Anayasa Hukuku ve Türk Anayasa Tarihi

$1961$ Anayasası, $1924$ döneminin "çoğunlukçu" yönetim anlayışına bir tepki olarak; kamu gücünün tek bir merkezde toplanmasını engellemeyi ve iktidarın farklı mekanizmalarla dengelenmesini hedeflemiştir. Bu doğrultuda, kamuoyunun özgürce oluşabilmesi ve bilimsel çalışmaların siyasi otoriteden bağımsız yürütülebilmesi amacıyla bazı kurumlara "anayasal özerklik" statüsü tanınmıştır.

Buna göre, $1961$ Anayasası'nın getirdiği aşağıdaki düzenlemelerden hangisi, bilgi-haberleşme ve bilimsel faaliyetlerin siyasi müdahaleden uzak kalmasını sağlamaya yönelik doğrudan bir adımdır?

$1921$ Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, milli egemenlik ilkesini ilk kez hukuki bir metne dönüştürürken devletin yönetimini "Meclis Hükûmeti Sistemi" üzerine kurmuştur. Bu anayasanın **$1923$ yılındaki köklü değişikliklerden önceki orijinal hükümleri** dikkate alındığında; yasama ve yürütme erklerinin birleşimi ile yürütme organının başındaki makamın hukuki statüsüne dair aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

1924 Anayasası'nın 1924 yılındaki ilk hâli (orijinal metni) göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdakilerden hangisi bu metinde yer alan düzenlemelerden biri değildir?

$1961$ Anayasası, $1924$ Anayasası'nın "çoğunlukçu" ve "meclis üstünlüğü"ne dayalı yapısına bir tepki olarak; devletin "sosyal devlet" ve "hukuk devleti" niteliklerini benimsemiş, iktidarın denetlenmesi amacıyla yeni kurumlar oluşturmuştur.

Buna göre, ilk kez $1961$ Anayasası ile kurulan ve yasaların anayasaya uygunluğunu denetlemekle görevlendirilen yargı organı aşağıdakilerden hangisidir?

$1982$ Anayasası'nın hazırlık süreci, $12$ Eylül $1980$ askeri müdahalesi sonrasında oluşturulan iki kanatlı bir Kurucu Meclis tarafından yürütülmüştür. Bu sürecin sonunda hazırlanan taslak metin, $7$ Kasım $1982$ tarihinde halkoyuna sunulmuştur.

$1982$ Anayasası'nın hazırlık süreci ve kabulüne dair bazı temel bilgiler aşağıdadır:

Buna göre, $1982$ Anayasası’nın hazırlık ve kabul süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$1876$ Kanun-i Esasi’nin "Mahakim" (Mahkemeler) başlığı altında düzenlenen hükümlerine göre; vüzera (bakanlar) ve Mahkeme-i Temyiz üyeleri gibi üst düzey devlet görevlilerinin görev suçlarını yargılamakla yetkili olan Divan-ı Ali hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

$1982$ Anayasası'nın hazırlık sürecinde, $1961$ Anayasası döneminde yaşanan hükümet krizlerini, meclis çalışmalarındaki tıkanıklıkları ve "iktidar boşluğu" sorunlarını gidermek amacıyla "rasyonelleştirilmiş parlamenterizm" modeli benimsenmiştir. Bu model, yürütme organının yasama karşısında daha etkin ve istikrarlı hale getirilmesini hedeflemektedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi $1982$ Anayasası'nda yer alan ve "rasyonelleştirilmiş parlamenterizm" anlayışı doğrultusunda yürütme organını güçlendirmeyi amaçlayan bir düzenlemedir?

$1921$ Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, Türk anayasa tarihinde bir "geçiş dönemi" metni olarak kabul edilir. Bu anayasanın kabul edildiği $20$ Ocak $1921$ tarihinden, $1924$ Anayasası'nın yürürlüğe girdiği tarihe kadar geçen süreçte Türk hukuk sistemi "ikili anayasallık" (dualist) karakteri taşımıştır. Bu durum, normatif geçerlilik ve egemenliğin kullanımı bakımından karmaşık bir hukuki zemin oluşturmuştur.

$1921$ Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun $1876$ Kanun-i Esasi karşısındaki hukuki konumu ve bu iki metnin bir arada uygulanma biçimi hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

$1924$ Anayasası ($Teşkilat-ı$ $Esasiye$ $Kanunu$), hükümet sistemi olarak 'kuvvetler birliği' ile 'görevler ayrılığı'nı harmanlayan 'Karma Hükümet Sistemi'ni benimsemiştir. Bu anayasa, zamanla değişen toplumsal ve siyasal ihtiyaçlar doğrultusunda çeşitli revizyonlardan geçmiştir.

Buna göre, $1924$ Anayasası'nda **$1928$ yılında** yapılan değişiklikle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Anayasa hukukunda iktidarların sınıflandırılması çerçevesinde, asli ve tali kurucu iktidarlar arasındaki temel farklar göz önünde bulundurulduğunda; aşağıdakilerden hangisi tali kurucu iktidarın taşıdığı özelliklerden biri *değildir*?

Türk anayasallaşma sürecinin başlangıcında yer alan belgeler, iktidarın sınırlandırılma yöntemi ve belgenin hukuki kaynağı açısından farklılıklar arz etmektedir. Sened-i İttifak ($1808$), kendisinden sonra gelen Tanzimat Fermanı ($1839$) ve Islahat Fermanı’ndan ($1856$) farklı olarak iktidarı sınırlandırmak için "sözleşme" (misak) modelini esas almıştır. Bu durumun hukuki bir sonucu olarak, Sened-i İttifak’ı Tanzimat Fermanı’ndan ayıran temel nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

Türk anayasa tarihinin ilk yazılı anayasası olan $1876$ Kanun-i Esasi’nin $1909$ yılındaki köklü değişikliklerden önceki orijinal metni dikkate alındığında; Padişah’a kişisel hak ve hürriyetlere yargı kararı olmaksızın müdahale etme imkanı tanıyan ve antidemokratik yapısı nedeniyle sıkça eleştirilen yetki aşağıdakilerden hangisidir?

Anayasa hukukunda 'kurucu iktidar' kavramı, devletin temel yapısını oluşturma veya mevcut yapıda değişiklik yapma yetkisini ifade eder. Bu yetkinin kullanım biçimi, meşruiyet dayanağı ve hukuki sınırları dikkate alındığında; asli kurucu iktidar ile tali kurucu iktidar arasındaki farklara ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Osmanlı Devleti'nde anayasallaşma hareketlerini başlatan belgelerden $1808$ Sened-i İttifak ile $1839$ Tanzimat Fermanı arasındaki nitelik farkları düşünüldüğünde; Tanzimat Fermanı'nı "hukuk devleti" ilkesine yaklaştıran en temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

$1924$ Anayasası ($Teşkilat-ı$ $Esasiye$ $Kanunu$), egemenliğin tek ve gerçek temsilcisinin TBMM olduğunu belirterek "Kuvvetler Birliği" ilkesini teorik olarak muhafaza etmiştir. Ancak anayasa metni, hükümetin kuruluşu ve yürütme erkinin işleyişi bakımından $1921$ Anayasası'ndaki "Meclis Hükümeti" modelinden uzaklaşan unsurlar içermektedir.

Buna göre, $1924$ Anayasası'nda yer alan aşağıdaki düzenlemelerden hangisi, hükümet modelinin parlamenter sisteme doğru evrildiğini ve yürütmenin yasama organı içerisinde farklılaşmış bir yapıya kavuştuğunu gösteren en somut hukuki dayanaktır?

$1921$ Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, Millî Mücadele’nin olağanüstü savaş koşullarında hazırlanmış bir çerçeve anayasa olmasına rağmen, metnin önemli bir bölümünü mahalli idarelerin ($vilayet$, $kaza$, $nahiye$) teşkilatlanmasına ve geniş bir yerinden yönetim modeline ayırmıştır. Bu anayasanın öngördüğü idari yapılanma ve özerklik anlayışı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

$12$ Eylül $1980$ askeri müdahalesinden sonra kurulan ve yeni bir anayasa hazırlamakla görevlendirilen Kurucu Meclis'in yapısı incelendiğinde; sivil kanat olan Danışma Meclisi ile askeri kanat olan Milli Güvenlik Konseyi ($MGK$) arasındaki yetki paylaşımı ve taslağın kesinleşme süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$1961$ Anayasası'nın egemenliğin kullanımına dair getirdiği "Millet, egemenliğini, Anayasanın koyduğu esaslara göre, yetkili organlar eliyle kullanır." hükmü, Türk anayasa hukukunda "Meclis Üstünlüğü" dönemini kapatarak "Anayasanın Üstünlüğü" ve "Kuvvetler Ayrılığı" ilkelerini pekiştirmiştir. Bu yeni düzende, yasama organının (Millet Meclisi) işlemlerinin hem bir yargı organı tarafından denetlenmesi hem de yasama süreci içinde başka bir organ tarafından dengelenmesi hedeflenmiştir.

Buna göre, $1961$ Anayasası'nda yer alan aşağıdaki kurumsal yapılardan hangisi, yasama faaliyetlerinin kendi içinde rasyonelleşmesini ve çoğunluğun aceleci kararlarının bir "ikinci görüş" süzgecinden geçirilmesini sağlayan "yasama içi" (intra-legislative) denge mekanizmasıdır?

12 Eylül 1980 askeri müdahalesinden sonra yeni bir anayasa hazırlamak amacıyla oluşturulan ve "Kurucu Meclis" olarak adlandırılan yapının iki ana kanadı aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

1961 Anayasası, 1924 Anayasası’ndaki 'çoğunlukçu' demokrasi modelinden kaynaklanan riskleri bertaraf etmek amacıyla çeşitli 'denge ve denetleme' mekanizmalarını sisteme dahil etmiştir. Bu doğrultuda, yasama organının kendi içindeki kontrolünü sağlamak ve yasama sürecinde 'aceleci kararların' önüne geçmek amacıyla getirilen temel yapısal yenilik aşağıdakilerden hangisidir?