Yazım ve Noktalama

1356 questions

Türkçede büyük harflerin kullanımıyla ilgili kurallar ve bu kurallara bağlı istisnalar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Bakanlar Kurulunun aldığı son kararlar, yerel yönetimlerin bütçe planlamalarını doğrudan etkileyecek gibi görünüyor.

Bilim insanları, Doğu Anadolu'nun kuzeydoğusundaki sismik hareketliliği yeni teknolojik cihazlarla yakından takip ediyorlar.

Toplantıda, Batı'nın teknolojik hızı ile Uzak Doğu ülkelerinin üretim kapasitesi arasındaki dengeler ayrıntılarıyla ele alındı.

Orta çağda Avrupa'da hüküm süren derebeylik sistemi, toplumsal sınıflar arasındaki ekonomik ve hukuki uçurumu derinleştirmiştir.

Mutfakta farklı lezzetler denemeyi seven aşçı, hazırladığı özel soslu tavuk yemeğinde bol miktarda Hindistan cevizi kullandı.

Show answer & explanation

Answer: Orta çağda Avrupa'da hüküm süren derebeylik sistemi, toplumsal sınıflar arasındaki ekonomik ve hukuki uçurumu derinleştirmiştir.

Answer

Seçenekler arasında 'Orta çağda' ifadesinin bulunduğu cümle yazım yanlışı içermektedir; çünkü tarihî çağ ve dönem adlarının her kelimesi büyük harfle başlamalı ve gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmalıdır.

Tarihî olay, çağ ve dönem adları büyük harfle başlar. 'Orta Çağ' ifadesi belirli bir tarihsel dönemi temsil ettiği için her iki kelimesi de büyük harfle yazılmalı ve getirilen ek (da) kesme işaretiyle ayrılmalıdır. Cümlede hem küçük harf kullanımı hem de ek ayrımı hatası yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

Cümledeki özel isimleri ve bunlara gelen eklerin ayrımını incele.

Bakanlar Kurulu, Doğu Anadolu, Batı, Uzak Doğu, Hindistan cevizi ve Orta çağ ifadeleri tespit edildi.

Yazım kurallarını her bir özel isim kategorisi için ayrı ayrı değerlendirmek gerekir.

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin kuralını kontrol et.

TDK'ye göre kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz. 'Bakanlar Kurulunun' yazımı bu kurala uygundur.

Sıkça yapılan bir hata olan kesme işareti kullanımı bu seçenekte doğru şekilde önlenmiştir.

Çağ ve dönem adlarının yazım kuralını uygula.

TDK kurallarına göre 'Orta Çağ', 'Yeni Çağ', 'Lale Devri' gibi isimlerin her kelimesi büyük harfle başlar ve gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır.

Cümlede 'Orta çağda' şeklinde küçük harfle ve kesme işareti olmadan yapılan kullanım kurala aykırıdır.

Key Concept

Tarihî Çağ ve Dönem Adlarının Yazımı

Hints

Cümlelerdeki kurum adlarına, tarihî dönemlere ve yön bildiren kelimelere dikkat edin.

Kurum adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılıp ayrılmadığını ve çağ isimlerinin nasıl yazıldığını hatırlayın.

'Orta Çağ' gibi ifadeler özel bir dönemi temsil ettiği için her iki kelimesinin de büyük harfle başlaması gerekir; kurum adlarında ise (Bakanlar Kurulu gibi) ekler asla ayrılmaz.

Practice More

TDK yazım kılavuzundan 'Saray, köşk, han, kale, köprü, kule, anıt vb. yapı adlarının bütün kelimeleri büyük harfle başlar' kuralını içeren soruları inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 1022Question →

Türkçede virgül (,) kullanımı, bazen cümlede oluşabilecek anlam bulanıklığını veya çift anlamlılığı gidermek için hayati önem taşır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,), bir anlam karışıklığını önlemek amacıyla kullanılmıştır?

Yabancı, heyet üyelerine sunum dosyasının içeriğini detaylı bir şekilde açıkladı.

Bakanlık; çevre, şehircilik ve iklim değişikliği konularında kapsamlı bir çalışma başlattı.

Veriler toplandı, analizler yapıldı, nihai rapor üst yönetime sunulmak üzere hazırlandı.

Personel alımı sürecinde hem yazılı sınav, hem de mülakat aşaması titizlikle yürütülecektir.

Komisyon başkanı, yeni mevzuatın uygulanması sürecinde karşılaşılabilecek riskleri tek tek sıraladı.

Show answer & explanation

Answer: Yabancı, heyet üyelerine sunum dosyasının içeriğini detaylı bir şekilde açıkladı.

Answer

Cümlede virgülün anlam karışıklığını önleme görevi, 'Yabancı, heyet üyelerine...' ile başlayan ifadede görülmektedir.

Doğru cevap olan cümlede virgül, 'yabancı' kelimesinin bir sıfat mı yoksa bir isim (özne) mi olduğunu netleştirir. Virgül konulmadığında 'yabancı' kelimesi 'heyet üyeleri' tamlamasının sıfatı olur; virgül konulduğunda ise heyet üyelerine açıklama yapan ayrı bir kişiyi ifade eder. Bu, tipik bir anlam karışıklığını önleme kullanımıdır.

Step-by-Step Solution

Cümledeki virgülü geçici olarak kaldırarak cümleyi tekrar okuyun.

Virgül kalktığında 'Yabancı heyet üyeleri' şeklinde bir tamlama oluşmaktadır.

Virgülün anlam üzerindeki etkisini test etmek için en etkili yöntem budur.

Oluşan yeni anlamın ilk anlamla aynı olup olmadığını kontrol edin.

İlk anlamda bir kişi (yabancı) üyelere açıklama yaparken, ikinci anlamda açıklama yapılan üyelerin yabancı olduğu anlaşılmaktadır.

Anlam değişikliği, virgülün anlam karışıklığını önleme görevinde olduğunu kanıtlar.

Diğer seçeneklerdeki virgül işlevlerini (sıralama, özne belirtme vb.) saptayın.

Diğer seçeneklerin eş görevli sözcük dizimi, sıralı cümle yapısı veya sadece özne vurgusu içerdiği görülür.

Doğru işlevin sadece bir seçenekte olduğundan emin olunur.

Key Concept

Virgülün Anlam Karışıklığını Önleme İşlevi

Hints

Cümlede virgülün kaldırılması durumunda bir sıfat tamlaması (X heyeti gibi) oluşup oluşmadığına dikkat edin.

'Yabancı' sözcüğü bir kişiyi mi temsil ediyor yoksa yanındaki grubu mu niteliyor? Virgülün bu ayrımı yapıp yapmadığını sorgulayın.

Virgül kalktığında cümledeki 'açıklama yapan kişi' değişiyorsa, o virgül anlam karışıklığını önlemek için oradadır.

Practice More

Benzer şekilde 'Genç, doktora yardım etti' ve 'Genç doktora yardım etti' örnekleri arasındaki anlam farkını inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Cümledeki virgülü kaldırıp yerine 'o' zamirini (O yabancı heyet üyelerine...) koymayı deneyin. Eğer anlam tamlama yönüne kayıyorsa virgül karışıklığı önlemektedir.

Estimated Time:1m 15s

Question 1023Question →

Sizce de kurumun stratejik hedeflerine bu yıl ulaşması mümkün mü ( ) Masaların üzerinde birikmiş evraklar, incelenmeyi bekleyen projeler, her köşede ayrı bir çalışma telaşı ( ) Hepimiz var gücümüzle çalışıyoruz ( ) Bu binanın $1923$ ( ) yılında inşa edildiği söylense de resmi arşivlerde kesin bir tarih yer almamaktadır.

Bu parçada parantezle ( ) belirtilen yerlere, sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

(?) (...) (.) (?)

(.) (.) (.) (.)

(?) (.) (.) (.)

(?) (...) (.) (.)

(.) (...) (.) (?)

Show answer & explanation

Answer: (?) (...) (.) (?)

Answer

Parantez içindeki boşluklara sırasıyla soru işareti (?), üç nokta (...), nokta (.) ve yine soru işareti (?) getirilmelidir.

Doğru seçenekte, ilk cümledeki soru anlamı için soru işareti, ikinci cümledeki yüklem eksikliği (eksiltili yapı) için üç nokta, üçüncü cümledeki yargı tamamlanması için nokta ve son kısımdaki tarih şüphesi için soru işareti kullanımı doğru bir dizilimle sunulmuştur.

Step-by-Step Solution

İlk cümlenin yapısını incele.

"Sizce de... mümkün mü" ifadesi soru anlamı taşımaktadır.

Soru eki veya soru sözcüğü içeren cümlelerin sonuna soru işareti (?) konur.

İkinci cümlenin yüklemini kontrol et.

"Masaların üzerinde... çalışma telaşı" ifadesinde yargıyı tamamlayan bir yüklem bulunmamaktadır.

Anlatım olarak tamamlanmamış (eksiltili) cümlelerin sonuna üç nokta (...) konur.

Üçüncü cümlenin yapısını incele.

"Hepimiz... çalışıyoruz" cümlesi tamamlanmış bir yargı bildirmektedir.

Anlamca ve yapıca tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta (.) konur.

Tarih yanındaki boşluğun işlevini belirle.

1923

tarihinin yanındaki parantez, bilginin kesin olmadığını vurgulamaktadır.

Bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan yer, tarih vb. durumlar için parantez içinde soru işareti (?) kullanılır.

Key Concept

Cümle sonu işaretlerinin (nokta, soru işareti, üç nokta) temel görevleri ve soru işaretinin özel kullanım alanları.

Hints

Cümlelerin yüklemi olup olmadığını kontrol ederek işe başlayın.

Tarihlerin yanındaki parantezler genellikle o bilginin doğruluğundan emin olunmadığını gösterir.

İlk cümlede 'mümkün mü' edatına, ikinci cümlede ise yüklemin eksikliğine odaklanın.

Practice More

Soru işaretinin ünlemle birlikte (?! veya !?) kullanıldığı durumları ve üç noktanın alıntılarda kullanımını tekrar ediniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 1024Question →

Türkçede virgülün (,) kullanımıyla ilgili temel kurallardan biri, tamlamayı oluşturan sözcüklerin arasına hiçbir noktalama işaretinin getirilemeyeceğidir. Özellikle uzun cümlelerde, özne görevindeki sözcük grubunun ilk ögesi (tamlayan) ile son ögesi (tamlanan) arasına virgül konulması sık yapılan bir hatadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımı noktalama kurallarına aykırıdır?

Stratejik planlama sürecinde belirlenen vizyon ve misyon ifadeleri, kurumun uzun vadeli hedeflerine ulaşmasında bir rehber niteliği taşır.

Adayların, sınav merkezlerine giriş yaparken yanlarında sadece geçerli kimlik belgesi ve giriş belgesi bulundurmaları gerekmektedir.

Disiplin yönetmeliğine göre; uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları ilgili amirler tarafından doğrudan uygulanabilir.

Modern kamu yönetimi anlayışında; şeffaflık, liyakat ve verimlilik gibi kavramlar idari yapının temel taşlarını oluşturmaktadır.

Müfettişler, tüm kayıtları titizlikle inceleyip, personelle mülakatlar yaparak kapsamlı bir soruşturma raporu hazırladılar.

Show answer & explanation

Answer: Adayların, sınav merkezlerine giriş yaparken yanlarında sadece geçerli kimlik belgesi ve giriş belgesi bulundurmaları gerekmektedir.

Answer

Seçenekler arasında tamlayan ile tamlanan arasına virgül konularak hata yapılan cümle, adayların bulundurmaları ifadesini bölen cümledir.

Doğru cevap olan seçenekte 'Adayların... bulundurmaları' bir belirtili isim tamlamasıdır. Türk dili kurallarına göre, tamlamayı oluşturan sözcükler arasına virgül konulamaz. Araya 'sınav merkezlerine giriş yaparken' gibi başka ögeler girmiş olması bu kuralı değiştirmez; aksine bu durum soruyu zorlaştıran bir çeldiricidir.

Step-by-Step Solution

Cümlenin öge dizilişini ve tamlama yapılarını analiz edin.

Hatalı seçenekte 'gerekmektedir' yüklem, 'Adayların... bulundurmaları' ise özne görevindeki bir isim tamlamasıdır.

Virgülün bir tamlamayı bölüp bölmediğini anlamak için yapıyı çözümlemek gerekir.

Virgülün (,) tamlayan (Adayların) ile tamlanan (bulundurmaları) arasında olup olmadığını kontrol edin.

Virgül, tamlayandan hemen sonra getirilerek tamlama yapısı bozulmuştur.

Türkçede tamlayan ile tamlanan arasına, araya başka sözcükler girse dahi hiçbir noktalama işareti konulamaz.

Diğer şıklardaki istisnai kuralları (zarf-fiil dizileri, özne vurgusu) doğrulayın.

Diğer seçeneklerde virgül; eş görevli kelimeleri ayırma, uzun özneleri vurgulama ve sıralı zarf-fiilleri ayırma gibi doğru görevlerde kullanılmıştır.

Çeldiricilerin doğruluğunu teyit ederek yanlış seçeneğin kesinliğinden emin olunur.

Key Concept

İsim Tamlamalarında Noktalama Yasağı

Hints

Cümledeki ana yargıyı ve bu yargıyı gerçekleştiren öznenin tamlama yapısında olup olmadığını inceleyin.

-ın/-in tamlayan ekini alan sözcüğün, cümlenin ilerleyen bölümlerinde bir tamlananı olup olmadığını kontrol edin.

Bir isim tamlaması (Örn: Kapının kolu) ne kadar uzun olursa olsun (Örn: Kapının dün gece aniden kırılan kolu), tamlayan ve tamlanan arasına virgül giremez.

Practice More

İsim tamlamaları ve sıfat tamlamalarının arasına girilemeyeceği kuralını pekiştirmek için 'sıfat ile isim arasına virgül konulması' durumlarını inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Cümledeki virgülü kaldırarak okuyun. Eğer anlamda bir daralma veya karışıklık olmuyorsa ve yapı bir tamlamayı bölüyorsa, o virgül gereksizdir.

Estimated Time:1m 30s

Question 1025Question →

Kamu kurumları arasındaki resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde; kurum, kuruluş, yapı, kanun ve dönem adlarının yazımı ile bu adlara getirilen eklerin ayrılması büyük bir titizlik gerektirmektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Batı medeniyetinin etkisiyle Tanzimat Dönemi'nde hazırlanan Islahat Fermanı, devlet teşkilatında köklü değişimlere yol açmıştır.

Millî Mücadele Dönemi'nde Anadolu'nun dört bir yanından gelen temsilciler, tam bağımsızlık hedefi etrafında birleşmişlerdir.

Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelik uyarınca, İç Anadolu'nun güneyindeki illerde yeni sulama sistemlerine geçilmesi planlanmaktadır.

Kamu Denetçiliği Kurumu'na yapılan resmî başvuruların neticeleri, ilgili mevzuat çerçevesinde ilgililere ivedilikle tebliğ edilmektedir.

Çankaya Köşkü'nde gerçekleştirilen kritik toplantıda, bölgedeki stratejik gelişmeler ve enerji güvenliği meseleleri kapsamlı bir şekilde ele alındı.

Show answer & explanation

Answer: Kamu Denetçiliği Kurumu'na yapılan resmî başvuruların neticeleri, ilgili mevzuat çerçevesinde ilgililere ivedilikle tebliğ edilmektedir.

Answer

Kamu Denetçiliği Kurumu'na ifadesinin yer aldığı seçenek, kurum adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması kuralına aykırı olduğu için yazım yanlışı içermektedir.

Doğru yanıt olan seçenek, 'Kamu Denetçiliği Kurumu'na' ifadesini içermektedir. TDK Yazım Kılavuzu'na göre kurum, kuruluş, kurul, merkez ve birim adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle ifadenin 'Kamu Denetçiliği Kurumuna' şeklinde bitişik (kesmesiz) yazılması gerekmektedir.

Step-by-Step Solution

Özel adların türlerini belirleme

Cümlelerde geçen 'Kamu Denetçiliği Kurumu' bir kurum adı; 'Çankaya Köşkü' bir yapı adı; 'Tanzimat Dönemi' bir dönem adı; 'Islahat Fermanı' ise bir kanun/belge adıdır.

Farklı özel ad türleri (kurum, yapı, dönem, kanun) farklı ek ayrılma kurallarına tabidir.

TDK Kurum/Kuruluş ek kuralını uygulama

TDK'nin 'Kurum, kuruluş, kurul, merkez, birim, kuruluş ve kurul adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz' kuralı uyarınca 'Kamu Denetçiliği Kurumuna' yazılmalıdır.

Kurum adları, Türkiye'deki yazım kurallarında kesme işaretinin kullanılmadığı özel bir kategoridir.

Diğer özel adların ek kurallarını kontrol etme

Yapı adları (Köşkü'nde), dönem adları (Dönemi'nde) ve kanun adları (Fermanı'nda) ek alırken kesme işareti kullanılır.

Bu ayrım, KPSS gibi sınavlarda sıklıkla çeldirici olarak kullanılan en üst düzey yazım kuralıdır.

Key Concept

Kurum ve Kuruluş Adlarına Gelen Eklerin Yazımı

Hints

Cümlelerdeki özel adlara getirilen kesme işaretlerinin kullanımına odaklanın.

TDK'nin kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerle ilgili özel bir kısıtlaması olduğunu hatırlayın.

Yapı adları (köşk, kale) ile kurum adları (bakanlık, kurum) ek alırken aynı kurala mı tabidir, karşılaştırın.

Practice More

Kurum adları kuralının tek istisnası olan 'Avrupa Birliği' yazımını inceleyerek bilginizi pekiştirin.

Alternative Method

Şu pratik ayrımı kullanabilirsiniz: Eğer bir yer 'insan yapısı bir bina/eser' (Köşk, Kale) ise ek ayrılır; ancak bir 'tüzel kişilik/teşkilat' (Kurum, Bakanlık) ise ek ayrılmaz.

Estimated Time:2m 0s

Question 1026Question →

Türkçede iki nokta (:); kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna konur. İki noktadan sonra gelen ifade tam bir cümle niteliğindeyse büyük harfle, sadece örnekler sıralanıyorsa küçük harfle başlar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımı ve bu işaretten sonraki büyük/küçük harf düzeni doğrudur?

Koleksiyonunda pek çok eser mevcuttu: yağlı boya tablolar, heykeller ve el yazmaları.

Bahçede her türlü ağaç vardı; elma, armut ve vişne.

Size en önemli tavsiyem şudur: dürüstlükten asla ödün vermeyin.

Pazardan şunları aldım: Domates, biber ve patlıcan.

Gönlümde tek bir arzu var, huzurlu bir yaşam sürmek.

Show answer & explanation

Answer: Koleksiyonunda pek çok eser mevcuttu: yağlı boya tablolar, heykeller ve el yazmaları.

Answer

İki noktanın örnek sıralama işleviyle kullanıldığı ve örneklerin küçük harfle başladığı seçenek doğrudur.

Doğru olan ifadede iki nokta, koleksiyondaki eserleri örneklendirmek amacıyla kullanılmıştır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, iki noktadan sonra gelen kısım bir cümle niteliğinde değilse ve özel isim içermiyorsa küçük harfle başlar. 'yağlı boya tablolar' ifadesi bu kurala tam olarak uymaktadır.

Step-by-Step Solution

Cümledeki noktalama işaretinin işlevini belirleyin.

Doğru seçenekte iki nokta, 'pek çok eser' ifadesini örneklendirmek için kullanılmıştır.

İki noktanın temel görevlerinden biri örnekleme yapmaktır.

İki noktadan sonraki kısmın cümle niteliği taşıyıp taşımadığını kontrol edin.

Sıralanan 'yağlı boya tablolar, heykeller ve el yazmaları' bir cümle değildir.

Yazım kuralına göre, cümle olmayan örnek listeleri küçük harfle başlar.

Hatalı kullanımları eleyin.

Diğer seçeneklerde ya noktalama işareti yanlıştır ya da büyük/küçük harf kuralı ihlal edilmiştir.

KPSS'de iki nokta soruları genellikle noktalı virgül tuzağı veya büyük harf kuralı üzerinden sorulur.

Key Concept

İki Nokta ve Büyük Harf İlişkisi

Hints

İki noktadan sonra gelen ifadenin bir yargı (yüklem) bildirip bildirmediğine bakın.

Noktalı virgül ile iki noktanın görevlerini karıştırmayın; açıklama için sadece iki nokta kullanılır.

Eğer iki noktadan sonra gelen kısım bir cümle değilse, sadece kelime grupları sıralanıyorsa küçük harfle başlaması gerektiğini hatırlayın.

Practice More

Noktalı virgülün (;) özneden sonra kullanıldığı veya tür/takım ayırdığı cümleleri inceleyerek aradaki farkı pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 1027Question →

Sayıştay tarafından hazırlanan 'Kamu İktisadi Teşebbüsleri Genel Denetim Raporu'ndan alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

İşletmenin yıllık faaliyet raporu, yönetim kurulu tarafından seksen altı sayfa olarak hazırlanmıştır.

Denetimlerin 2'nci safhasında, kurumsal risk yönetimi süreçleri ayrıntılı olarak incelenmiştir.

Yapılan incelemelerde, ödeneklerin her bir birime dörder aylık dönemler halinde aktarıldığı görülmüştür.

Soruşturma dosyasındaki 7'inci ekte yer alan belgeler, usulsüzlük iddialarını destekler niteliktedir.

Komisyon toplantısı, üyelerin çoğunluk sağlamasıyla saat 10.30'da resmi olarak başlamıştır.

Show answer & explanation

Answer: Soruşturma dosyasındaki 7'inci ekte yer alan belgeler, usulsüzlük iddialarını destekler niteliktedir.

Answer

Soruşturma dosyasındaki 7'inci ekte yer alan belgelerle ilgili olan cümlede yazım yanlışı yapılmıştır.

Doğru cevap olan cümlede '7'inci' ifadesi kullanılmıştır. Ancak 'yedi' kelimesi ünlü ile bittiği için sıra sayısı eki '-inci' değil, '-nci' şeklinde gelmelidir. Yani doğrusu '7'nci' olmalıdır.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki sayı içeren ifadeleri tespit et.

Sayı içeren ifadeler: 'seksen altı', '2'nci', 'dörder', '7'inci', '10.30'da'.

Yazım kuralları açısından incelenecek odak noktalarını belirlemek için.

Sıra sayısı eklerinin (-(ı)ncı, -(i)nci, -(u)ncu, -(ü)ncü) kuralını uygula.

7 (yedi) sayısı ünlüyle biter. Ünlüyle biten sayılara getirilen sıra sayısı eki, kelimenin sonundaki ünlüyü tekrar etmemelidir.

Sayıların okunuşuna göre ekin doğru biçimini kontrol etmek için.

Yanlış yazılan ifadeyi düzelt.

yedi-inci değil, yedi-nci (7'nci) olmalıdır.

Türk Dil Kurumu'nun (TDK) belirlediği sıra sayısı yazım kuralına uyum sağlamak için.

Key Concept

Sıra Sayılarının Yazımı ve Ek Uyumu

Hints

Cümlelerdeki sayıların son harflerine ve gelen eklerin uyumuna dikkat edin.

Sıra sayılarını (1., 2., 3.) rakamla ve ekle yazarken sayının okunuşunu esas alın; yedi-nci mi yoksa yedi-inci mi?

Practice More

Romen rakamlarının nerelerde kullanılabileceğini ve üleştirme sayılarının neden rakamla yazılmadığını tekrar edin.

Alternative Method

Sayıyı yazıyla yazarak ekin nasıl gelmesi gerektiğini kontrol edebilirsiniz: 'Yedinci' yazarken fazladan bir 'i' harfi olmadığını göreceksiniz.

Estimated Time:45s

Question 1028Question →

Dosyalama sistemindeki karmaşanın nasıl çözüleceğini henüz kararlaştırmadık (I) Bu sorunu aşmak için personelden öneri bekliyoruz (II) Yeni bir yazılım, güncel veri girişi, uzman desteği (III) İşleri ne kadar da zorlaştırmışlar (IV)

Bu parçada parantezle belirtilen yerlere getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

(.) (.) (...) (!)

(?) (.) (...) (!)

(.) (.) (.) (!)

(.) (.) (...) (.)

(?) (?) (.) (.)

Show answer & explanation

Answer: (.) (.) (...) (!)

Answer

Sıralama nokta, nokta, üç nokta ve ünlem işareti şeklinde olan seçenek doğrudur.

Doğru seçenekte, ilk iki cümlenin bitmiş birer bildirme cümlesi olması nedeniyle nokta, üçüncü kısmın örnek sıralayan eksiltili bir yapı olması sebebiyle üç nokta ve son kısmın bir sitem/ünlem ifadesi olması nedeniyle ünlem işareti kullanılmıştır. Özellikle ilk cümledeki 'nasıl' kelimesinin bir soru sormadığı, sadece nesne öbeği içinde yer aldığı doğru tespit edilmiştir.

Step-by-Step Solution

Birinci cümleyi analiz etme

Nokta (.)

Cümle 'nasıl' kelimesini içermesine rağmen bir soru sormamakta, bir durumu bildirmektedir (dolaylı soru). Yargı tamamlandığı için nokta konur.

İkinci cümleyi analiz etme

Nokta (.)

Yüklemi 'bekliyoruz' olan, yargısı tamamlanmış standart bir haber cümlesidir.

Üçüncü cümleyi analiz etme

Üç nokta (...)

Cümlede yüklem (eylem) bulunmamaktadır; örnekler sıralanmış ancak cümle bitirilmemiştir (eksiltili cümle).

Dördüncü cümleyi analiz etme

Ünlem işareti (!)

'Ne kadar da...' yapısı cümleye sitem ve şaşkınlık anlamı katarak ünlem değeri kazandırmıştır.

Key Concept

Cümle sonu işaretlerinin kullanım amaçları (bildirme, soru, eksiltili yapı, duygu/vurgu)

Hints

Cümlelerin yüklemlerinin olup olmadığına dikkat edin.

İçinde soru sözcüğü geçen her cümle her zaman bir soru sormaz, bazen sadece bir durumu anlatır.

Üçüncü cümlede 'vardır' veya 'gerekir' gibi bir yüklem eksik olduğu için üç nokta, son cümlede ise bir duygu patlaması olduğu için ünlem düşünülmelidir.

Practice More

Soru işareti içeren ancak soru cümlesi olmayan (dolaylı soru) yapılarla ilgili daha fazla alıştırma çözebilirsiniz.

Alternative Method

Cümleleri okurken vurgu ve tonlamaya dikkat etmek; eğer sesiniz cümlenin sonunda havada kalıyorsa üç nokta, aşağı iniyorsa nokta, yükseliyorsa veya heyecanlıysa ünlem işaretini işaret eder.

Estimated Time:1m 15s

Question 1029Question →

Günlük dildeki söyleyiş alışkanlıkları, bazı sözcüklerin yazıya yanlış aktarılmasına neden olabilmektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Maçtan önce yapılan ağır antrenman programı sporcuları bir hayli yormuştu.

Yeni aldığı lacivert pantolonun paçalarını yaptırmak için mahalledeki terziye gitti.

Olay yerine kısa sürede intikal eden komser, çevredekilerden olayla ilgili bilgi aldı.

Ünlü yazarla gerçekleştirilen bu röportaj, edebiyat dünyasında geniş yankı uyandırdı.

Pastaneden alınan taze poğaçalar, toplantı öncesinde konuklara çay eşliğinde ikram edildi.

Show answer & explanation

Answer: Olay yerine kısa sürede intikal eden komser, çevredekilerden olayla ilgili bilgi aldı.

Answer

Doğru cevap, emniyet görevlisinden bahsedilen ve içerisinde 'komser' ifadesi geçen seçenektir.

Türkçede 'komiser' sözcüğü telaffuz edilirken ortadaki 'i' sesi genellikle düşürülse de TDK kurallarına göre bu ünlü mutlaka gösterilmelidir. 'Komser' şeklindeki kullanım, konuşma dilinin yazıya yanlış aktarılmasına bir örnektir.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki yazımı karıştırılmaya müsait sözcükleri (antrenman, pantolon, komiser, röportaj, poğaça) belirleyin.

Potansiyel hatalı sözcükler tespit edildi.

Yazım kuralları sorularında genellikle yabancı kökenli veya telaffuzu zor kelimelere odaklanılır.

Belirlenen sözcükleri TDK Yazım Kılavuzu'ndaki güncel halleriyle karşılaştırın.

'Antrenman', 'pantolon', 'röportaj' ve 'poğaça' kelimelerinin kılavuza uygun olduğu görüldü.

Kelime bazlı hataları ayıklamak için standart sözlük bilgisi kullanılır.

Hatalı olduğu düşünülen 'komser' sözcüğünün yapısını inceleyin.

Kelimenin aslı 'komiser'dir; aradaki 'i' ünlüsünün düşürülmesi yazım yanlışıdır.

Türkçede bazı kelimeler konuşma dilinde ünlü düşmesine uğrasa da yazıda bu ünlüler korunmalıdır.

Key Concept

Yazımı Karıştırılan Sözcüklerde Ünlü Koruması

Hints

Cümlelerdeki yabancı kökenli (antrenman, röportaj gibi) kelimelerin TDK'ye göre doğru yazılıp yazılmadığını kontrol edin.

Günlük konuşmada hece düşmesi yaptığımız kelimeler yazıda genellikle tam haliyle yazılır.

Emniyet teşkilatındaki 'komiser' rütbesinin yazımında aradaki 'i' harfinin olup olmaması gerektiğini düşünün.

Practice More

Benzer şekilde 'mütevazı' (alçak gönüllü) ve 'mütevazi' (paralel) sözcükleri arasındaki anlam ve yazım farkını incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.

Estimated Time:45s

Question 1030Question →

Türkçede noktalı virgül ( $;$ ), cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak amacıyla kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül bu işleviyle kullanılmıştır?

Belediyelerde temizlik, park ve bahçeler, fen işleri teknik birimler; kültür, sosyal işler ve halkla ilişkiler ise sosyal hizmetler kapsamında değerlendirilir.

Genç şair; şiirlerinde yalnızlık, hüzün ve özlem temalarını ustalıkla işlemiş, ancak toplumcu bir çizgiye hiçbir zaman girmemiştir.

At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır atasözü, dünyada bırakılan eserlerin önemini en güzel şekilde vurgular.

Kurumun yayımladığı son raporda şu temel veriler paylaşılmıştır: enflasyon beklentisi, işsizlik oranları ve yıllık büyüme hedefleri.

Toplantıya genel müdür, daire başkanları ve şube müdürleri; kurumun gelecek vizyonunu belirlemek üzere bir araya geldi.

Show answer & explanation

Answer: Belediyelerde temizlik, park ve bahçeler, fen işleri teknik birimler; kültür, sosyal işler ve halkla ilişkiler ise sosyal hizmetler kapsamında değerlendirilir.

Answer

Belediye birimlerinin 'teknik' ve 'sosyal' olarak iki farklı gruba ayrıldığı seçenekte noktalı virgül tür veya takımları ayırma görevindedir.

Doğru yanıt olan cümlede 'teknik birimler' (temizlik, park ve bahçeler, fen işleri) ve 'sosyal hizmetler' (kültür, sosyal işler, halkla ilişkiler) olarak iki farklı kategori/takım oluşturulmuştur. Bu iki farklı grubu birbirinden ayırmak için Türk Dil Kurumu kuralları gereği noktalı virgül kullanılması zorunludur.

Step-by-Step Solution

Cümledeki noktalama işaretlerini ve gruplandırmaları inceleyin.

Doğru seçenekte 'temizlik, park ve bahçeler, fen işleri' (Grup 1) ile 'kültür, sosyal işler ve halkla ilişkiler' (Grup 2) şeklinde iki takım olduğu görülmektedir.

Soruda istenen 'tür veya takımları ayırma' kuralı, cümle içinde virgüllerle ayrılmış benzer ögelerin oluşturduğu kümeler arasında noktalı virgül bulunmasını gerektirir.

Diğer seçeneklerdeki noktalı virgül görevlerini belirleyin.

Bir seçenekte özneyi ayırma, diğerinde ise sıralı cümleleri ayırma görevi tespit edilmiştir.

Noktalı virgülün üç temel görevi (tür ayırma, sıralı cümleleri ayırma, özneyi belirginleştirme) arasındaki farkı kavramak çeldiricileri elemenizi sağlar.

Key Concept

Noktalı virgülün cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırma görevi.

Hints

Cümlelerdeki noktalı virgülden önceki ve sonraki kelime gruplarına odaklanın. Bir tarafta meyveler, diğer tarafta sebzeler gibi bir kümeleşme var mı?

Belediye birimlerinin anlatıldığı seçenekte virgüllerle ayrılmış isimlerin hangi üst başlıklar (teknik vs. sosyal) altında toplandığını fark edin.

TDK'nin 'Erkek çocuklara Doğan, Tuğrul...; kız çocuklara ise İnci, Çiçek...' örneğiyle aynı mantığı taşıyan cümleyi arayın.

Practice More

Noktalı virgülün 'özneyi belirginleştirme' ve 'sıralı cümleleri ayırma' görevlerini içeren farklı cümle yapıları üzerinde pratik yapabilirsiniz.

Alternative Method

Cümleyi ikiye bölün; eğer her iki parça da kendi içinde virgüllerle ayrılmış listeler içeriyor ve bu listeler farklı kategorilere aitse, aradaki noktalı virgül kesinlikle tür ayırma görevindedir.

Estimated Time:1m 15s

Question 1031Question →

Noktalı virgül ( $;$ ); cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları (grupları) birbirinden ayırmak için kullanılır.

**Buna göre, aşağıdakilerin hangisinde noktalı virgül ( $;$ ) bu işleviyle kullanılmıştır?**

Rönesans Dönemi'nde Leonardo da Vinci, Michelangelo ve Raphael; Barok Dönemi'nde ise Caravaggio, Rembrandt ve Rubens öne çıkan sanatçılardır.

Sanatçı; şiir, deneme ve günlük türlerinde verdiği eserlerle genç kuşaklara her zaman rehberlik etmiştir.

Müzede sergilenen eserler üç ana başlıkta toplanabilir: tablolar, heykeller ve el yazması eserler.

Eserlerini büyük bir titizlikle hazırlar, her aşamasını kontrol eder; hiçbir ayrıntının gözden kaçmasına izin vermezdi.

Sanatın toplumsal bir sorumluluk olduğu düşüncesi; bütün eleştirmenler tarafından uzun süre tartışılmıştır.

Show answer & explanation

Answer: Rönesans Dönemi'nde Leonardo da Vinci, Michelangelo ve Raphael; Barok Dönemi'nde ise Caravaggio, Rembrandt ve Rubens öne çıkan sanatçılardır.

Answer

Sanatçıların dönemlerine göre (Rönesans ve Barok) gruplandırıldığı ve bu iki grubun noktalı virgül ile ayrıldığı seçenek doğrudur.

Doğru seçenekte, sanatçılar 'Rönesans' ve 'Barok' olmak üzere iki farklı takıma/gruba ayrılmıştır. Her iki grubun kendi içinde virgüllerle ayrılmış elemanları (Leonardo, Michelangelo... ve Caravaggio, Rembrandt...) bulunduğu için, bu iki grubu birbirine karıştırmamak adına araya noktalı virgül getirilmiştir. Bu, TDK'nin belirttiği 'tür veya takımları ayırma' kuralına tam olarak uygundur.

Step-by-Step Solution

Öncülde verilen kuralı analiz et.

Noktalı virgülün 'tür veya takımları (grupları) ayırma' görevi aranmalıdır.

Sorunun bizden tam olarak hangi kuralın uygulamasını istediğini belirlemek gerekir.

Seçeneklerdeki noktalı virgül kullanımlarını incele.

Bir seçenekte sanatçıların dönemlerine göre iki ayrı gruba ayrıldığı (Leonardo/Michelangelo/Raphael vs Caravaggio/Rembrandt/Rubens) görülür.

Cümle içinde kendi içinde virgül barındıran iki ayrı küme varsa, bu kümelerin arasına noktalı virgül konur.

Diğer seçeneklerdeki işlevleri ele.

Diğer seçeneklerde noktalı virgülün 'sıralı cümleleri ayırma' veya 'özneyi vurgulama' gibi farklı görevlerde kullanıldığı saptanır.

TDK kurallarına göre noktalı virgülün üç temel görevi vardır; soruda istenen sadece bir tanesidir.

Key Concept

Noktalı virgülün tür veya takımları (grupları) birbirinden ayırma görevi.

Hints

Cümlede iki farklı kategori veya sınıflandırma olup olmadığına bakın.

Noktalı virgülün solunda ve sağında kalan kısımların kendi içlerinde virgüllere sahip olması gerekir.

Rönesans ve Barok dönemleri iki farklı 'takım' oluşturur; sanatçılar bu takımların elemanlarıdır.

Practice More

Sıralı cümlelerde noktalı virgül kullanımı ile özneyi ayırma görevlerini de içeren karma bir noktalama testi çözebilirsiniz.

Alternative Method

Cümledeki noktalı virgülü kaldırıp yerine 'ise' veya 'öte yandan' gibi karşılaştırma ifadeleri koyabiliyorsanız ve iki ayrı liste varsa, orada büyük ihtimalle 'tür veya takımları ayırma' görevi vardır.

Estimated Time:50s

Question 1032Question →

Noktalama işaretlerinin (kesme, tırnak, yay ayraç, çizgiler) kullanımıyla ilgili Türk Dil Kurumunun (TDK) güncel kuralları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?

Yunus Emre'nin (1240?-1320) şiirleri, Anadolu'daki Türk birliğinin dilsel harcı ve Türkçenin en saf hâlidir.

İstanbul Boğazı'ndan (Boğaz'dan) geçen gemilerin oluşturduğu manzara, asırlardır şairlere ilham kaynağı olmuştur.

Halit Ziya Uşaklıgil'in 'Mai ve Siyah'ı' modern Türk romanının teknik kusurlardan arınmış ilk örneği kabul edilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisinin 104. açılış yıl dönümü, tüm yurtta büyük bir coşku ve gururla kutlandı.

Hisar'ın (Rumeli Hisarı) tarihî dokusunu korumak amacıyla yürütülen restorasyon çalışmaları titizlikle sürdürülüyor.

Show answer & explanation

Answer: Halit Ziya Uşaklıgil'in 'Mai ve Siyah'ı' modern Türk romanının teknik kusurlardan arınmış ilk örneği kabul edilir.

Answer

Cümledeki 'Mai ve Siyah'ı' ifadesinde tırnak işaretinden sonra kesme işareti kullanılması hatalıdır; doğrusu 'Mai ve Siyah'ı şeklinde olmalıdır.

TDK'nin 'Tırnak İşareti' maddesinde yer alan kurala göre; tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılmaz. 'Mai ve Siyah'ı' yazımında tırnak işaretinden sonra gelen kesme işareti gereksiz ve hatalıdır.

Step-by-Step Solution

Tırnak işareti ve eklerin etkileşimini kontrol et.

TDK kurallarına göre tırnak içine alınan özel isim veya eser adlarından sonra gelen ekleri ayırmak için ayrıca kesme işareti kullanılmaz.

Tırnak işareti zaten sözcüğü ayırarak eki belirgin hale getirdiği için ikinci bir ayırıcıya ihtiyaç duyulmaz.

Diğer seçeneklerdeki potansiyel tuzakları incele.

A seçeneğinde 'Türkçenin' (yapım ekinden sonra gelen ekler ayrılmaz), D seçeneğinde 'Meclisinin' (kurum adları ayrılmaz) ifadeleri güncel TDK kurallarına uygundur.

KPSS düzeyinde en sık karıştırılan istisna kuralları bu seçeneklerde doğru bir şekilde örneklenmiştir.

Kısaltmalı söyleyişleri ve yay ayraç konumunu doğrula.

Boğaz ve Hisar gibi kısaltmalı söyleyişlerin büyük harfle başlaması ve ek alırken kesme kullanılması doğrudur.

Yer ve yapı adlarında kısaltmalı söyleyiş söz konusu olduğunda yer adının ilk harfi büyük yazılır ve ekler ayrılır.

Key Concept

Tırnak İşareti ve Kesme İşareti Etkileşimi

Hints

Cümledeki tırnak içine alınmış eser isimlerine ve onlara gelen eklere dikkat edin.

TDK'ye göre tırnak işareti bulunan yerde ikinci bir ayırıcı işaretin (kesme) gerekliliğini sorgulayın.

Tırnak içine alınan bir ifadeden sonra ek gelirse, tırnak işareti zaten ayrım görevini yaptığı için kesme işareti kullanılmaz.

Practice More

Özel adlara getirilen yapım eklerinden sonra gelen çekim eklerinin neden ayrılmadığını (Örn: Türkleşmekten, Aydınlılar) tekrar edin.

Alternative Method

Noktalama sorularında karmaşık görünen seçeneklerde önce en temel kuralları (kurum adları, yapım eki almış özel isimler) eleyin, ardından tırnak ve parantez gibi iç içe geçen işaretlerin hiyerarşisine odaklanın.

Estimated Time:1m 30s

Question 1033Question →

Türkçede noktalı virgül ( $;$ ), cümle içerisinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak ya da ikiden fazla eş değer ögesi arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra anlam karışıklığını önlemek için kullanılır.

**Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül ( $;$ ), diğerlerinden farklı bir işlevde kullanılmıştır?**

Uluslararası ticarette kullanılan belgeler fatura, konşimento, menşe şahadetnamesi; ödeme yöntemleri ise peşin, akreditifli, vesaik mukabili şeklinde sınıflandırılır.

Resmî kurumların iç yazışmalarında genelge, yönerge, talimat; dış yazışmalarında ise tezkere, müzekkere ve resmî yazı türleri sıklıkla tercih edilir.

Akademik bir çalışmada özet, anahtar kelimeler, giriş; ana metinde ise yöntem, bulgular ve tartışma kısımları belirli bir hiyerarşiyle sunulur.

Yetkin bir yönetici; kurumsal vizyonu, stratejik hedefleri ve operasyonel verileri analiz ederken liyakati, şeffaflığı ve sürdürülebilirliği temel rehber edinir.

Modern hukuk sisteminde özel hukuk alanında medeni, borçlar, ticaret; kamu hukuku alanında ise anayasa, idare ve ceza hukuku branşları yer alır.

Show answer & explanation

Answer: Yetkin bir yönetici; kurumsal vizyonu, stratejik hedefleri ve operasyonel verileri analiz ederken liyakati, şeffaflığı ve sürdürülebilirliği temel rehber edinir.

Answer

Yetkin bir yönetici ile başlayan cümlede noktalı virgül, özneden sonra gelerek anlam karışıklığını önlemek için kullanılmıştır; diğer seçeneklerde ise tür veya takımları ayırma göreviyle kullanılmıştır.

Yetkin bir yönetici ile başlayan cümlede, 'yönetici' sözcüğü cümlenin öznesidir. Cümlenin nesneleri ('vizyonu, hedefleri, verileri' ve 'liyakati, şeffaflığı, sürdürülebilirliği') kendi içlerinde virgüllerle ayrıldığı için, öznenin bu gruplara dahil olmadığını göstermek ve vurgulamak amacıyla TDK kuralları gereği noktalı virgül kullanılmıştır. Bu kullanım 'özneden sonra kullanım' işlevidir.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki noktalı virgülün hangi kelime grupları arasında yer aldığını belirleyin.

Dört seçenekte (A, B, C, E) noktalı virgülün farklı kategorileri (belgeler-yöntemler, iç-dış yazışmalar vb.) ayırdığı, bir seçenekte (D) ise bir kişi isminden (özne) sonra geldiği tespit edildi.

Noktalı virgülün işlevini belirlemek için cümlenin öge dizilişine bakılmalıdır.

TDK'nin noktalı virgül kurallarını uygulayın.

A, B, C ve E seçenekleri 'Tür veya takımları birbirinden ayırma' kuralına uymaktadır. D seçeneği ise 'İkiden fazla eş değer ögeleri arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra konur' kuralına uymaktadır.

Kuralların teorik ayrımını yaparak farklı olanı seçmek gerekir.

D seçeneğindeki özne ile nesne gruplarının ayrımını kontrol edin.

'Yetkin bir yönetici' öznedir. Cümlenin devamında 'vizyonu, hedefleri...' ve 'liyakati, şeffaflığı...' gibi kendi içinde virgülle ayrılmış gruplar olduğu için özneyi ayırmak için noktalı virgül şarttır.

Özneden sonra virgül konulması durumunda özne, diğer eş görevli ögelerin bir parçasıymış gibi algılanabilir; noktalı virgül bu karışıklığı önler.

Key Concept

Noktalı Virgülün İşlevsel Farklılıkları

Hints

Cümlelerdeki noktalı virgüllerin bir 'grubun bitişi-yeni grubun başlayışı' mı yoksa bir 'öznenin vurgulanması' mı olduğunu inceleyin.

A, B, C ve E seçeneklerinde 'X1, X2; Y1, Y2' şeklinde bir paralellik olduğunu göreceksiniz. D seçeneğinde ise yapı farklıdır.

TDK'ye göre cümlenin öznesinden sonra virgülle ayrılmış pek çok öge geliyorsa, özneyi diğerlerinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır; D seçeneği tam olarak bu kurala örnektir.

Practice More

İçinde virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için noktalı virgülün kullanıldığı örneklere de (örn: 'At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır.') göz atabilirsiniz.

Alternative Method

Noktalı virgülün yerine virgül koymayı deneyin. Eğer virgül koyduğunuzda özne (yönetici), vizyon ve hedeflerle aynı görevdeymiş gibi (sıralı bir liste gibi) duruyorsa, orada noktalı virgülün görevi özneyi ayırmaktır.

Estimated Time:1m 30s

Question 1034Question →

İki nokta (:); kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonunda kullanılır. Eğer iki noktadan sonra gelen ifade tam bir cümle niteliği taşıyorsa büyük harfle, sadece örnekler sıralanıyorsa küçük harfle başlar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Pazardan birçok sebze aldım: biber, domates ve patlıcan.

Size bir tavsiyem var: Her zaman dürüst olmaktan vazgeçmeyin.

Yazar, sanat anlayışını şöyle özetler: 'Sanat, toplum için bir aynadır.'

Kütüphanede her türlü kaynak vardı; haritalar, yazmalar ve dergiler.

Yanında sadece iki eşya getirmiş: kalem ve defter.

Show answer & explanation

Answer: Kütüphanede her türlü kaynak vardı; haritalar, yazmalar ve dergiler.

Answer

Kütüphane kaynaklarının örneklendiği cümlede, örneklerden önce noktalı virgül (;) değil, iki nokta (:) kullanılmalıdır.

Kütüphane kaynaklarının sıralandığı cümlede, 'kaynak vardı' ifadesinden sonra örnekleme yapılacağı için noktalı virgül (;) yerine iki nokta (:) kullanılmalıdır. Bu cümledeki temel hata, yanlış noktalama işaretinin seçilmesidir.

Step-by-Step Solution

Cümlenin yapısını inceleyin.

'Kütüphanede her türlü kaynak vardı' ifadesinden sonra bu kaynaklara örnek verileceği anlaşılmaktadır.

Noktalama işaretinin işlevini belirlemek için cümlenin ne amaçla devam ettiğini anlamak gerekir.

Örnekleme ve açıklama kuralını hatırlayın.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta (:) konur.

Noktalı virgülün böyle bir görevi yoktur; o daha çok sıralı cümleleri veya grupları ayırmak için kullanılır.

Yazım kuralını kontrol edin.

İki noktadan sonra gelen 'haritalar' kelimesi küçük harfle başlamıştır. Bu doğrudur çünkü bir cümle değil, örnek listesi başlamıştır.

İki noktadan sonra tam bir cümle gelmiyorsa küçük harfle başlanır.

Key Concept

İki Noktanın (:) Açıklama ve Örnekleme İşlevi

Hints

Cümledeki 'kaynak vardı' ifadesi bir liste geleceğine işaret ediyor. Liste başlatan işareti hatırlayın.

Noktalı virgül (;) genellikle virgülle ayrılmış grupları birbirinden ayırmak için kullanılır, bir açıklamayı başlatmak için değil.

Örneklerden önce her zaman iki nokta (:) gelmelidir. Cümlede bunun yerine noktalı virgül kullanılmış.

Practice More

İki noktadan sonra gelen ifadenin ne zaman büyük, ne zaman küçük harfle başladığını pekiştirmek için farklı örnekler çözebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 1035Question →

Türkçede iki noktanın (:) kullanım işlevleri ve bu işaretten sonra gelen ifadelerin büyük veya küçük harfle başlamasıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım veya noktalama yanlışı yapılmıştır?

Ünlü şairin şiir anlayışını şu sözü özetler: "Şiir, kelimelerle kurulmuş bir mimaridir."

Eski kutunun içinden sadece şu nesneler çıktı: Paslı bir anahtar, yırtık bir fotoğraf ve gümüş bir yüzük.

Kasabanın en sevdiğim yanı şuydu: Sabahları pencereme konan kuşların cıvıltısıyla uyanmak.

Kendimi şu şekilde ifade edebilirim: Her zaman adaletin ve dürüstlüğün peşinden koşan biriyim.

Toplantıya katılanların ortak bir kararı vardı: Gelecek yıl bütçesinin eğitim projelerine ayrılması.

Show answer & explanation

Answer: Eski kutunun içinden sadece şu nesneler çıktı: Paslı bir anahtar, yırtık bir fotoğraf ve gümüş bir yüzük.

Answer

Eski kutunun içinden çıkan nesnelerin sıralandığı seçenekte, iki noktadan sonra gelen ifade cümle niteliği taşımadığı halde büyük harfle başlatılarak yazım yanlışı yapılmıştır.

İki noktadan sonra gelen ifadeler eğer tam bir cümle teşkil etmiyorsa, sadece bir liste veya örnekleme şeklindeyse küçük harfle başlar. Kutudan çıkan nesnelerin sıralandığı seçenekte "Paslı" kelimesiyle başlayan ifade bir cümle olmadığı için küçük harfle yazılmalıydı.

Step-by-Step Solution

İki noktanın kullanım amacını tespit et.

İki nokta, kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonunda kullanılır.

Noktalama işaretinin işlevini belirlemek, yazım kurallarını doğru uygulamak için temeldir.

İki noktadan sonra gelen ifadenin yapısını incele.

Hatalı seçenekteki ifade ("paslı bir anahtar...") bir cümle değil, bir kelime grubudur (örnekler dizisidir).

Büyük veya küçük harf kullanımı, ifadenin cümle niteliği taşıyıp taşımadığına bağlıdır.

Yazım kuralını uygula.

TDK kurallarına göre, iki noktadan sonra gelen örnekler cümle niteliği taşımıyorsa küçük harfle başlamalıdır.

Dil bilgisi kuralları gereği "Paslı" kelimesi küçük "p" ile yazılmalıdır.

Key Concept

İki Noktadan Sonra Büyük/Küçük Harf Kullanımı

Hints

İki noktadan sonra gelen ifadenin tam bir cümle olup olmadığına bakın.

Eğer ifade sadece örnekleri sıralıyorsa küçük harfle başlamalıdır.

Cümle niteliği taşımayan listelerde büyük harf kullanımı en yaygın yazım yanlışlarından biridir.

Practice More

Noktalı virgül ile iki noktanın görev farklarını test eden soruları çözerek bilginizi pekiştirin.

Alternative Method

Cümleyi 'dir/dır' ek fiiliyle bitirip bitiremediğinizi kontrol edin. Eğer bitirebiliyorsanız ve bu anlamlı bir cümle yapısı kuruyorsa bazen büyük harf tercih edilebilir; ancak basit bir nesne listesi her zaman küçük harfle başlar.

Estimated Time:1m 30s

Question 1036Question →

Bir kamu kurumunun hazırladığı 'Kültür Envanteri Raporu'ndan alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Arşivdeki belgelerin dijital ortama aktarılması süreci Prof. Dr. Mehmet Bey tarafından yönetiliyor.

Koleksiyona eklenen yeni eserlerin ağırlığı 2 kg'dan fazla olduğu için özel muhafaza kapları sipariş edildi.

Müze rehberinin Alm.dan Türkçeye çevrilmesi için uzman bir heyet görevlendirildi.

Katalogda yer alan terimlerin kontrolü sırasında TDK'nın son yayımladığı sözlük esas alınmıştır.

Sergi açılışındaki konuşmalar TRT'den canlı olarak yayımlanırken geniş bir kitleye ulaşıldı.

Show answer & explanation

Answer: Katalogda yer alan terimlerin kontrolü sırasında TDK'nın son yayımladığı sözlük esas alınmıştır.

Answer

Katalogda yer alan terimlerin kontrolü sırasında TDK'nın son yayımladığı sözlük esas alınmıştır.

Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır. Türkçede 'K' harfi 'ke' şeklinde okunduğu için kısaltmanın 'TDK'nin' (Türk-Dil-Kurumu-nun değil, Te-De-Ke-nin) şeklinde yazılması gerekir. 'TDK'nın' yazımı bu kurala aykırıdır.

Step-by-Step Solution

Büyük harfli kısaltmaların ek kuralını hatırla.

Ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre gelir.

Türkçede kısaltmalarda kelimenin açılımı değil, harflerin okunuşu esas alınır.

'K' harfinin okunuşunu kontrol et.

Türkçede 'ka' sesi yoktur, 'ke' sesi vardır (T-De-Ke).

Harflerin yanlış telaffuzu eklerin de yanlış yazılmasına neden olur.

Seçeneklerdeki diğer kısaltma türlerini (noktalı, küçük harfli) incele.

Noktalı kısaltmalarda kesme kullanılmaz, küçük harflilerde açılım okunur.

Tüm kuralları test ederek hatalı olanı kesinleştirmek gerekir.

Key Concept

Kısaltmalara getirilen eklerin belirlenmesinde kullanılan ölçütler.

Hints

Büyük harfli kısaltmalarda kelimenin açılımını düşünmeden sadece harfleri okuyun.

Türkçede 'ka' diye bir harf okunuşu olmadığını, tüm ünsüzlerin 'e' sesiyle bittiğini hatırlayın.

Noktalı kısaltmalardan (vb., İng.) sonra kesme işareti gelip gelmediğini kontrol edin.

Practice More

Üslü kısaltmalara (cm², m³) gelen eklerin nasıl yazıldığını ve kesme işareti kullanımını tekrar ediniz.

Estimated Time:45s

Question 1037Question →

Kamu kurumlarında personelin görev ve sorumluluklarını düzenleyen 'Hizmet İçi Eğitim Rehberi'nden alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'de', 'ki' veya 'mi'nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmamıştır?

Kurumun stratejik planındaki hedefler, şüphesiz ki tüm birimleri yakından ilgilendirmektedir.

Sizde takdir edersiniz ki verimlilik artışı ancak teknolojik altyapıyla mümkündür.

Öyleki yapılan yatırımların geri dönüşü beklediğimizden daha hızlı gerçekleşti.

Toplantı tutanağında ki eksikliklerin giderilmesi için ilgili birime talimat verilmiştir.

Oysa ki geçen ay yapılan toplantıda bu konuda tam bir mutabakata varılmıştı.

Show answer & explanation

Answer: Kurumun stratejik planındaki hedefler, şüphesiz ki tüm birimleri yakından ilgilendirmektedir.

Answer

Kurumun stratejik planındaki hedefler, şüphesiz ki tüm birimleri yakından ilgilendirmektedir.

Doğru olan cümlede 'planındaki' sözcüğündeki '-ki' sıfat yapan ektir ve kelimeye bitişik yazılmıştır. 'Şüphesiz ki' ifadesindeki 'ki' ise bağlaçtır ve ayrı yazılarak kurala tam uyum sağlanmıştır.

Step-by-Step Solution

'de/da' bağlacı ve ekinin kontrolü

Cümleden çıkarıldığında anlamın bozulup bozulmadığına bakılır. 'Siz de' örneğinde 'de' çıkarıldığında anlam bozulmaz, dolayısıyla bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.

Bağlaç olan 'de/da' her zaman ayrı yazılır.

'-ki' eki ve 'ki' bağlacının kontrolü

'-ler' eki getirme yöntemi uygulanır. 'Planındaki-ler' anlamlı olduğu için ek; 'şüphesiz ki-ler' anlamsız olduğu için bağlaçtır.

Sıfat yapan veya ilgi zamiri olan '-ki' bitişik; bağlaç olan 'ki' ise (istisnalar hariç) ayrı yazılır.

Kalıplaşmış 'ki' bağlaçlarının kontrolü

Oysaki, Mademki, Halbuki gibi kelimelerin bitişik yazıldığı doğrulanır.

Türkçede bazı bağlaçlar gelenekselleşmiş olarak bitişik yazılır (SOMBAHÇEM formülü).

Key Concept

Türkçede 'de', 'ki' ve 'mi'nin yazımı (Ek ve Bağlaç Ayrımı)

Hints

Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmuyorsa o 'de' bağlaçtır.

'-ki' ekinin olduğu kelimeye '-ler' çoğul ekini getirin; 'planındakiler' gibi anlamlı bir yapı oluşuyorsa bitişik yazılmalıdır.

Kalıplaşmış 'ki'ler için 'SOMBAHÇEM' (Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Eğerki (nadiren), Meğerki) kodlamasını hatırlayın.

Practice More

Bağlaç olan 'de'nin hiçbir zaman 'te/ta' şeklinde yazılamayacağını ve kendisinden önceki kelimeden kesme işaretiyle ayrılamayacağını unutmayın.

Estimated Time:50s

Question 1038Question →

Pencerenin önündeki o uçsuz bucaksız deniz, uzakta süzülen yelkenliler ( ) Bu huzurlu manzarayı görüp de etkilenmemek mümkün mü ( ) Ne kadar da büyüleyici bir akşam ( )

Bu parçada ayraçlarla ( ) belirtilen yerlere aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

(...) (?) (!)

(.) (.) (.)

(...) (.) (.)

(.) (?) (!)

(...) (?) (.)

Show answer & explanation

Answer: (...) (?) (!)

Answer

Üç nokta, soru işareti ve ünlem işareti sıralamasının olduğu seçenek doğrudur.

Üç nokta, soru işareti ve ünlem işareti sıralaması parçadaki cümlelerin yapı ve anlam özelliklerine tam uyum sağlamaktadır. İlk cümlede yüklem eksikliği (eksiltili cümle), ikinci cümlede soru anlamı ve üçüncü cümlede coşku/hayranlık anlamı bulunmaktadır.

Step-by-Step Solution

Birinci cümleyi analiz etme

Üç nokta (...)

'Pencerenin önündeki o uçsuz bucaksız deniz, uzakta süzülen yelkenliler' ifadesinde yüklem bulunmadığı için bu bir eksiltili cümledir.

İkinci cümleyi analiz etme

Soru işareti (?)

'Bu huzurlu manzarayı görüp de etkilenmemek mümkün mü' cümlesi 'mı/mi' edatı ile oluşturulmuş, cevap bekleyen bir soru cümlesidir.

Üçüncü cümleyi analiz etme

Ünlem işareti (!)

'Ne kadar da büyüleyici bir akşam' cümlesi, bir hayranlık ve beğeni duygusunu coşkulu bir şekilde ifade etmektedir.

Key Concept

Cümle yapısına (yüklem varlığı) ve anlamına (soru, duygu) göre uygun sonlama işaretlerini seçme.

Hints

Cümlelerin sonuna gelmeden önce 'yüklem var mı' ve 'soru/duygu anlamı var mı' diye kontrol edin.

Birinci cümlede bir iş, oluş veya hareket bildiren bir kelime (yüklem) olup olmadığına bakın.

Eksiltili cümleler üç nokta (...), soru anlamı taşıyanlar soru işareti (?), coşku bildirenler ünlem (!) gerektirir.

Practice More

Farklı cümle türlerinin (devrik cümle, ünlem cümlesi) sonunda noktalama kullanımını pekiştirmek için karışık metinlerde uygulama yapabilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 1039Question →

Doğa gözlemleri ve bilimsel verilerin raporlanmasında kullanılan terimlerin yazımı, dilin doğru kullanımı açısından büyük önem taşır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımına dair bir yanlışlık bulunmaktadır?

Bahçenin bir kenarına ekilen aslanağzı çiçekleri, baharla birlikte canlı renklerine kavuştu.

Uzmanlar, okyanusun bu bölgesinde nadir görülen bir köpekbalığı türüne rastladığını rapor etti.

Eski el yazması metinlerdeki farklı yazı stillerini birbirinden ayırt etmek oldukça sabır gerektiren bir iştir.

Hastanenin tüm veri tabanı kayıtlarının yeni sunuculara kaydedilmesi işlemi gece yarısı gerçekleştirildi.

Projeye başlamadan önce tüm riskler gözden geçirilmiş ve bu plandan tamamen vazgeçildiği duyurulmuştur.

Show answer & explanation

Answer: Uzmanlar, okyanusun bu bölgesinde nadir görülen bir köpekbalığı türüne rastladığını rapor etti.

Answer

Uzmanların bir 'köpekbalığı' türüne rastladığını belirten seçenek yanlıştır; çünkü bu tür isimlerinde ikinci kelime anlamını koruduğu için 'köpek balığı' şeklinde ayrı yazılmalıdır.

Köpek balığı ifadesi bir hayvan türü adıdır. Türk Dil Kurumu'nun 'Birleşme sırasında kelimelerinden hiçbiri veya ikinci kelimesi anlam değişikliğine uğramayan birleşik kelimeler ayrı yazılır' kuralı uyarınca, 'balık' kelimesi anlamını koruduğu için bu ifade ayrı yazılmalıdır. Seçenekte bitişik verilmesi bir yazım hatasıdır.

Step-by-Step Solution

Cümlelerdeki birleşik sözcükleri (aslanağzı, köpekbalığı, ayırt etmek, kaydedilmesi, vazgeçildiği) tespit edin.

Tespit edilen sözcüklerin yapılarını ve türlerini belirleyin.

Yanlışlığın hangi kural ihlalinden kaynaklandığını bulmak için ilk adımdır.

Yardımcı fiillerle (etmek, olmak) kurulan birleşik fiillerde ses olayı olup olmadığını kontrol edin.

'Ayırt etmek' (ses olayı yok, ayrı), 'Kaydetmek' (ses düşmesi var, bitişik) yazımlarının doğru olduğunu görün.

TDK'nin yardımcı fiillerle ilgili temel kuralını uygulamak.

Bitki ve hayvan adlarıyla kurulan birleşik kelimelerin anlam kaymasına uğrayıp uğramadığını analiz edin.

'Aslanağzı' (anlam kayması var, bitişik), 'Köpek balığı' (anlam korunuyor, ayrı olmalı) durumunu belirleyin.

Anlam değişikliğinin yazım üzerindeki etkisini teyit etmek.

Hatalı olan 'köpekbalığı' yazımını tespit edin.

Kelimelerin ayrı yazılması gerektiği sonucuna ulaşın.

TDK kurallarına aykırı olan seçeneği kesinleştirmek.

Key Concept

Birleşik Kelimelerin Yazımı (Anlam Kayması ve Ses Olayları)

Hints

Birleşik kelimenin ikinci kelimesi (örneğin 'balık', 'çiçek', 'ot') kendi anlamını koruyorsa genellikle ayrı yazılır.

Yardımcı fiillerle (etmek, olmak) kurulan fiillerde ses olayı (düşme/türeme) yoksa kelimeler bitişik yazılamaz.

Köpek balığı, kılıç balığı ve ton balığı gibi tür isimlerinin TDK'ye göre nasıl yazıldığını hatırlayın.

Practice More

Benzer şekilde 'çörek otu', 'lavanta çiçeği' ve 'gök taşı' gibi terimlerin yazım kurallarını TDK üzerinden inceleyerek pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Kelimelerin anlamını koruyup korumadığını test etmek için ikinci kelimeye odaklanın. Eğer köpek balığı hâlâ bir 'balık' ise ayrı; ancak hanımeli artık bir 'el' değil de bir 'çiçek' ise bitişik yazılır.

Estimated Time:1m 15s

Question 1040Question →

Türkçede virgül (,), birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konabileceği gibi anlamca birbirine bağlı bağımsız cümleleri (sıralı cümleleri) ayırmak için de kullanılır. Bu bilgiye göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,) sıralı cümleleri birbirinden ayırmak amacıyla kullanılmıştır?

Fırtına dindi, deniz sakinleşti, balıkçılar yavaş yavaş kıyıya dönmeye başladı.

Genç, kadının elindeki ağır çantaları taşımasına yardım etmek için yanına gitti.

Okul çantasında kalemler, silgiler, renkli boyalar ve resim defterleri vardı.

Değerli meslektaşlarım, bugün burada eğitimin geleceğini konuşmak için toplandık.

Modern Türk edebiyatı, Batılılaşma süreciyle birlikte büyük bir değişim geçirmiştir.

Show answer & explanation

Answer: Fırtına dindi, deniz sakinleşti, balıkçılar yavaş yavaş kıyıya dönmeye başladı.

Answer

Fırtına dindi, deniz sakinleşti, balıkçılar yavaş yavaş kıyıya dönmeye başladı.

Doğru cevapta yer alan 'Fırtına dindi', 'deniz sakinleşti' ve 'balıkçılar... dönmeye başladı' ifadelerinin her biri bağımsız birer cümledir. Bu cümleler virgül ile birbirine bağlanarak 'sıralı cümle' yapısı oluşturulmuştur.

Step-by-Step Solution

Cümledeki yargı (fiil/yüklem) sayısını belirle.

Cümlede 'dindi', 'sakinleşti' ve 'başladı' olmak üzere üç ayrı yüklem bulunmaktadır.

Sıralı cümleler, birden fazla yargının virgül veya noktalı virgülle birbirine bağlanmasıyla oluşur.

Virgülün bu yargılar arasındaki işlevini kontrol et.

Virgüller, her biri kendi başına bir cümle olan bu yargıları ayırmıştır.

Soru kökünde istenen 'sıralı cümleleri ayırma' görevi budur.

Key Concept

Sıralı Cümlelerin Ayrılması

Hints

Cümlelerde kaç tane iş, oluş veya hareket bildiren kelime (yüklem) olduğuna bakmalısın.

Virgülün ayırdığı her bir parça tek başına bir cümle oluşturabiliyorsa orada sıralı cümle vardır.

Hava karardı, yağmur başladı. (Burada virgül iki ayrı cümleyi bağlamıştır.)

Practice More

Virgül ile noktalı virgülün sıralı cümlelerdeki farkını (içinde virgül bulunan sıralı cümlelerin noktalı virgülle ayrılması) inceleyebilirsin.

Estimated Time:45s

PreviousPage 52 / 68Next

Yazım ve Noktalama

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More