dakikalarca hayranlıkla seyretti.

Yaptığımız tüm uyarıları dikkate aldığı için kendisine teşekkür ederiz.

Show answer & explanation

Answer: Yaşanan aksaklıklar sebebiyle projeyi kısa sürede terketmek zorunda kaldılar.

Answer

Yanlış kullanımın olduğu cümle, 'terk etmek' kelimesinin bitişik yazıldığı seçenektir.

Doğru cevap olan seçenekte 'terk etmek' ifadesi bitişik yazılmıştır. Ancak 'terk' kelimesi 'etmek' yardımcı fiili ile birleşirken ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi gibi bir ses olayına uğramaz. Bu nedenle kelimenin 'terk etmek' şeklinde ayrı yazılması gerekir.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki yardımcı fiille kurulan birleşik fiilleri tespit et.

Tespit edilen kelimeler: fark ettik, terketmek, ayırt etmek, seyretti, teşekkür ederiz.

Sorunun odak noktası olan yardımcı fiil yapılarını belirlemek gerekir.

Kelimelerin köklerinde ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi olup olmadığını kontrol et.

'Terk' kelimesinde herhangi bir ses olayı yoktur. 'Seyir' kelimesinde ünlü düşmesi (seyretmek) vardır.

Bitişik veya ayrı yazılma kararı bu ses olaylarına bağlıdır.

TDK yazım kuralını uygula.

Ses olayı yoksa ayrı yazılmalıdır. 'Terk etmek' ayrı yazılması gereken bir kelimedir.

Kurallara göre 'terketmek' yazımı yanlıştır.

Key Concept

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiillerin Yazımı

Hints

Cümlelerdeki etmek/olmak gibi yardımcı fiillere odaklanın.

Kelimelerin kök hallerini düşünün; 'seyir' kelimesi 'seyretmek' olurken bir harf kaybediyor mu?

'Terk etmek' kelimesinde herhangi bir ses değişimi (düşme veya türeme) olmadığını fark edin.

Practice More

Ünsüz türemesinin görüldüğü 'reddetmek', 'affetmek' gibi örnekleri inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Kelimeyi telaffuz ederken ünlü düşmesi (kayıp-olmak -> kaybolmak) veya ünsüz türemesi (his-etmek -> hissetmek) olup olmadığını kontrol ederek yazımını tayin edebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 1059Question →

Cümle içerisinde kendi içinde virgüllerle ayrılmış farklı kelime gruplarını veya türleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül (;) kullanılır. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül bu kurala uygun olarak kullanılmıştır?

Bugün yapmam gereken en önemli iş şudur; sınav başvurumu tamamlamak.

Akşam yemeği için taze fasulye, pilav, cacık; tatlı olarak ise baklava, sütlaç hazırlandı.

Genç memur; dürüst, çalışkan ve oldukça azimli bir insandı.

Pazara gittim; elma, armut ve muz alıp hemen eve döndüm.

Bahçeye; rengarenk çiçekler, boy boy ağaçlar ve çimler ekilmişti.

Show answer & explanation

Answer: Akşam yemeği için taze fasulye, pilav, cacık; tatlı olarak ise baklava, sütlaç hazırlandı.

Answer

Akşam yemeği için taze fasulye, pilav, cacık; tatlı olarak ise baklava, sütlaç hazırlandı.

Yemek ve tatlı listelerinin kendi içinde virgüllerle ayrıldığı görülmektedir. Bu iki farklı kategoriyi (yemekler ve tatlılar) birbirinden ayırmak için kullanılan noktalı virgül, kurala tam olarak uygundur.

Step-by-Step Solution

Cümledeki kelime gruplarını incele.

Birinci grup ana yemekleri (taze fasulye, pilav, cacık), ikinci grup ise tatlıları (baklava, sütlaç) içeriyor.

Kural, virgüllerle ayrılmış grupları birbirinden ayırmak için noktalı virgül gerektiğini belirtir.

Noktalı virgülün konumuna bak.

Noktalı virgül, yemek listesi ile tatlı listesinin tam ortasında yer alıyor.

Bu kullanım, iki farklı kategorinin (türün) sınırını belirler.

Key Concept

Noktalı virgül, cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları (grupları) birbirinden ayırmak için kullanılır.

Hints

Cümlede sanki iki ayrı 'liste' varmış gibi düşünün.

Noktalı virgülün sol tarafındaki kelimeler ile sağ tarafındaki kelimeler farklı kategorilere mi ait?

Yiyeceklerin 'tuzlu yemekler' ve 'tatlılar' olarak ikiye ayrıldığı seçeneğe odaklanın.

Practice More

Noktalı virgülün diğer bir görevi olan 'ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırma' kuralına göz atabilirsiniz.

Alternative Method

Cümledeki noktalı virgülü kaldırıp yerine virgül koyduğunuzda anlam karışıyorsa (örneğin pilav ile baklava aynı listenin sıradan elemanı gibi duruyorsa), noktalı virgül kullanımı doğrudur.

Estimated Time:45s

Question 1060Question →

Milli Arşiv Dijitalleştirme Projesi kapsamında hazırlanan teknik şartnamenin "Veri Giriş Standartları" bölümünden alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Proje kapsamında hazırlanan kılavuzda, teknik terimlerin güncel karşılıkları için TDK'ye başvurulmuştur.

Arşivdeki belgelerin dijital ortama aktarılması sırasında Alm.dan çevrilen notlar ayrıca tasnif edilmiştir.

Taraması tamamlanan büyük boyutlu haritaların her 10 cm.'lik bölümü için ayrı bir indeks numarası verilmiştir.

Koruma altındaki eserlerin taşınması sırasında kolilerin ağırlığının 15 kg'dan fazla olmamasına dikkat edilmiştir.

Çalışmaların tüm aşamaları T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından titizlikle denetlenmektedir.

Show answer & explanation

Answer: Taraması tamamlanan büyük boyutlu haritaların her 10 cm.'lik bölümü için ayrı bir indeks numarası verilmiştir.

Answer

Haritaların her '10 cm.'lik' bölümü ifadesindeki 'cm.' kısaltması yanlış yazılmıştır; çünkü ölçü birimlerinin sonunda nokta kullanılmaz ve ekler kesme işaretiyle ayrılmalıdır.

Cümledeki '10 cm.'lik' ifadesi hatalıdır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre metre, santimetre, kilogram gibi ölçü birimlerinin kısaltmalarında nokta kullanılmaz. Bu kısaltmalara getirilen ekler, kelimenin uzun okunuşuna göre (santimetrelik) ve kesme işaretiyle ayrılmalıdır. Doğru yazım 'cm'lik' şeklinde olmalıdır.

Step-by-Step Solution

Cümledeki kısaltmaları (TDK, Alm., cm., kg, T.C.) tespit et.

TDK'ye, Alm.dan, cm.'lik, kg'dan, T.C. ifadeleri belirlendi.

Yazım kuralları açısından her bir kısaltma türünün farklı kurallara tabi olduğunu kontrol etmek gerekir.

Büyük harfle yapılan kısaltmaların eklerini kontrol et.

TDK'ye (te-de-ke + ye) doğrudur. 'ka' diye okunması bir hatadır.

Büyük harfli kısaltmalarda son harfin sesi esas alınır.

Ölçü birimi kısaltmalarının (cm, kg) kurallarını kontrol et.

kg'dan (kilogramdan) doğrudur. Ancak cm.'lik ifadesinde nokta kullanımı hatadır.

TDK kurallarına göre ölçü birimlerinin (m, cm, kg, l vb.) sonuna nokta konmaz.

Key Concept

Ölçü birimi kısaltmalarında nokta kullanılmaz ve ekler kelimenin okunuşuna göre, kesme işaretiyle getirilir.

Hints

Ölçü birimlerinin (metre, litre, gram vb.) kısaltmalarında nokta kullanılıp kullanılmadığını hatırlayın.

TDK'ye göre ölçü birimleri nokta almazken, Alm. veya İng. gibi kısaltmalar nokta alır.

Nokta ile biten bir kısaltmaya ek geldiğinde kesme işareti kullanılır mı? Peki ya ölçü birimlerinde?

Practice More

Farklı kısaltma türlerini (kurum adları, ölçü birimleri, unvanlar) içeren bir tablo hazırlayarak eklerin nasıl geldiğini karşılaştırın.

Estimated Time:50s

PreviousPage 53 / 68Next

Yazım ve Noktalama

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept