Yargı

927 questions

$1982$ Anayasası'na göre yüksek mahkemeler arasında yer alan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin diğer yargı kolları ve yüksek mahkemelerle olan ilişkisi göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Uyuşmazlık Mahkemesi yerine Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

Sayıştay ile Danıştay arasında vergi ve mali yükümlülükler konusunda çıkan kararlarda Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görüşü belirleyicidir.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin tüm üyeleri ve başkanı doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından dört yıllığına atanır.

Adli ve idari yargı arasındaki görev uyuşmazlıklarında Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulabilmesi için davanın mutlaka sonuçlanmış olması gerekir.

Uyuşmazlık Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay arasındaki içtihat farklılıklarını gidermekle görevli en üst temyiz mercidir.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Uyuşmazlık Mahkemesi yerine Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır.

Answer

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararının esas alınmasıdır.

Anayasa'nın

158

. maddesi uyarınca, Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler (adli veya idari) arasında bir görev uyuşmazlığı çıktığında, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin karar alma yetkisi yoktur; doğrudan Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır. Bu, AYM'nin Türk yargı sistemindeki en üstün konumunu gösteren önemli bir detaydır.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel görevini hatırla.

Adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözer.

Mahkemenin kuruluş amacı bu iki farklı yargı kolu arasındaki yetki çatışmalarını bitirmektir.

Anayasa'nın

158

. maddesindeki özel istisnayı incele.

Anayasa Mahkemesi'nin dahil olduğu görev uyuşmazlıklarında Uyuşmazlık Mahkemesi devre dışı kalır.

Anayasa Mahkemesi en üst yargı organı olduğu için kararları diğer tüm mahkemelerin kararlarından üstündür.

Diğer yüksek mahkemelerle olan (Sayıştay, Yargıtay) ilişkileri kontrol et.

Vergi konularında Danıştay üstünlüğü, başkanlıkta ise AYM görevlendirmesi geçerlidir.

Bu detaylar yüksek mahkemeler arasındaki hiyerarşik dengeyi korumak için anayasal güvenceye alınmıştır.

Key Concept

Yüksek Mahkemeler Arası Hiyerarşi ve AYM'nin Önceliği

Hints

Anayasa Mahkemesi'nin hiyerarşik olarak diğer tüm mahkemelerin üzerinde olduğunu düşünün.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı aynı zamanda bir Anayasa Mahkemesi üyesidir.

Anayasa'nın

158

. maddesine göre, AYM bir uyuşmazlığın tarafıysa onun sözü geçer, uyuşmazlık çözme makamına ihtiyaç duyulmaz.

Practice More

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının görevlendirilmesi ile üyelerinin seçim yöntemleri arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 782Question →

Anayasa Mahkemesinin güncel üye yapısı ve seçim usulleri dikkate alındığında, $1982$ Anayasası'nın mevcut hükümleri uyarınca mahkemenin kuruluşuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Mahkeme toplam

17

üyeden oluşur ve bu üyelerin tamamı Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Üyeler

12

yıl için seçilir; görev süresi dolan bir üye Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından bir kez daha aday gösterilerek seçilebilir.

Cumhurbaşkanı; Yargıtay, Danıştay, Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi tarafından gösterilecek adaylar arasından üye seçer.

Sayıştay Genel Kurulunun göstereceği adaylar arasından iki üye, baro başkanlarının göstereceği adaylar arasından ise bir üye Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Anayasa Mahkemesi üyeliğine seçilebilmek için en az

40

yaşını doldurmuş olmak ve hukuk fakültesi mezunu olmak zorunludur.

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay Genel Kurulunun göstereceği adaylar arasından iki üye, baro başkanlarının göstereceği adaylar arasından ise bir üye Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Answer

Sayıştay Genel Kurulunun göstereceği adaylar arasından iki üye ve baro başkanlarının serbest avukatlar arasından göstereceği adaylar arasından bir üye Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Doğru olan seçenek, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) Anayasa Mahkemesine üye seçme yetkisini ve kaynaklarını tam olarak açıklar. Anayasa'ya göre TBMM; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından, her boş yer için gösterecekleri üçer aday içinden; bir üyeyi ise baro başkanlarının serbest avukatlar arasından gösterecekleri üç aday içinden gizli oyla seçer.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin toplam üye sayısını ve seçim yetkisini kontrol et.

Mahkeme toplam

15

üyeden oluşur. Bu üyelerin

12

'sini Cumhurbaşkanı,

3

'ünü ise TBMM seçer.

2017

Anayasa değişiklikleri ile askeri mahkemelerin kaldırılması sonucu üye sayısı

17

'den

15

'e düşürülmüştür.

Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) üye seçtiği kaynakları incele.

TBMM; Sayıştay Genel Kurulundan

2

üye, Baro Başkanlarından (serbest avukatlar arasından)

1

üye seçer.

Meclis, her bir üyelik için gösterilen üçer aday arasından gizli oyla seçim yapar.

Üyelik şartlarını (yaş ve görev süresi) doğrula.

Üyeler

12

yıl için seçilir, yeniden seçilemezler. Seçilme yaş sınırı

45

, emeklilik yaş sınırı

65

'tir.

Anayasa'nın

146

147

. maddeleri bu kuralları kesin olarak belirlemiştir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Seçimi ve Kaynakları

Hints

Anayasa Mahkemesi üye sayısının 2017 yılında değiştiğini ve askeri yargının kaldırıldığını hatırlayın.

Practice More

Cumhurbaşkanı tarafından seçilen 12 üyenin hangi kurumlardan (Yargıtay, Danıştay, YÖK vb.) kaçar kişi olarak seçildiğini tekrar edin.

Estimated Time:50s

Question 783Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen "Mahkemelerin Bağımsızlığı" ve "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" ilkeleri uyarınca, yargı organının diğer devlet erkleri ile olan ilişkisi ve özlük hakları kapsamında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.

Hâkimler ve savcılar, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Yasama organı, kamu yararının zorunlu kıldığı durumlarda görülmekte olan bir davanın içeriği hakkında Meclis Araştırması yapılmasına karar verebilir.

Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez, genelge gönderemez.

Hâkimler ve savcılar, yargısal yetkileri dışında kalan idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlı olarak faaliyet gösterirler.

Show answer & explanation

Answer: Yasama organı, kamu yararının zorunlu kıldığı durumlarda görülmekte olan bir davanın içeriği hakkında Meclis Araştırması yapılmasına karar verebilir.

Answer

Yasama organının kamu yararı gerekçesiyle de olsa görülmekte olan bir davanın içeriği hakkında Meclis Araştırması yapabileceği yönündeki ifade yanlıştır.

Anayasa'nın 138. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, görülmekte olan bir dava hakkında yasama meclisinde yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin hiçbir soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya beyanda bulunulamaz. Meclis araştırması da bir denetim ve görüşme yöntemi olduğundan, kamu yararı gerekçesiyle dahi olsa devam eden bir davanın içeriğine müdahale edecek şekilde gerçekleştirilemez.

Step-by-Step Solution

Anayasa Madde 138 incelenmelidir.

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.

Yargı yetkisinin yasama organından tamamen bağımsız şekilde kullanılmasını sağlamak.

Meclis Araştırması kurumunun niteliği değerlendirilmelidir.

Meclis araştırması bir 'görüşme' ve 'beyan' sürecini içerdiğinden, devam eden bir dava hakkında yapılamaz.

Yasama organının yargı süreci üzerindeki olası etkisini sıfıra indirmek.

Mahkeme kararlarının infazı kuralı kontrol edilmelidir.

Yasama ve yürütme organları mahkeme kararlarını değiştiremez ve yerine getirilmesini geciktiremez.

Hukuk devleti ilkesinin gereği olarak yargı kararlarının mutlak üstünlüğünü korumak.

Key Concept

Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Yasama Yasağı

Hints

Yargı bağımsızlığı, yasama organının devam eden davalara müdahalesini tamamen engeller.

Meclis Araştırması bir denetim yoludur. Bu yolların yargı üzerindeki etkisini Anayasa Madde 138 çerçevesinde düşünün.

Practice More

HSK'nın yapısı ve üyelerinin seçimi ile yargı bağımsızlığı arasındaki ilişkiyi inceleyen bir soru çözebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 784Question →

$1982$ Anayasası’nda düzenlenen "hâkimlik ve savcılık teminatı" uyarınca; hâkim ve savcıların azlolunamayacağı, kendileri istemedikçe belirli bir yaştan önce emekliye ayrılamayacağı ve bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda dahi özlük haklarından yoksun bırakılamayacağı hüküm altına alınmıştır. Bu anayasal güvencelerin kapsamı ve istisnaları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bu anayasal teminatlar sadece Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay gibi yüksek mahkeme üyeleri için öngörülmüştür.

Hâkimler ve savcılar, meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giymedikçe veya sağlık sorunları kesinleşmedikçe idari bir tasarrufla görevden uzaklaştırılamazlar.

Mahkemelerin bağımsızlığı gereği, hâkimler ve savcılar hakkında hiçbir şekilde disiplin soruşturması yürütülemez ve disiplin cezası verilemez.

Hâkimlik teminatı, hâkimlerin görev yaptıkları yerin rızaları dışında değiştirilememesini de içeren "coğrafi yer teminatı"nı da anayasal olarak kapsar.

Cumhuriyet savcıları, hiyerarşik olarak Adalet Bakanlığına bağlı oldukları için Anayasa'da belirtilen "azlolunmama" güvencesinden yararlanamazlar.

Show answer & explanation

Answer: Hâkimler ve savcılar, meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giymedikçe veya sağlık sorunları kesinleşmedikçe idari bir tasarrufla görevden uzaklaştırılamazlar.

Answer

Hâkim ve savcıların suç işlemedikçe veya sağlık sorunları oluşmadıkça görevden uzaklaştırılamayacağını belirten ifade doğrudur.

Anayasa'nın

139

. maddesine göre; hâkim ve savcılar kural olarak azlolunamaz ve yaş sınırından önce emekli edilemezler. Ancak meslekten çıkarılmayı gerektiren suçlar ve sağlık sorunları gibi durumlar bu kuralın istisnasıdır ve doğru cevapta bu denge net bir şekilde ifade edilmiştir.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nın

139

. maddesi olan "Hâkimlik ve savcılık teminatı"nı inceleyin.

Hâkimlerin azlolunamayacağı, kendileri istemedikçe

65

yaşından önce emekli edilemeyeceği ve özlük haklarının her koşulda korunacağı saptandı.

Anayasal güvencelerin temel sınırlarını belirlemek için.

Aynı maddedeki istisnai durumları değerlendirin.

Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyenler, sağlık engeli olanlar veya meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenlerin bu koruma dışında kalabileceği anlaşıldı.

Teminatın mutlak olmadığını, hukuki sınırları olduğunu kavramak için.

Seçenekleri kapsam yönünden karşılaştırın.

Hâkimlik teminatının savcıları da kapsadığı, ancak coğrafi yer garantisi gibi unsurların Anayasa'da yer almadığı görüldü.

Yanlış yorumları eleyip doğru anayasal hükme ulaşmak için.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı'nın Unsurları ve İstisnaları

Hints

Anayasa m.

139

'un başlığını hatırlayın: Hem hâkimleri hem de savcıları kapsar mı?

Suç işlenmesi veya sağlık sorunu gibi durumlar, bir hâkimin görevden el çektirilmesi için geçerli bir sebep olabilir mi?

Bir mahkeme kapatılsa bile hâkimin maaşının kesilemeyeceğini hatırlayın; bu bir teminattır.

Practice More

Hâkimlerin idari görevleri yönünden nereye bağlı olduğunu ve bu durumun bağımsızlığa etkisini inceleyin.

Estimated Time:1m 15s

Question 785Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen yüksek mahkemeler arasındaki kurumsal ilişkiler ve görev paylaşımı dikkate alındığında, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanının belirlenmesi süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Anayasa Mahkemesi, kendi üyeleri arasından birini Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı olarak görevlendirir.

Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulu, Yargıtay ve Danıştay'dan gelen üyeler arasından gizli oyla bir başkan seçer.

Cumhurbaşkanı, Anayasa Mahkemesi Genel Kurulunun önerdiği üç aday arasından birini başkan olarak atar.

Yargıtay ve Danıştay Büyük Genel Kurullarının ortak toplantısında belirlenen üye, Anayasa Mahkemesi onayıyla göreve başlar.

Hakimler ve Savcılar Kurulu, yüksek yargı organları arasındaki koordinasyonu sağlamak amacıyla başkanı doğrudan belirler.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi, kendi üyeleri arasından birini Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı olarak görevlendirir.

Answer

Anayasa Mahkemesi, kendi üyeleri arasından birini Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı olarak görevlendirir.

Doğru cevap olan ifade, Anayasa'nın

158

. maddesindeki açık hükmü yansıtmaktadır. Anayasa Mahkemesi, uyuşmazlıkları çözümleme yetkisi kapsamında Uyuşmazlık Mahkemesine kendi üyeleri arasından birini başkan olarak görevlendirir.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nın

158

. maddesinin incelenmesi.

Uyuşmazlık Mahkemesinin başkanlığının özel bir usulle belirlendiği görülür.

Yüksek mahkemeler genellikle kendi başkanlarını seçerken, Uyuşmazlık Mahkemesi bu konuda istisnadır.

Yüksek mahkemelerin başkanlık seçim usullerinin karşılaştırılması.

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay kendi başkanlarını seçer; ancak Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı AYM tarafından verilir.

Anayasa koyucu, adli ve idari yargı arasındaki uyuşmazlığı çözecek makamın tarafsızlığını pekiştirmek için başkanın Anayasa Mahkemesinden gelmesini öngörmüştür.

Doğru hukuki bilginin seçenekle eşleştirilmesi.

Anayasa Mahkemesinin kendi üyeleri arasından görevlendirme yapacağı bilgisine ulaşılır.

Bu görevlendirme yetkisi doğrudan Anayasa Mahkemesi Genel Kuruluna aittir.

Key Concept

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanının Seçimi

Hints

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Mahkemenin kendi üyeleri (Yargıtay veya Danıştay kökenliler) arasından seçilmez.

Practice More

Uyuşmazlık Mahkemesine üye gönderen diğer yüksek mahkemelerin hangileri olduğunu ve üye sayılarını tekrar ediniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 786Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen "Hâkimlik ve savcılık teminatı" ilkesi uyarınca hâkimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe Anayasada gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamazlar. Bu anayasal güvence kapsamında, aşağıdaki durumlardan hangisinin gerçekleşmesi hâlinde ilgili kişinin aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun bırakılması hâkimlik teminatına açık bir aykırılık teşkil eder?

Görev yaptığı mahkemenin veya kadrosunun idari bir tasarrufla kaldırılmış olması

Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan dolayı hakkında kesin hüküm verilmesi

Sağlık bakımından görevini yerine getiremeyeceğinin resmi raporla kesin olarak anlaşılması

Anayasa ve kanunlarda belirtilen yaş haddinin doldurulmuş olması

Meslekte kalmasının uygun olmadığına dair kanunda gösterilen hukuki bir kararın varlığı

Show answer & explanation

Answer: Görev yaptığı mahkemenin veya kadrosunun idari bir tasarrufla kaldırılmış olması

Answer

Görev yaptığı mahkemenin veya kadrosunun idari bir tasarrufla kaldırılmış olması hâlinde özlük haklarının kısıtlanması bir hak ihlalidir.

1982 Anayasası'nın 139. maddesine göre; hâkimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe Anayasada gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamazlar; bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar. Bu hüküm, idari düzenlemelerin yargı mensupları üzerinde bir baskı aracı olarak kullanılmasını engellemeyi amaçlar.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 139. maddesinin temel içeriğini analiz edin.

Hâkimlik ve savcılık teminatı; azledilmeme, istem dışı erken emekli edilmeme ve özlük haklarının korunması unsurlarını içerir.

Güvencenin sınırlarını belirlemek için temel hükmü anlamak gerekir.

Teminatın koruma kapsamına aldığı özel durumları inceleyin.

Madde metninde "bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa" ibaresiyle bu durumun bir hak mahrumiyeti yaratamayacağı vurgulanmıştır.

İdari yapıdaki değişikliklerin yargı bağımsızlığını zedelememesi hedeflenmiştir.

Anayasal istisnaları (teminatın işlemediği durumları) belirleyin.

Suçtan hüküm giyme, sağlık sorunları ve yaş haddi (65 yaş) teminatın istisnalarıdır.

Liyakat ve fiziksel yeterlilik şartları teminattan üstün tutulmuştur.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı (Mevcut Hakların Korunması)

Hints

Anayasa'nın 139. maddesinde 'bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması' durumuna özel bir atıf yapılıp yapılmadığını düşünün.

Hâkimlik teminatı, kişinin mesleki liyakati veya sağlığı yerinde olduğu sürece idari değişikliklerden etkilenmemesini sağlar.

Anayasa metni '...bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamaz.' der.

Practice More

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısı ve üyelerinin seçim yöntemlerini inceleyerek bu teminatların idari denetimle nasıl ilişkilendirildiğini araştırabilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 787Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen yargı yetkisi ve yüksek mahkemelerin görev dağılımı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Siyasi partilerin mali denetimini yapmak

Anayasa değişikliklerini sadece şekil bakımından denetlemek

Bireysel başvuruları karara bağlamak

Yüksek Seçim Kurulu üyelerini kendi üyeleri arasından seçmek

Cumhurbaşkanını görevinden dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılamak

Show answer & explanation

Answer: Yüksek Seçim Kurulu üyelerini kendi üyeleri arasından seçmek

Answer

Yüksek Seçim Kurulu üyelerini seçmek görevi Anayasa Mahkemesi'ne değil, Yargıtay ve Danıştay'a aittir.

Doğru cevap, Yüksek Seçim Kurulu üyelerinin seçilmesine ilişkin olan seçenektir. 1982 Anayasası'na göre YSK üyeleri, Yargıtay ve Danıştay Genel Kurulları tarafından seçilir. Anayasa Mahkemesi'nin YSK üyelerini seçme gibi bir görevi veya yetkisi bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin (AYM) temel görev alanlarını hatırlayın.

AYM; norm denetimi (kanunlar, CBK), bireysel başvurular, siyasi parti davaları (kapatma ve mali denetim) ve Yüce Divan yargılamalarından sorumludur.

Kurumun anayasal sınırlarını belirlemek için gereklidir.

Yüksek Seçim Kurulu'nun (YSK) yapısını inceleyin.

YSK üyeleri; altısı Yargıtay, beşi Danıştay Genel Kurullarınca kendi üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayılarının salt çoğunluğuyla seçilir.

YSK'nın yüksek mahkemelerden (Yargıtay ve Danıştay) gelen üyelerle oluştuğunu teyit etmek için gereklidir.

Seçenekleri AYM görevleriyle karşılaştırarak uyuşmayanı tespit edin.

YSK üyelerini seçme yetkisinin AYM'de olmadığı görülür.

Hatalı görev dağılımını belirlemek için son adımdır.

Key Concept

Anayasa Mahkemesinin görev alanı ve diğer yüksek kurumlarla (Yargıtay, Danıştay, YSK) görev ayrımı.

Hints

YSK üyelerinin hangi yüksek mahkemelerden (Yargıtay ve Danıştay) seçildiğini hatırlayın.

Practice More

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla yargıladığı kişilerin listesini (Meclis Başkanı, Genelkurmay Başkanı vb.) tekrar gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 788Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen yargı organları ve yüksek mahkemeler arasındaki iş bölümü dikkate alındığında, Anayasa Mahkemesinin görev, yetki ve çalışma usulleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Siyasi partilerin mali denetimi sonucunda, partilerin gelir ve giderlerinin kanuna uygunluğunu denetleyerek kesin hükme bağlama yetkisi münhasıran Anayasa Mahkemesine aittir.

Siyasi partilerin mali denetimini yapma ve bu denetimi kesin hükme bağlama yetkisi doğrudan Sayıştay'a ait olup; mahkeme bu denetimlerde sadece bir itiraz mercii olarak görev yapar.

Kendi üyeleri arasından bir üyeyi, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak karara bağlayan Uyuşmazlık Mahkemesine başkan olarak seçer.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına veya milletvekilliğinin düşmesine ilişkin TBMM kararlarına karşı yapılan iptal istemlerini on beş gün içinde kesin karara bağlar.

Yüce Divan sıfatıyla verdiği kararlara karşı, ilgililerin talebi üzerine bir defaya mahsus 'yeniden inceleme' başvurusu kabul edilebilir ve bu başvuru neticesinde verilen kararlar kesindir.

Show answer & explanation

Answer: Siyasi partilerin mali denetimini yapma ve bu denetimi kesin hükme bağlama yetkisi doğrudan Sayıştay'a ait olup; mahkeme bu denetimlerde sadece bir itiraz mercii olarak görev yapar.

Answer

Siyasi partilerin mali denetim yetkisinin doğrudan Sayıştay'a ait olduğunu belirten ifade yanlıştır; zira bu yetki Anayasa Mahkemesine aittir.

Anayasa Mahkemesi'nin görevleri arasında yer alan siyasi partilerin mali denetimi, Anayasa'nın

69

. maddesi uyarınca doğrudan mahkemenin yetkisindedir. Sayıştay bu görevde sadece yardımcı organ sıfatıyla rapor hazırlar; ancak denetimi kesin hükme bağlayan merci Anayasa Mahkemesi'dir. Dolayısıyla yetkinin doğrudan Sayıştay'a ait olduğunu ve mahkemenin sadece itiraz mercii olduğunu savunan ifade hukuken yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin siyasi partiler üzerindeki denetim yetkisini analiz etme

Anayasa Mahkemesi, siyasi partilerin hem kapatılmasına karar verir hem de mali denetimlerini gerçekleştirir.

Anayasa'nın

69

148

. maddeleri bu yetkiyi doğrudan mahkemeye vermiştir.

Sayıştay'ın bu süreçteki rolünü değerlendirme

Sayıştay, mali denetim sırasında mahkemeye teknik 'yardım' sunan yardımcı bir organdır.

Sayıştay kendi adına değil, Anayasa Mahkemesi adına bu incelemeyi kolaylaştırır.

Mali denetim kararlarının hukuki niteliğini belirleme

Mali denetim sonucunda verilen kararlar Anayasa Mahkemesi'nin kesin hükmüdür.

Bu konuda Sayıştay'ın bir karar yetkisi veya AYM'nin bir üst itiraz mercii olma durumu yoktur; yetki aslen mahkemeye aittir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi'nin Siyasi Parti Mali Denetimi Yetkisi ve Sayıştay ile İlişkisi

Hints

Sayıştay ve Anayasa Mahkemesi arasındaki ilişkiyi, özellikle siyasi partiler bağlamında düşünün.

Anayasa Mahkemesi'nin mali denetim yaparken hangi organdan 'yardım' aldığını hatırlayın.

Mali denetim kararlarını kesin hükme bağlayan kurumun bizzat Anayasa Mahkemesi olduğunu unutmayın; Sayıştay burada sadece bir teknik destek birimidir.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla yargılayabileceği kişilerin listesini (özellikle Jandarma Genel Komutanı'nın çıkarılması gibi güncel değişiklikleri) tekrar gözden geçirin.

Estimated Time:1m 30s

Question 789Question →

$1982$ Anayasası'nda yer alan yargı organları arasında 'yüksek mahkeme' statüsü, hem bu kurumların hiyerarşik konumu hem de kararlarının bağlayıcılığı bakımından özel bir öneme sahiptir. $2017$ yılındaki anayasal değişikliklerle askeri yargının kaldırılması, yüksek yargı yapısının daha sade ve sivil bir hale gelmesini sağlamıştır.

Güncel anayasal veriler ışığında, yüksek mahkemelerin kuruluş, işleyiş ve üye seçim sistematiği ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Anayasa'da düzenlenen yüksek mahkemelerin tamamı için üye seçme yetkisine sahip olan asli mercidir.

Sayıştay ve Yüksek Seçim Kurulu, yargısal nitelikte ve kesin kararlar vermelerine rağmen anayasal tasnifte birer 'yüksek mahkeme' olarak sayılmamışlardır.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı, diğer yüksek mahkemelerden farklı olarak kendi üyeleri tarafından seçilmez, Anayasa Mahkemesi tarafından görevlendirilir.

Yargıtay üyelerinin tamamının belirlenmesinde Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tek seçici merci konumundadır.

Danıştay üyelerinin bir kısmı Cumhurbaşkanı, bir kısmı ise Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenerek karma bir seçim sistemi uygulanır.

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi, Anayasa'da düzenlenen yüksek mahkemelerin tamamı için üye seçme yetkisine sahip olan asli mercidir.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin tüm yüksek mahkemeler için üye seçme yetkisinin bulunduğu ifadesi yanlıştır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, yüksek mahkemeler arasında yalnızca Anayasa Mahkemesi'ne üye seçme yetkisine sahiptir. Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından, Danıştay üyelerinin ise bir kısmı Cumhurbaşkanı bir kısmı HSK tarafından seçildiğinden, TBMM'nin 'tamamı için' yetkili olduğu ifadesi hukuken hatalıdır.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'ndaki yüksek mahkemeleri listele.

Yüksek mahkemeler: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.

Sorunun kapsamını belirlemek için güncel listeyi bilmek gerekir.

TBMM'nin üye seçme yetkisini kontrol et.

TBMM sadece Anayasa Mahkemesi'ne (

3

üye) ve HSK'ya üye seçer.

TBMM'nin yüksek mahkemeler üzerindeki doğrudan seçim yetkisinin sınırlarını tespit etmek için gereklidir.

Yargıtay ve Danıştay seçimlerini incele.

Yargıtay üyelerinin tamamını HSK seçer. Danıştay üyelerinin

3/4

'ünü HSK,

1/4

'ünü Cumhurbaşkanı seçer.

TBMM'nin bu mahkemelerde yetkisi olmadığını teyit etmek için incelenir.

Key Concept

Yüksek Mahkemelerin Üye Seçim Usulleri

Hints

Yüksek mahkemelerin üye seçimlerinde Cumhurbaşkanı, TBMM ve HSK'nın yetkilerini ayrı ayrı düşünün.

TBMM'nin sadece bir yüksek mahkeme için doğrudan üye seçme yetkisi olduğunu hatırlayın.

Yargıtay ve Danıştay üyelerinin seçiminde TBMM'nin herhangi bir doğrudan oylama yetkisi bulunmamaktadır.

Practice More

Yüksek mahkemelerin üye sayılarını ve görev sürelerini (örneğin Anayasa Mahkemesi

15

üye,

12

yıl) karşılaştıran bir tablo hazırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 790Question →

1982 Anayasası'na göre Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun ( $HSK$ ) üye yapısı, başkanlık makamı ve üyelerin seçim süreçleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kurul

13

üyeden oluşur; Adalet Bakanı Kurulun başkanı, Adalet Bakan Yardımcısı ise Kurulun tabii üyesidir.

Kurul toplam

22

üyeden oluşur ve üyelerin tamamı Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Kurulun

7

üyesi Cumhurbaşkanı tarafından,

4

üyesi ise Türkiye Büyük Millet Meclisi (

TBMM

) tarafından seçilir.

Kurul üyeleri

6

yıl için seçilir ve görev süresi dolan bir üyenin yeniden seçilmesi mümkün değildir.

Yargıtay Başkanı, Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun doğal başkanıdır ve kurulun idari işleyişinden sorumludur.

Show answer & explanation

Answer: Kurul $13$ üyeden oluşur; Adalet Bakanı Kurulun başkanı, Adalet Bakan Yardımcısı ise Kurulun tabii üyesidir.

Answer

Kurulun 13 üyeden oluştuğu, Adalet Bakanının başkan ve Adalet Bakan Yardımcısının tabii üye olduğu ifade doğrudur.

1982 Anayasası'nın güncel hükümlerine göre Hakimler ve Savcılar Kurulu 13 üyeden oluşmaktadır. Bu yapıda Adalet Bakanı başkanlık görevini yürütürken, Adalet Bakan Yardımcısı kurulun tek tabii (doğal) üyesidir. Kalan 11 üyenin 7'si TBMM, 4'ü ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Step-by-Step Solution

Kurulun toplam üye sayısını belirle.

13

üye.

2017 Anayasa değişikliği ile üye sayısı sabitlenmiştir.

Başkanlık ve tabii üyelik makamlarını kontrol et.

Başkan: Adalet Bakanı, Tabii Üye: Adalet Bakan Yardımcısı.

Yargı bağımsızlığı ve idari koordinasyon gereği bu makamlar anayasal olarak belirlenmiştir.

Üyelerin seçim kaynaklarını analiz et.

7

üye TBMM,

4

üye Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Demokratik meşruiyetin sağlanması için üyeler yasama ve yürütme organları arasında paylaştırılmıştır.

Key Concept

HSK'nın Anayasal Yapısı ve Üye Kompozisyonu

Hints

HSK'nın toplam üye sayısının 'uğursuz' kabul edilen bir sayı olduğunu hatırlayın.

Kurulun başkanı siyasi bir kimlik olan ancak yargı idaresinden sorumlu olan bakandır.

Üye dağılımında TBMM'nin seçtiği üye sayısı, Cumhurbaşkanı'nın seçtiğinden daha fazladır (

7

4

Practice More

HSK'nın kaç daire halinde çalıştığını ve hangi kararlarına karşı yargı yolunun açık olduğunu inceleyiniz.

Estimated Time:45s

Question 791Question →

Türk yargı sisteminde, hâkim ve savcıların görevlerini hiçbir baskı, telkin veya tavsiye altında kalmadan yerine getirebilmelerini sağlamak amacıyla $1982$ Anayasası ile çeşitli koruma mekanizmaları oluşturulmuştur. Bu doğrultuda, Anayasa'nın $139$ . maddesinde düzenlenen "Hâkimlik ve savcılık teminatı" hükümleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi hâkim ve savcıların şahsi statülerini ve haklarını koruma altına alan bu "teminat" kapsamındaki unsurlardan biri değildir?

Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giymedikçe görevden uzaklaştırılamamaları veya azlolunamamaları

Kendileri istemedikçe Anayasa'da belirtilen yaştan önce emekliye ayrılamamaları

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamamaları

Adli ve idari yargı hâkim ve savcılarının, idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlı olmaları

Hâkimlerin ve savcıların

65

yaşını bitirinceye kadar hizmet görebilme haklarının korunması

Show answer & explanation

Answer: Adli ve idari yargı hâkim ve savcılarının, idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlı olmaları

Answer

Adli ve idari yargı hâkim ve savcılarının, idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlı olmaları

Doğru cevap olan ifade,

1982

Anayasası'nın

140

. maddesinde yer alan ve yargı teşkilatının yürütme ile olan sınırlı idari bağını gösteren bir maddedir. 'Hâkimlik ve savcılık teminatı' ise bizzat hâkimin görev süresini, emekliliğini ve mali haklarını devletin müdahalesine karşı koruyan bir zırhtır (

139

. Madde). Adalet Bakanlığına bağlılık bir koruma değil, bir denetim ilişkisidir.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın

139

. maddesini analiz etme

Bu maddede üç temel teminat sayılmıştır: Azlolunamama, yaştan önce emekli edilememe ve kadro kalksa dahi mali hakların korunması.

Hangi unsurların 'teminat' kapsamında olduğunu belirlemek için temel kaynağa bakılmalıdır.

Anayasa'nın

140

. maddesi ile karşılaştırma yapma

Hâkimlerin idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlı olması

140

. maddede düzenlenmiştir.

İdari denetim ile şahsi hakların korunması (teminat) arasındaki farkı anlamak gerekir.

Seçenekleri eleme

Seçeneklerdeki diğer tüm maddeler

139

. madde kapsamındayken, Bakanlık bağı bir 'hak' veya 'koruma' değil, bir hiyerarşik düzenlemedir.

Doğru yanıtın teminat dışı bir düzenleme olması gerekir.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı (

139

. Madde) vs. İdari Denetim (

140

. Madde)

Hints

Anayasa'nın

139

. maddesinde hâkimlerin şahsi haklarını koruyan üç somut durum listelenmiştir.

Hâkimlerin maaşlarının korunması ve istemsiz emeklilikten kaçınılması bu teminatın parçasıdır.

Hâkimlerin idari işler için Adalet Bakanlığı ile ilişkilendirilmesi bir hak değil, bir denetim kuralıdır ve

140

. maddede geçer.

Practice More

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) bu teminatların uygulanmasındaki rolünü ve üyelerinin nasıl seçildiğini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 792Question →

$1982$ Anayasası'na göre; merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının bütün gelir ve giderlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) adına denetlemek, sorumluların hesap ve işlemlerini kesin hükme bağlamakla görevli olan ve başkan ile üyeleri TBMM tarafından seçilen kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?

Sayıştay

Danıştay

Anayasa Mahkemesi

Devlet Denetleme Kurulu

Kamu Denetçiliği Kurumu

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay

Answer

Kamu idarelerini TBMM adına denetleyen ve üyeleri Meclis tarafından seçilen kurum Sayıştay'dır.

Doğru cevap olan Sayıştay,

1982

Anayasası uyarınca merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki idarelerin mali işlemlerini denetleyen, kararları kesin olan ve bu denetimi Meclis adına gerçekleştiren tek kurumdur. Ayrıca üyeleri ve başkanı TBMM Genel Kurulu tarafından seçilir.

Step-by-Step Solution

Soruda verilen temel anahtar kelimeleri belirle.

Anahtar kelimeler: 'TBMM adına denetim', 'Mali denetim', 'Başkan ve üyelerin TBMM tarafından seçilmesi'.

Bu kriterler sadece bir anayasal kurumu işaret eder.

Anayasa'nın

160

. maddesini hatırla.

Sayıştay'ın mali yargılama yetkisi olduğu ve Meclis adına çalıştığı sonucuna ulaşılır.

Anayasal görev dağılımını teyit etmek için gereklidir.

Key Concept

Sayıştay'ın Anayasal Statüsü ve Görevleri

Hints

Bu kurum bütçe harcamalarını kontrol ederek halkın parasının nasıl harcandığını Meclis adına denetler.

Kararlarına karşı başka bir yargı merciine başvurulamaz; yani kararları 'kesin'dir.

Anayasa'nın yargı bölümünde yer almasına rağmen teknik olarak bir 'yüksek mahkeme' değildir.

Practice More

Sayıştay ile Danıştay arasındaki görev uyuşmazlığında hangisinin kararının esas alındığını öğrenmek konuyu pekiştirmenize yardımcı olur.

Estimated Time:45s

Question 793Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılında yapılan anayasa değişikliği ile Hakimler ve Savcılar Kurulunun ( $HSK$ ) yapısı ve üyelerinin seçim usulü yeniden düzenlenmiştir. Buna göre, Kurulun yapısı ve üye seçimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kurulun

7

üyesi, Cumhurbaşkanı tarafından birinci sınıf adli ve idari yargı hâkim ve savcıları arasından seçilir.

Yargıtay üyeleri arasından seçilecek olan

3

üye, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından belirlenir.

Kurul üyelerinin görev süresi

6

yıldır ve bir kişi en fazla bir kez seçilebilir.

Adalet Bakanlığı Bakan Yardımcısı, Kurulun başkanı sıfatıyla doğal üyesidir.

Danıştay Genel Kurulu, kendi üyeleri arasından Hakimler ve Savcılar Kuruluna doğrudan üç üye seçer.

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay üyeleri arasından seçilecek olan $3$ üye, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından belirlenir.

Answer

Yargıtay üyeleri arasından seçilecek olan

3

üyenin Türkiye Büyük Millet Meclisi (

TBMM

) tarafından belirlenmesi bilgisi doğrudur.

1982 Anayasası'nın 159. maddesine göre, Hakimler ve Savcılar Kurulunun yedi üyesi Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir. Bu üyelerin üçü Yargıtay üyeleri, biri Danıştay üyeleri, üçü ise hukuk dallarında uzmanlaşmış öğretim üyeleri ve avukatlar arasından seçilmektedir. Dolayısıyla, Yargıtay'dan gelecek 3 üyenin TBMM tarafından seçildiği bilgisi anayasal düzenlemeyle tam uyumludur.

Step-by-Step Solution

Toplam üye sayısını belirle

13

üye

2017

anayasa değişikliği ile

HSK

üye sayısı

22

'den

13

'e düşürülmüştür.

Seçim makamlarını ve sayılarını gruplandır

Cumhurbaşkanı (

4

TBMM

(

7

), Doğal Üyeler (

2

)

Anayasa, üyelerin seçim yetkisini yürütme ve yasama organları arasında paylaştırmıştır.

TBMM

tarafından seçilen üyelerin kaynağını kontrol et

3

Yargıtay,

1

Danıştay,

3

Öğretim Üyesi/Avukat

TBMM

'nin seçtiği

7

üyenin kontenjan dağılımı bu şekildedir.

Key Concept

Hakimler ve Savcılar Kurulunun (

HSK

)

2017

sonrası güncel üye yapısı ve seçim dağılımı.

Hints

2017

anayasa değişikliğinden sonra Kurulun toplam üye sayısının

13

olduğunu hatırlayın.

Practice More

Kurulun iki daire halinde çalıştığını ve daire başkanlarının kendi üyeleri arasından seçildiğini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 794Question →

Anayasa Mahkemesi'nin üye yapısı ve seçim yöntemleri dikkate alındığında, Cumhurbaşkanı aşağıda belirtilen meslek gruplarının hangisinden yapılacak seçimlerde doğrudan (herhangi bir kurulun aday belirleme süreci olmaksızın) üye belirleme yetkisine sahiptir?

Yargıtay üyeleri

Danıştay üyeleri

Birinci sınıf adli ve idari yargı hâkim ve savcıları

Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından belirlenen öğretim üyeleri

Sayıştay Genel Kurulu'nca belirlenen adaylar

Show answer & explanation

Answer: Birinci sınıf adli ve idari yargı hâkim ve savcıları

Answer

Birinci sınıf adli ve idari yargı hâkim ve savcıları, Cumhurbaşkanı tarafından herhangi bir kurumun aday gösterme süreci işletilmeden doğrudan seçilebilen grupta yer alır.

Anayasa'nın

146

. maddesine göre Cumhurbaşkanı; toplam

12

üyenin

8

'ini Yargıtay, Danıştay ve YÖK tarafından gösterilen adaylar arasından seçerken; kalan

4

üyeyi üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, birinci sınıf adli ve idari yargı hâkim ve savcıları ile en az beş yıl raportörlük yapmış Anayasa Mahkemesi raportörleri arasından herhangi bir kurumun aday belirleme sürecine tabi olmaksızın doğrudan belirler.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesi üye sayısını ve seçici organları belirle.

Mahkeme toplam

15

üyeden oluşur;

12

üyeyi Cumhurbaşkanı,

3

üyeyi TBMM seçer.

Anayasa Mahkemesi'nin kuruluş yapısını anlamak için temel sayısal dağılımın bilinmesi gerekir.

Cumhurbaşkanı'nın seçtiği

12

üyenin 'aday gösterme yoluyla' gelenlerini ayırt et.

Yargıtay (

3

), Danıştay (

2

) ve YÖK (

3

) tarafından gösterilen adaylar arasından toplam

8

üye seçilir.

Doğrudan seçim ile adaylı seçim arasındaki farkı netleştirmek için kurumların öneri yetkisi incelenmelidir.

Cumhurbaşkanı'nın 'doğrudan' seçtiği

4

üyeyi ve kaynaklarını tespit et.

Üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, birinci sınıf hâkim/savcılar ve AYM raportörleri bu gruptadır.

Soruda istenen doğrudan seçim yetkisinin hangi meslek gruplarını kapsadığını teyit etmek için ilgili Anayasa maddesine başvurulur.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Seçiminde Doğrudan ve Dolaylı (Adaylı) Belirleme Usulü

Hints

Cumhurbaşkanı

12

üye seçer ancak bunların bir kısmını (yüksek mahkemelerden gelenleri) kendisi aday belirlemeden seçemez.

Doğrudan seçilen

4

üye arasında serbest avukatlar ve üst düzey bürokratlar da bulunur.

Practice More

TBMM'nin seçtiği

3

üyenin (Sayıştay ve Barolar) hangi oylama usulüyle (üç turlu gizli oylama) seçildiğini tekrar ediniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 795Question →

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) kurumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bireysel başvuru yapabilmek için olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması ve nihai kararın öğrenilmesinden itibaren

30

gün içinde başvuru yapılması gerekir.

Anayasa'da yer alan tüm temel hak ve hürriyetlerin ihlal edildiği iddiasıyla, herhangi bir ek sınırlama olmaksızın bireysel başvuruda bulunulabilir.

Bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin doğrudan temel hakları ihlal ettiği iddiasıyla bu işlemlerin iptali için bireysel başvuru yoluna gidilebilir.

Belediyeler ve üniversiteler gibi kamu tüzel kişileri, mülkiyet haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuru hakkına sahiptir.

Bireysel başvuru süresi, hak ihlaline neden olan işlemin gerçekleştiği tarihten itibaren başlayan

60

günlük bir hak düşürücü süredir.

Show answer & explanation

Answer: Bireysel başvuru yapabilmek için olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması ve nihai kararın öğrenilmesinden itibaren $30$ gün içinde başvuru yapılması gerekir.

Answer

Bireysel başvuru, ancak olağan kanun yollarının tüketilmesi şartıyla, nihai kararın tebliğinden veya öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır.

Bireysel başvuru yolu, anayasal sistemimizde bir 'ikincil yol' olarak kurgulanmıştır. Bu nedenle, kişinin öncelikle genel mahkemelerdeki tüm hak arama yollarını (istinaf, temyiz vb.) bitirmesi gerekir. Bu süreç sonunda çıkan nihai kararın öğrenilmesinden itibaren başlayan

30

günlük süre, başvurunun usulüne uygun yapılması için zorunludur.

Step-by-Step Solution

Başvuru Şartlarının Kontrolü

İkincillik ilkesi uyarınca tüm idari ve yargısal yolların tüketilmiş olması gerektiği saptandı.

Anayasa Mahkemesi, ancak diğer çözüm yolları sonuçsuz kaldığında devreye giren bir mercidir.

Süre Takibi

Nihai kararın öğrenilmesinden itibaren başlayan

30

günlük süre sınırına uyulması gerektiği belirlendi.

Başvurunun kabul edilebilirliği için mevzuatın öngördüğü hak düşürücü sürelere riayet edilmelidir.

Konu Bakımından Yetki Analizi

Hakkın hem Anayasa'da hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde (AİHS) yer alması gerektiği anlaşıldı.

Bireysel başvurunun kapsamı 'ortak koruma alanı' ile sınırlandırılmıştır.

Key Concept

Bireysel Başvurunun Kabul Edilebilirlik Şartları

Hints

Bireysel başvurunun 'ikincil' nitelikte bir yol olduğunu ve ancak iç hukuk yolları tükendiğinde gidilebileceğini hatırlayın.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin hangi hakları (yaşam hakkı, mülkiyet hakkı, adil yargılanma hakkı vb.) bireysel başvuru kapsamında incelediğini tekrar ediniz.

Estimated Time:1m 0s

Question 796Question →

Adli ve idari yargı kolları arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle yetkili olan Uyuşmazlık Mahkemesi’nin işleyişi ve uyuşmazlık türleri hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Hem adli hem de idari yargı mercilerinin aynı dava için kendisini görevli sayması durumu 'olumsuz görev uyuşmazlığı' olarak tanımlanır.

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında Uyuşmazlık Mahkemesi’nin vereceği karar esas alınır.

Olumsuz görev uyuşmazlığının incelenebilmesi için, her iki yargı kolundaki mahkemenin de görevsizlik kararı vermiş ve bu kararların kesinleşmiş olması gerekir.

Uyuşmazlık Mahkemesi’nin başkanı, Yargıtay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından dört yıllığına seçilir.

Uyuşmazlık Mahkemesi, sadece adli yargı içerisindeki hukuk ve ceza mahkemeleri arasında çıkan yetki uyuşmazlıklarını çözmekle görevlidir.

Show answer & explanation

Answer: Olumsuz görev uyuşmazlığının incelenebilmesi için, her iki yargı kolundaki mahkemenin de görevsizlik kararı vermiş ve bu kararların kesinleşmiş olması gerekir.

Answer

Olumsuz görev uyuşmazlığının incelenebilmesi için, her iki yargı kolundaki mahkemenin de görevsizlik kararı vermiş ve bu kararların kesinleşmiş olması gerekir.

Olumsuz görev uyuşmazlığı, bir davanın hem adli hem de idari yargı mercileri tarafından 'bu dava benim görev alanımda değil' denilerek reddedilmesi durumudur. Bu durumun Uyuşmazlık Mahkemesi önüne taşınabilmesi için, her iki mahkemenin de bu yöndeki kararlarının kanun yolları tüketilerek kesin hüküm halini alması (kesinleşmesi) kanuni bir zorunluluktur.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel görev alanını tanımlayın.

Mahkemenin sadece adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıklara baktığı saptanır.

Yargı kolları arası çatışmaları çözmek bu mahkemenin varlık sebebidir.

Olumlu ve olumsuz görev uyuşmazlığı arasındaki farkı analiz edin.

İki mahkemenin de 'görevli değilim' demesi durumunun 'olumsuz' uyuşmazlık olduğu belirlenir.

Olumsuz uyuşmazlık, davanın sahipsiz kalması (yargı yolu boşluğu) riskini önlemek için çözülür.

Yasal usul şartlarını (kesinleşme şartı) kontrol edin.

Olumsuz uyuşmazlıklarda uyuşmazlığın sabit hale gelmesi için her iki mahkeme kararının da kesinleşmiş olması gerektiği sonucuna varılır.

2247

sayılı kanun uyarınca kesinleşmemiş kararlar üzerinden uyuşmazlık başvurusu yapılamaz.

Key Concept

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Görev Şartları ve Hiyerarşisi

Hints

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kollar arasındaki (Adli-İdari) 'trafik polisi' olduğunu hatırlayın.

Practice More

Uyuşmazlık Mahkemesi başkanının hangi kurumdan geldiğini ve AYM ile olan hiyerarşik ilişkisini tekrar gözden geçirin.

Estimated Time:1m 15s

Question 797Question →

1982 Anayasası hükümleri uyarınca; Danıştay Başkanı, Danıştay Başsavcısı, başkanvekilleri ve daire başkanlarının seçimi ve görev sürelerine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kendi üyeleri arasından, Danıştay Genel Kurulunca, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilirler; süresi bitenler yeniden seçilebilirler.

Cumhurbaşkanı tarafından, Danıştay üyeleri arasından altı yıl için atanırlar ve görev süreleri boyunca bu sıfatı korurlar.

Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından, Danıştay'da en az on yıl görev yapmış üyeler arasından seçilirler.

Danıştay Genel Kurulu tarafından seçilirler ancak 12 yıllık üyelik süresi kısıtlaması nedeniyle ikinci bir kez bu göreve seçilmeleri mümkün değildir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından, üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ile beş yıl için seçilirler.

Show answer & explanation

Answer: Kendi üyeleri arasından, Danıştay Genel Kurulunca, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilirler; süresi bitenler yeniden seçilebilirler.

Answer

Danıştay Başkanı, Başsavcısı ve diğer yöneticiler, Danıştay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından gizli oyla ve salt çoğunlukla 4 yıl için seçilir; tekrar seçilmeleri mümkündür.

Doğru seçenek, 1982 Anayasası'nın 155. maddesinde belirtilen; seçimin Danıştay Genel Kurulunca yapılması, salt çoğunluk aranması, 4 yıllık süre ve tekrar seçilme imkanı kriterlerinin tamamını doğru şekilde ifade etmektedir.

Step-by-Step Solution

Seçim yetkisinin hangi makamda olduğunu belirle.

Seçim yetkisi Danıştay Genel Kuruluna aittir.

Yüksek mahkemelerin kendi başkanlarını seçmesi mahkemelerin bağımsızlığı ilkesinin bir gereğidir.

Gerekli oy oranını ve yöntemini kontrol et.

Üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oy gereklidir.

Anayasa madde 155 uyarınca karar yeter sayısı üye tamsayısının salt çoğunluğudur.

Görev süresini ve tekrar seçilme durumunu değerlendir.

Görev süresi 4 yıldır ve tekrar seçilme yasağı yoktur.

Danıştay üyeliği (12 yıl) ile Danıştay Başkanlığı (4 yıl) süreleri ve kuralları birbirinden farklıdır.

Key Concept

Danıştay Başkanlık Makamına Seçilme Usulü

Hints

Yüksek mahkemeler genellikle kendi başkanlarını kendi içlerinden seçerler.

Danıştay üyesi olarak seçilme süresi (12 yıl) ile bu üyeler içinden başkan seçilme süresinin (4 yıl) farklı olduğunu unutmayın.

Anayasa'ya göre görev süresi dolan bir Danıştay Başkanı, üyeliği devam ettiği sürece tekrar aday olabilir.

Practice More

Danıştay üyelerinin görev süresinin kaç yıl olduğunu ve kimler tarafından seçildiğini tekrar ederek bu bilgiyi pekiştiriniz.

Alternative Method

Yargıtay ve Danıştay'ın başkanlık seçim usullerinin tamamen paralel (aynı) olduğunu hatırlamak, her iki kurum için de tek bir kural seti ezberlemenizi sağlar.

Estimated Time:50s

Question 798Question →

$1982$ Anayasası'nda yer alan "Hâkimlik ve savcılık teminatı" ilkesine göre; hâkimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe Anayasa'da belirtilen yaştan önce emekliye ayrılamazlar; bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi hâkimlik teminatının Anayasa'da açıkça belirtilen istisnalarından biri olarak kabul edilir?

Çalıştığı mahkemenin veya kadronun idari bir kararla kapatılması

Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyilmiş olması

Adalet Bakanlığı tarafından müfettişler aracılığıyla idari denetime tabi tutulması

Hakkında kademe ilerlemesinin durdurulması şeklinde bir disiplin cezası uygulanması

Yıllık izin veya mazeret izni kullanılması sırasında yerine başka bir hâkimin görevlendirilmesi

Show answer & explanation

Answer: Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyilmiş olması

Answer

Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyilmiş olması hâkimlik teminatının anayasal istisnalarından biridir.

Anayasa'nın

139

. maddesi uyarınca hâkimlik teminatının temel amacı hâkimlerin bağımsızlığını korumaktır. Ancak bu koruma sınırsız değildir; meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyilmesi veya sağlık nedenleriyle görevin yerine getirilememesi gibi durumlar, bu teminatın anayasal istisnalarını oluşturur ve kişinin isteği dışında meslekten ilişiğinin kesilmesine yol açabilir.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın

139

. maddesindeki genel kuralı belirleme

Hâkimler ve savcıların azlolunamayacağı, yaş haddinden önce emekli edilemeyeceği ve mahkeme kapansa bile haklarının korunduğu tespit edilir.

Hâkimlik teminatının sınırlarını anlamak için önce koruma kalkanının neleri kapsadığını bilmek gerekir.

İstisna hükümlerini inceleme

Maddenin son fıkrasında; meslekten çıkarılmayı gerektiren suçtan hüküm giyme ve sağlık sorunları gibi durumların saklı tutulduğu görülür.

Teminatın mutlak olmadığını, belirli hukuki ve fiili durumlarda (suç veya sağlık) sona erebileceğini doğrulamak içindir.

Seçenekleri anayasal koruma ve istisna ayrımına göre değerlendirme

Mahkemenin kaldırılmasının bir istisna olmadığı, aksine bu durumda bile hakların korunduğu; ancak ağır bir suçtan hüküm giymenin görevle ilişik kesme nedeni olduğu netleşir.

Hatalı çıkarımları (mahkeme kapanması gibi) eleyerek doğrudan anayasal metne dayalı doğru cevaba ulaşılır.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı İstisnaları

Hints

Anayasa'nın

139

. maddesinde hâkimlerin hangi durumlarda görevlerinden ayrılabileceği belirtilmiştir.

Bir mahkemenin kapatılması hâkimin haklarını kaybetmesine neden olmaz; aksine Anayasa bu durumda hakların korunacağını söyler.

Hâkimlik teminatını kaldıran en temel unsurlar; ağır bir suçtan hüküm giymek veya sağlık durumunun göreve engel teşkil etmesidir.

Practice More

Hâkimlerin idari görevleri yönünden kime bağlı olduğunu ve bu durumun mahkemelerin bağımsızlığı ile ilişkisini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 799Question →

1982 Anayasası’na göre, adli yargı kolunun en üst derece mahkemesi olan Yargıtay'da görev yapacak olan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekilini, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından belirleyeceği adaylar arasından seçerek atayan makam aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhurbaşkanı

Hâkimler ve Savcılar Kurulu

Türkiye Büyük Millet Meclisi

Anayasa Mahkemesi

Yargıtay Birinci Başkanı

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı

Answer

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekilini atama yetkisi Cumhurbaşkanı'na aittir.

1982 Anayasası'na göre Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekili, Yargıtay Genel Kurulu tarafından gösterilen beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından dört yıl için seçilir ve atanır.

Step-by-Step Solution

Yargıtay'ın yapısını ve yüksek mahkeme statüsünü belirlemek.

Yargıtay, adli yargının en üst dereceli mahkemesidir.

Sorunun hangi yargı koluyla ilgili olduğunu anlamak için gereklidir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı seçim usulünü hatırlamak.

Yargıtay Genel Kurulu adayları belirler, Cumhurbaşkanı ise bu adaylar arasından seçimi yapar.

Anayasa'nın 154. maddesindeki özel atama usulünü ayırt etmek için gereklidir.

Key Concept

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın Seçimi

Hints

Bu yetki, devletin yürütme organının en tepesindeki kişiye aittir.

Yargıtay üyelerini HSK seçerken, bu özel makamı (Başsavcıyı) adaylar arasından Cumhurbaşkanı belirler.

Başsavcı ve vekili 4 yıllığına seçilir ve süreleri bitince yeniden seçilebilirler; seçimi yapan makam yürütmenin başıdır.

Practice More

Yargıtay üyelerinin kim tarafından ve kaç yıllığına seçildiğini inceleyerek yüksek mahkemeler arasındaki yapısal farkları pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 800Question →

Bir asliye hukuk mahkemesi hâkimi, önüne gelen bir uyuşmazlıkta uygulanması gereken bir kanun hükmünün Anayasa'nın temel ilkelerine aykırı olduğu kanaatine varmıştır. 1982 Anayasası'na göre, hâkimin bu hükmün iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi (itiraz yolu) için gerekli olan temel şart aşağıdakilerden hangisidir?

Mahkemenin bakmakta olduğu bir davanın bulunması ve ilgili kuralın bu davada uygulanacak olması

İtiraz konusu kanun hükmünün yürürlüğe girmesinin üzerinden en az on yıl geçmiş olması

Mahkemenin, davanın tüm taraflarından bu başvuru için yazılı izin almış olması

Uyuşmazlık konusunun sadece bir yönetmelik veya genelge hükmünden kaynaklanması

İptal isteminin doğrudan Adalet Bakanlığı aracılığıyla iletilmiş olması

Show answer & explanation

Answer: Mahkemenin bakmakta olduğu bir davanın bulunması ve ilgili kuralın bu davada uygulanacak olması

Answer

Mahkemenin bakmakta olduğu bir davanın bulunması ve ilgili kuralın bu davada uygulanacak olması

1982 Anayasası'nın 152. maddesine göre, bir mahkemede görülmekte olan bir dava olması ve iptali istenen hükmün mahkemenin elindeki bu davada 'uygulanacak' bir kural olması, somut norm denetiminin (itiraz yolu) temel ön şartıdır. Mahkeme, bu şartlar oluştuğunda Anayasa Mahkemesine başvurabilir.

Step-by-Step Solution

İtiraz yolunun (Somut Norm Denetimi) tanımını analiz edin.

Bu yol, bir mahkemenin elindeki davada uygulayacağı kanun hükmünü Anayasa'ya aykırı bulması durumudur.

Sürecin mahkeme aşamasında başlaması gerektiğini anlamak için.

Gerekli olan iki temel 'varlık' şartını hatırlayın.

1. Görülmekte olan bir dava (derdestlik), 2. Uygulanacak norm.

Herhangi bir davanın değil, o an mahkemede çözülmeyi bekleyen bir uyuşmazlığın olması gerektiğini teyit etmek için.

Denetlenebilir norm türlerini kontrol edin.

Sadece Kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri bu yolla denetlenebilir.

Yönetmelik gibi diğer düzenleyici işlemlerin bu kapsamda olmadığını elemek için.

Key Concept

Somut Norm Denetimi (İtiraz Yolu) Şartları

Hints

Bu denetim yolunun başlayabilmesi için mahkemenin elinde halihazırda çözmesi gereken bir dosya olmalıdır.

Sadece mahkemeler tarafından kullanılabilen bu yolda, kuralın o davadaki uyuşmazlığı çözmek için 'gerekli' olması temel anahtardır.

'Bakılmakta olan dava' ve 'uygulanacak kural' ifadelerini içeren seçeneğe odaklanın.

Practice More

Anayasa Mahkemesinin itirazı reddetmesi durumunda aynı hükmün kaç yıl boyunca tekrar itiraz yoluyla getirilemeyeceğini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

PreviousPage 40 / 47Next

Yargı

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer