Examkin

Yargı

927 questions

Question 761Question →

19821982 Anayasası'nın "Yargı" bölümünde düzenlenen mahkemelerin bağımsızlığı, hâkimlik teminatı ve hâkimlerin idari statüleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi, yargı erkini yürütme ve yasama organlarından ayıran anayasal sınırlarla bağdaşmaz?

Show answer & explanation

Answer: Hâkimlerin ve savcıların idari görevleri bakımından Adalet Bakanlığına bağlı olması; disiplin işlemleri, meslekte ilerleme ve atama kararlarının da Bakanlığın hiyerarşik denetimi altında yürütüleceği anlamına gelir.

Answer

Hâkimlerin idari görevleri nedeniyle Adalet Bakanlığına bağlı olmasının; disiplin ve özlük işlemlerini Bakanlık hiyerarşisine dahil edeceği yönündeki ifade yanlıştır.
Hâkim ve savcıların Adalet Bakanlığına bağlılığı sadece idari görevleri yönündedir. Disiplin kovuşturması, mesleğe kabul, atama, nakletme ve meslekte yükselme gibi işlemler bağımsız bir anayasal kurum olan Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından yerine getirilir. Bu durum, yargı bağımsızlığının ve hâkimlik teminatının bir gereğidir. Dolayısıyla Bakanlığın bu işlemler üzerinde hiyerarşik bir denetim yetkisi yoktur.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa Madde 140140'ı analiz et
Hâkim ve savcıların sadece "idari görevleri" yönünden Adalet Bakanlığına bağlı olduğu saptanır.
Anayasal metindeki bu bağlılığın kapsamını belirlemek için temel maddedir.
2
Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) görev alanını hatırla
Disiplin, atama, meslekte yükselme ve özlük haklarının HSK yetkisinde olduğu görülür.
Yargı bağımsızlığı gereği, özlük işlerinin yürütme organından (Bakanlık) ayrılması gerekir.
3
Bağlılık ile Hiyerarşi arasındaki farkı ayırt et
Bakanlığa bağlılığın idari işleyişle sınırlı olduğu, hiyerarşik bir emir-komuta zinciri oluşturmadığı anlaşılır.
Hiyerarşik denetim, bağımsız mahkeme ve teminat ilkeleriyle çelişir.
4
Seçeneği yanlış kılan unsuru belirle
Disiplin ve atama gibi süreçlerin Bakanlık hiyerarşisine dahil edilmesi anayasal yetki paylaşımına aykırıdır.
Anayasa'nın 159159. maddesi bu yetkileri münhasıran HSK'ya vermiştir.

Key Concept

Yargı Bağımsızlığı ve İdari Bağlılık Ayrımı

Hints

1
Anayasa'da hâkimlerin hem bir Bakanlığa bağlılığı hem de bir Kurulun (HSK) denetimi söz konusudur; bu ikisi arasındaki yetki farkını düşünün.
2
Disiplin cezaları ve atama yetkileri yürütme organının bir parçası olan Bakanlığa mı, yoksa özerk bir kurula mı aittir?
3
Anayasa'nın 140140. maddesindeki 'idari görev yönünden bağlılık', mesleki kariyer (özlük) ve disiplin işlerini kapsamaz; bu işler 159159. madde gereği HSK'nın yetkisindedir.

Practice More

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısını ve Adalet Bakanı ile Müsteşarın bu kurul içindeki rollerini inceleyerek yürütme-yargı ilişkisini derinleştirin.
Estimated Time:2m 0s
Question 762Question →

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilmesi için gerekli olan "ortak koruma alanı" kriteri, ihlal edildiği öne sürülen hakkın hem 19821982 Anayasası’nda hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokollerde yer almasını zorunlu kılar.

Buna göre, aşağıda verilen haklardan hangisinin ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunulması mümkün değildir?

Show answer & explanation

Answer: Sosyal güvenlik hakkı

Answer

Sosyal güvenlik hakkı, Anayasa'da düzenlenmiş olmasına karşın Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) kapsamında yer almadığı için bireysel başvuruya konu edilemez.
Doğru yanıt olan sosyal güvenlik hakkı, 19821982 Anayasası'nın 6060. maddesinde düzenlenmiş bir sosyal haktır. Ancak Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokolleri bu hakkı güvence altına almadığı için, bu hakka dayalı olarak Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılamaz.

Step-by-Step Solution

1
Bireysel başvurunun "konu bakımından yetki" şartını (ortak koruma alanı) analiz etmek.
Bir hakkın bireysel başvuruya konu olabilmesi için hem 1982 Anayasası'nda hem de AİHS ve ek protokollerde ortaklaşa yer alması gerektiği saptanır.
Anayasa Mahkemesi, sadece bu iki metnin kesişim kümesinde kalan haklar için yargılama yapabilir.
2
Seçeneklerdeki hakların AİHS kapsamındaki durumunu kontrol etmek.
Mülkiyet, eğitim, adil yargılanma ve özel hayatın gizliliği haklarının AİHS veya ek protokollerde düzenlendiği, ancak sosyal güvenlik hakkının bu metinlerde yer almadığı görülür.
Sosyal ve ekonomik haklar (ikinci kuşak haklar), mülkiyet, eğitim ve sendika kurma gibi istisnalar hariç tutulursa AİHS'nin doğrudan koruma alanında değildir.
3
Kapsam dışı kalan hakkı belirlemek.
Sosyal güvenlik hakkının bireysel başvuruya konu edilemeyeceği kesinleşir.
Hakkın Anayasa'da yer alması tek başına yeterli değildir; AİHS kriteri de sağlanmalıdır.

Key Concept

Bireysel Başvuruda Ortak Koruma Alanı Kriteri

Hints

1
Bireysel başvuru yapılabilmesi için hakkın sadece Anayasa'da yazması yeterli midir, yoksa başka bir uluslararası belgeye de bakılır mı?
2
Sosyal ve ekonomik hakların çoğu (ikinci kuşak haklar) AİHS kapsamında yer almaz.

Practice More

Bireysel başvuruda konu bakımından yetki dışında, kişi bakımından yetkiyi (kimlerin başvurabileceğini) gözden geçirin.
Estimated Time:1m 15s
Question 763Question →

19821982 Anayasası ve Danıştay Kanunu hükümleri çerçevesinde, idari yargı düzeninin en yüksek mahkemesi olan Danıştay'ın hem idari hem de yargısal görevleri bulunmaktadır. Bu görevlerin niteliği ve uygulanması dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Bakanlıkların, kamu kuruluşlarının veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının ülke çapında uygulanacak yönetmeliklerine karşı açılan iptal davaları Danıştay'da ilk derece mahkemesi olarak karara bağlanır.

Answer

Bakanlıkların ve ülke çapında uygulanan düzenleyici işlemlerin iptal davalarına Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak bakması ifadesi doğrudur.
Danıştay, idari yargı sisteminde genel olarak bir temyiz mahkemesi olsa da, Bakanlıkların ve ülke çapında uygulanacak yönetmeliklerin iptali davalarında ilk derece mahkemesi olarak görev yapar. Bu durum, idari işlemlerin ülke genelindeki yeknesaklığını korumak adına merkezi bir denetim sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Danıştay'ın yargısal görevlerini analiz et.
Danıştay'ın hem bir temyiz mercii hem de kanunla belirlenen sınırlı durumlarda (ülke çapındaki yönetmelikler gibi) bir ilk derece mahkemesi olduğu belirlenir.
Seçeneklerdeki ilk derece mahkemesi görevlerinin doğruluğunu teyit etmek için gereklidir.
2
Danıştay'ın idari görevlerini ve süre sınırlarını kontrol et.
İmtiyaz sözleşmeleri hakkında görüş bildirme süresinin 22 ay olduğu saptanır.
Anayasa'nın 155155. maddesindeki süre sınırını hatırlayarak yanlış seçeneği elemek gerekir.
3
Diğer yüksek mahkemelerle olan hiyerarşik ilişkileri değerlendir.
Vergi uyuşmazlıklarında Sayıştay'a karşı Danıştay kararlarının üstünlüğü teyit edilir.
Sayıştay ve Danıştay arasındaki görev ayrımını netleştirmek için anayasal kurala bakılır.
4
Seçim usullerindeki ince farkları incele.
Başkanlık divanı seçimlerinin Danıştay'ın kendi içinde yapıldığı, dışarıdan (Cumhurbaşkanı tarafından) bir atama olmadığı anlaşılır.
Yargıtay ve Danıştay arasındaki seçim usulü farklarını (Başsavcı seçimi gibi) karıştırmamak önemlidir.

Key Concept

Danıştay'ın Görev ve Yetki Alanı

Hints

1
Danıştay'ın hem bir mahkeme hem de hükümete görüş bildiren bir organ olduğunu unutmayın.
2
Vergi uyuşmazlıklarında iki yüksek kurum karşı karşıya geldiğinde hangi kurumun yargısal uzmanlığı daha fazladır?
3
Yargıtay ve Danıştay'ın başkanlık seçimlerini karşılaştırın; her iki kurum da kendi başkanını kendi seçer.

Practice More

İdari yargıdaki dava türlerini (iptal ve tam yargı) ve bunların hangi mahkemelerde açıldığını tekrar edin.

Alternative Method

Yanlışları eleme yöntemiyle ilerleyin: Anayasa'da sürelerin genellikle kısa (22 ay gibi) tutulduğunu ve yüksek mahkemeler arası çatışmalarda yargısal (Danıştay) olanın idari/denetçi (Sayıştay) olana tercih edildiğini düşünerek doğruya ulaşabilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 764Question →

19821982 Anayasası'nın 138138. maddesinde düzenlenen "Mahkemelerin Bağımsızlığı" ilkesi uyarınca, görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde aşağıdakilerden hangisinin yapılması anayasal olarak yasaklanmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulması, görüşme yapılması veya herhangi bir beyanda bulunulması

Answer

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulması, görüşme yapılması veya herhangi bir beyanda bulunulması yasaktır.
Doğru cevap olan ifade, Anayasa'nın 138138. maddesinin 33. fıkrasında kelimesi kelimesine yer alan mutlak bir yasaktır. Bu hüküm, milletvekillerinin parlamento çatısı altında devam eden bir davayı etkileyecek siyasi baskı oluşturmasını engellemeyi amaçlar.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın yargı bölümündeki ilgili maddeyi tespit et.
19821982 Anayasası'nın 138138. maddesi "Mahkemelerin Bağımsızlığı" konusunu düzenler.
Soruda sorulan yasama kısıtlamasının yasal dayanağını bulmak gerekir.
2
Maddenin üçüncü fıkrasındaki özel yasağı incele.
"Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz."
Yasamanın yargı üzerindeki baskısını önleyen spesifik kuralı belirlemek için bu fıkra kritiktir.
3
Seçenekleri bu spesifik hükümle karşılaştır.
Yargı yetkisinin kullanılmasına dair soru, görüşme ve beyan yasağı doğrudan anayasal metinle örtüşmektedir.
Diğer seçenekler genel düzenleme yetkileriyle ilgiliyken, doğru cevap devam eden bir davaya yönelik doğrudan müdahaleyi kapsar.

Key Concept

Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Yasama Dokunulmazlığı Sınırı

Hints

1
Anayasa'nın 138138. maddesi yargı bağımsızlığını korumak için yasama organına bazı 'konuşma' yasakları getirir.
2
Yasak, özellikle 'devam eden' (görülmekte olan) davalar için geçerlidir; Meclis genel kurulundaki tartışmaları kapsar.
3
Milletvekillerinin bir davanın gidişatı hakkında soru sorması veya beyanda bulunması yargı üzerindeki en büyük siyasi baskı unsurlarından biri kabul edildiği için anayasal olarak engellenmiştir.

Practice More

Bu yasakla bağlantılı olarak, Anayasa Madde 138/4138/4'teki yasama ve yürütme organlarının mahkeme kararlarını değiştirme veya uygulama geciktirme yasağını da inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Soruyu çözerken 'Yasama Meclisi' ve 'Görülmekte olan dava' anahtar kelimelerini birleştiren tek hükmün Anayasa'nın 138/3138/3. maddesi olduğunu hatırlamak en hızlı yoldur.
Estimated Time:45s
Question 765Question →

Adli yargı kolunun en üst dereceli mahkemesi olan Yargıtay'ın yapısı, üyelerinin seçimi ve Cumhuriyet Başsavcılığı makamına ilişkin 1982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekili, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından gizli oyla belirleyeceği beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Answer

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekili, Yargıtay Genel Kurulunca belirlenen beş aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
Doğru ifade, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekilinin seçim sürecini anlatmaktadır. Anayasa'ya göre Yargıtay Genel Kurulu her bir makam için beşer aday belirler ve Cumhurbaşkanı bu adaylar arasından atamayı yapar.

Step-by-Step Solution

1
Yargıtay'ın hangi yargı koluna ait olduğunu belirleyin.
Yargıtay, adli yargı kolunun en yüksek mahkemesidir.
Yargı kollarının ayrımı (adli-idari) mahkeme yetkilerini belirler.
2
Yargıtay üyelerinin seçim otoritesini hatırlayın.
Üyelerin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir.
Yüksek mahkemelerin üye seçim usulleri Anayasa ile sabitlenmiştir.
3
Cumhuriyet Başsavcılığı makamının özel seçim usulünü analiz edin.
Başsavcı ve vekili Yargıtay üyeleri arasından, Genel Kurulca önerilen 5 aday içinden Cumhurbaşkanı tarafından 4 yıllığına seçilir.
Başsavcılık makamı, mahkeme üyeliğinden farklı bir atama prosedürüne tabidir.

Key Concept

Yargıtay'ın Seçim ve Atama Usulleri

Hints

1
Yargıtay'ın adli yargıdaki konumunu ve Danıştay ile farkını düşünün.
2
Cumhurbaşkanı'nın Yargıtay üyelerini seçme yetkisi olmadığını, sadece Başsavcıyı adaylar arasından seçtiğini hatırlayın.
3
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı seçimi için Yargıtay Genel Kurulunun Cumhurbaşkanına kaç aday sunduğuna odaklanın (Cevap 5).

Practice More

Anayasa Mahkemesi ve Danıştay'ın üye seçim usulleri ile Yargıtay'ı karşılaştıran bir tablo hazırlayarak bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 766Question →

Kamu idarelerinin ve sosyal güvenlik kurumlarının hesap ve işlemlerini yasama organı adına inceleyerek kesin hükme bağlamakla görevli olan anayasal kurum aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay

Answer

Sayıştay
Sayıştay, Anayasa uyarınca merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının bütün gelir ve giderlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi (yasama organı) adına denetlemek ve sorumluların hesaplarını kesin hükme bağlamakla görevli tek kurumdur.

Step-by-Step Solution

1
Görev tanımını analiz etme
Soruda belirtilen görev, kamu kurumlarının bütçe ve hesaplarının denetlenmesidir.
Anayasal kurumların görev alanlarını ayırt etmek için temel fonksiyonun belirlenmesi gerekir.
2
Denetimin kimin adına yapıldığını belirleme
Soru kökünde bu denetimin 'yasama organı' (TBMM) adına yapıldığı belirtilmiştir.
Bütçe hakkı TBMM'ye ait olduğu için mali denetim de onun adına gerçekleştirilir.
3
Kurumu tespit etme
Anayasa'nın 160. maddesine göre bu görev Sayıştay'a aittir.
Sayıştay, mali yargı ve denetim yetkisini TBMM adına kullanan tek kurumdur.

Key Concept

Sayıştay'ın mali denetim görevi

Hints

1
Bu kurum, mali denetim yaparak 'bütçe hakkının' korunmasına yardımcı olur.
2
Görevi Anayasa'nın 'Yargı' bölümünde düzenlenmiş olsa da kendisi bir yüksek mahkeme değildir.

Practice More

Sayıştay ile Danıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda hangi kurumun kararının esas alındığını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 767Question →

19821982 Anayasası’na göre, adli ve idari yargı hâkim ve savcılarının özlük işlerini düzenleyen ve mahkemelerin bağımsızlığı esasına göre görev yapan Hakimler ve Savcılar Kurulu’nun (HSKHSK) yapısı ve üye seçimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kurul 1313 üyeden oluşur; Adalet Bakanı Kurulun başkanıdır, Adalet Bakan Yardımcısı ise Kurulun tabii üyesidir.

Answer

Kurulun 1313 üyeden oluştuğu, Adalet Bakanı'nın başkan, Adalet Bakan Yardımcısı'nın ise tabii üye olduğu ifade doğrudur.
Doğru ifade, Kurulun toplam 1313 üyeden oluştuğunu, Adalet Bakanı'nın Kurulun başkanı olduğunu ve Adalet Bakan Yardımcısı'nın (eski müsteşar) tabii üye olduğunu belirtmektedir. Bu yapı 20172017 anayasa değişiklikleriyle güncel halini almıştır.

Step-by-Step Solution

1
Toplam üye sayısını belirle
1313 üye
20172017 Anayasa değişikliği ile üye sayısı 1313 olarak sabitlenmiştir.
2
Başkanlık ve tabii üyeleri tanımla
Başkan: Adalet Bakanı, Tabii Üye: Adalet Bakan Yardımcısı
Yürütme ile yargı arasındaki eşgüdüm bu makamlar üzerinden sağlanır.
3
Seçim mercilerini kontrol et
77 üye TBMM, 44 üye Cumhurbaşkanı
Üyelerin demokratik meşruiyeti iki farklı anayasal organ tarafından sağlanır.

Key Concept

HSK Üye Yapısı ve Oluşumu

Hints

1
HSK'nın toplam üye sayısının tek bir sayı (1313) olduğunu hatırlayın.
2
Kurulun başkanı her zaman kabinedeki Adalet Bakanı'dır.
3
Üyelerin çoğunluğu (77 üye) TBMM tarafından, daha az bir kısmı (44 üye) ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Practice More

HSK üyelerinin görev süreleri bittiğinde tekrar seçilip seçilemeyeceklerini ve seçimlerdeki nitelikli çoğunluk şartlarını inceleyin.
Estimated Time:45s
Question 768Question →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen denetim mekanizmaları arasında yer alan Sayıştay'ın anayasal statüsü, üyelerinin seçimi ve görev alanı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay'ın başkanı ve üyeleri Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) tarafından seçilir ve kurum mali denetimlerini Meclis adına yürütür.

Answer

Sayıştay'ın başkanı ve üyeleri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir ve kurum mali denetimlerini Meclis adına yürütür.
Sayıştay, anayasal bir zorunluluk olarak mali denetimlerini TBMMTBMM adına yapar. Bu kurumsal bağın bir sonucu olarak, Sayıştay'ın hem başkanı hem de tüm üyeleri doğrudan milletvekillerinin oylarıyla (TBMMTBMM Genel Kurulu'nda) seçilir.

Step-by-Step Solution

1
Sayıştay'ın kuruluş amacını belirle.
Sayıştay, kamu idarelerinin gelir, gider ve mallarını denetlemekle görevli bir mali denetim organıdır.
Anayasa'nın 160160. maddesi uyarınca bu denetimi yasama organı adına yapar.
2
Seçim usulünü kontrol et.
Başkan ve üyelerin tamamı TBMMTBMM tarafından seçilir.
Sayıştay'ın TBMMTBMM adına denetim yapması, üyelerinin de Meclis tarafından seçilmesini gerektirir.
3
Yargısal statüsünü analiz et.
Yüksek mahkeme değildir ancak kararları mali konularda kesindir.
Anayasa'da yüksek mahkemeler sınırlı sayıda sayılmıştır ve Sayıştay bu listede yer almaz.

Key Concept

Sayıştay'ın TBMM ile İlişkisi ve Mali Yargı Yetkisi

Hints

1
Sayıştay'ın denetimlerini kimin adına yaptığını hatırlayın.
2
Anayasa'da yer alan yüksek mahkemeleri (44 adet) sayın; Sayıştay bu listede var mı?
3
Sayıştay'ın başkanı ve üyelerinin tamamının halkın temsilcileri tarafından seçildiğini düşünün.

Practice More

Sayıştay ve Danıştay kararları arasındaki vergi uyuşmazlığı hiyerarşisini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 769Question →

Anayasa Mahkemesi, 19821982 Anayasası ile kendisine verilen çeşitli görevleri yerine getiren en üst yargı organlarından biridir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri arasında yer alır?

Show answer & explanation

Answer: Siyasi partilerin kapatılmasına ilişkin davaları karara bağlamak

Answer

Siyasi partilerin kapatılmasına ilişkin davaları karara bağlamak
Siyasi partilerin kapatılmasına ilişkin davaları karara bağlamak, Anayasa'nın 69. maddesi uyarınca sadece Anayasa Mahkemesi'ne ait olan anayasal bir görevdir. Mahkeme bu davaları Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının açacağı dava üzerine karara bağlar.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa Mahkemesinin anayasal yetki alanlarını hatırla.
Mahkeme; norm denetimi, Yüce Divan yargılaması, siyasi parti işleri ve bireysel başvurulardan sorumludur.
Yetki sınırlarını belirlemek yanlış seçenekleri elemeyi sağlar.
2
Seçeneklerdeki görevlerin hangi kurumlara ait olduğunu analiz et.
Yönetmelik denetimi Danıştay'a, kanun vetosu Cumhurbaşkanına, adli temyiz Yargıtay'a aittir.
Kurumlar arası görev dağılımını netleştirmek kafa karışıklığını önler.
3
Siyasi partilerin kapatılması yetkisini kontrol et.
Bu yetki doğrudan Anayasa Mahkemesi'ne verilmiş münhasır bir görevdir.
Anayasa'nın 69. maddesi gereği bu kararı sadece Anayasa Mahkemesi verebilir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesinin Görev ve Yetkileri

Hints

1
Anayasa Mahkemesi'nin siyasi hayatın denetimi (parti kapatma, mali denetim) konusundaki rolünü düşünün.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin 'Yüce Divan' sıfatıyla kimleri yargılayabileceğini listeleyerek bu konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 770Question →

1982 Anayasası ve Danıştay Kanunu hükümleri uyarınca, idari yargı düzeninin en yüksek karar ve danışma organı olan Danıştay'ın görevleri, üye yapısı ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında iki ay içinde düşüncesini bildirmek, Danıştay'ın idari görevleri arasında yer alan anayasal bir yükümlülüktür.

Answer

Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında iki ay içinde düşüncesini bildirmek, Danıştay'ın idari görevleri arasında yer alan anayasal bir yükümlülüktür.
Doğru seçenek, Danıştay'ın 1982 Anayasası'nda açıkça belirtilen idari görevini ve bu göreve ilişkin iki aylık süre sınırını ifade etmektedir. İmtiyaz sözleşmeleri hakkında düşünce bildirmek, Danıştay'ın yargısal değil, idari bir fonksiyonudur.

Step-by-Step Solution

1
Danıştay'ın görev ayrımını yap
Danıştay hem en yüksek idari mahkeme (yargısal) hem de hükümete yardımcı bir danışma (idari) organıdır.
Anayasa'nın 155. maddesi bu ikili yapıyı tanımlar.
2
İdari görevleri incele
İmtiyaz sözleşmeleri hakkında görüş bildirmek idari bir görevdir ve 2017 değişikliği ile 'incelemek' ifadesi 'düşüncesini bildirmek' olarak güncellenmiş, 2 aylık süre sınırı getirilmiştir.
Hizmetlerin aksamaması için anayasal süre sınırı konulmuştur.
3
Seçim usulünü kontrol et
Üyelerin 1/4'ü Cumhurbaşkanı, 3/4'ü HSK tarafından seçilir. Seçilenler 12 yıl görev yapar ve tekrar seçilemezler.
Yargı bağımsızlığı ve üye sirkülasyonu ilkeleri gereğidir.
4
Başsavcı seçimini doğrula
Danıştay Başsavcısı ve Başkanı, Danıştay'ın kendi içinde yaptığı seçimle belirlenir.
Yüksek mahkemenin kendi yönetimini belirleme özerkliği vardır.

Key Concept

Danıştay'ın İdari ve Yargısal Görev Dağılımı ve Üye Seçim Usulü

Hints

1
Danıştay'ın hem bir mahkeme hem de hükümete yol gösteren bir danışma organı olduğunu unutmayın.
2
İmtiyaz sözleşmeleri ile ilgili görevinde 'karar' değil 'düşünce' bildirdiğine ve bunun bir süresi olduğuna odaklanın.
3
Üye seçiminde HSK'nın hâkimleri, Cumhurbaşkanı'nın ise bürokratları (idari görevlileri) seçtiğini hatırlayın.

Practice More

Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak baktığı diğer dava türlerini (örneğin Cumhurbaşkanı kararları) incelemek konuyu pekiştirecektir.

Alternative Method

Eleme yöntemi kullanılırken; Başsavcı seçimi (Yargıtay ile kıyasla), Üye seçimi (1/4 - 3/4 kuralı) ve görev süresi (tek seferlik 12 yıl) gibi temel yapısal kurallar kontrol edilerek yanlış seçenekler hızla elenebilir.
Estimated Time:3m 0s
Question 771Question →

1982 Anayasası’na göre, bir kanunun Resmi Gazete’de yayımlanmasından itibaren 6060 gün içerisinde, bu kanunun esas bakımından Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle Anayasa Mahkemesinde doğrudan doğruya iptal davası (soyut norm denetimi) açmaya yetkili olanlar arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

Show answer & explanation

Answer: TBMM Başkanı

Answer

TBMM Başkanı, Anayasa Mahkemesinde soyut norm denetimi (iptal davası) açmaya yetkili süjelerden biri değildir.
1982 Anayasası'nın 150. maddesine göre iptal davası açma yetkisi sadece Cumhurbaşkanı'na, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna ve TBMM üye tamsayısının en az beşte biri (1/51/5) tutarındaki milletvekillerine aittir. TBMM Başkanı'nın bu konuda bir yetkisi tanımlanmamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Dava türünü ve hukuki dayanağı belirle.
Soyut norm denetimi (iptal davası), 1982 Anayasası'nın 150. maddesinde düzenlenmiştir.
Kimin dava açabileceğini anlamak için anayasal dayanağı bilmek gerekir.
2
Yetkili süjeleri listele.
Yetkililer: Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve TBMM üye tamsayısının en az 1/51/5’i (120120 milletvekili).
Anayasa'nın sınırlı sayıdaki (numerus clausus) yetkilendirmesini hatırlamak çözüm için kritiktir.
3
Seçenekleri bu liste ile karşılaştır.
Cumhurbaşkanı, parti grupları ve milletvekilleri listede varken; Meclis Başkanı listede yoktur.
Doğrudan bilgi eşleştirmesi yaparak yetkisiz kişiyi tespit etmek hedeflenir.

Key Concept

İptal Davası Açmaya Yetkili Süjeler

Hints

1
Dava açmaya yetkili kişiler Anayasa'nın 150. maddesinde sınırlı olarak sayılmıştır.
2
Yetkililer arasında yürütmenin başı, en büyük iki meclis grubu ve belirli bir sayıdaki milletvekili topluluğu bulunur.
3
Meclisi yöneten ancak tarafsız kalması beklenen kişinin yargısal denetimi başlatma yetkisi yoktur.

Practice More

İptal davası açılabilecek normları (Kanun, CBK, İçtüzük) tekrar ederek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 772Question →

1982 Anayasası’nda düzenlenen somut norm denetimi (itiraz yolu) mekanizmasının işleyişi, kapsamı ve usule dair sonuçları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmi Gazete’de yayımlanmasından itibaren 1010 yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı itiraz yoluyla tekrar ileri sürülemez.

Answer

Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmi Gazete’de yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı itiraz yoluyla tekrar ileri sürülemez.
Doğru seçenek, Anayasa'nın 152. maddesinde yer alan kesin hüküm etkisini ifade etmektedir. Bir kanun hükmü Anayasa Mahkemesi tarafından esastan incelenip anayasaya uygun bulunarak reddedilirse, hukuk düzenindeki istikrarı sağlamak amacıyla aynı hüküm hakkında 1010 yıl boyunca tekrar itiraz yoluyla başvuruda bulunulamaz.

Step-by-Step Solution

1
Somut norm denetiminin (itiraz yolu) şartlarını kontrol et.
Görülmekte olan bir dava olmalı ve uygulanacak norm bir kanun veya olağan dönem CBK'sı olmalıdır.
Anayasa Mahkemesine başvurunun usulüne uygun olup olmadığını belirlemek için.
2
Anayasa Mahkemesinin ret kararlarının etkisini analiz et.
Anayasa Mahkemesi esastan ret kararı verirse 1010 yıllık bir başvuru yasağı başlar.
Hukuki istikrarı korumak ve aynı hükmün sürekli itiraz konusu yapılmasını önlemek için.
3
Diğer usul kurallarını (beş ay sınırı, geriye yürümeme, OHAL yasağı) değerlendir.
Beş ayda karar çıkmazsa yerel kanunla devam edilir, iptaller geriye yürümez ve OHAL CBK'ları denetlenemez.
Seçeneklerin doğruluğunu anayasal hükümler çerçevesinde teyit etmek için.

Key Concept

İtiraz Yolu (Somut Norm Denetimi) ve 10 Yıl Kuralı

Hints

1
Anayasa Mahkemesinin somut norm denetimi talebini esastan reddetmesi durumunda getirilen süre sınırını hatırlayın.
2
Mahkemenin Anayasa Mahkemesini ne kadar süre beklemesi gerektiğini ve bu süre dolunca ne yapması gerektiğini gözden geçirin.
3
Anayasa'nın 152. maddesine göre, AYM'nin ret kararından sonra aynı madde için 1010 yıl boyunca itiraz yolu kapalıdır.

Practice More

İtiraz yolu ile iptal davası (soyut norm denetimi) arasındaki 'başvuruya yetkili olanlar' ve 'başvuru süreleri' farklarını içeren bir soru çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 773Question →

1982 Anayasası'nda yer alan hükümler uyarınca, idari yargı kolunun en yüksek mahkemesi olan Danıştay'ın iç işleyişi ve yönetim organları dikkate alındığında, "Danıştay Başsavcısı"nın seçimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Danıştay Genel Kurulu tarafından, kendi üyeleri arasından gizli oyla ve dört yıl için seçilir.

Answer

Danıştay Başsavcısı, Danıştay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilir.
1982 Anayasası'nın 155. maddesine göre; Danıştay Başkanı, Başkanvekilleri, Daire Başkanları ve Danıştay Başsavcısı, Danıştay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilirler. Süresi bitenler yeniden seçilebilirler.

Step-by-Step Solution

1
Danıştay'ın yönetim yapısını incelemek
Danıştay'ın sadece bir yargı mercii değil, aynı zamanda kendi yönetimini belirleyen özerk bir yüksek mahkeme olduğu tespit edilir.
Yüksek mahkemelerin başkan ve başsavcılarının seçim usulleri Anayasa ile özel olarak düzenlenmiştir.
2
Seçim yetkisini belirlemek
1982 Anayasası madde 155 uyarınca, seçim yetkisinin Danıştay Genel Kurulu'na ait olduğu görülür.
Yargı bağımsızlığı gereği, yüksek mahkeme yönetimlerinin kendi üyelerince belirlenmesi esastır.
3
Süre ve usul şartlarını doğrulamak
Seçimin 4 yıl için yapıldığı ve gizli oy/salt çoğunluk şartı arandığı belirlenir.
Demokratik temsil ve tarafsızlık için gizli oylama ve nitelikli çoğunluk şartı aranır.

Key Concept

Danıştay İç Seçimleri ve Başsavcılık Makamı

Hints

1
Yargıtay ve Danıştay arasındaki en temel farklardan biri 'Başsavcı'nın nasıl göreve geldiğidir.
2
Danıştay'da hem başkan hem de başsavcı aynı kurul tarafından ve aynı süre için seçilir.
3
Cumhurbaşkanı'nın Danıştay'da sadece 'üye' seçme yetkisi vardır (1/4 oranında), başsavcıyı ise üyeler kendi içinden seçer.

Practice More

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın atanma sürecini inceleyerek Danıştay ile arasındaki farkı not ediniz.
Estimated Time:50s
Question 774Question →

Anayasal sistemimize 20102010 yılındaki düzenlemelerle dâhil edilen ve temel hak ve özgürlüklerin korunmasında "ikincil" bir yargı yolu olarak tanımlanan Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru kurumuna ilişkin aşağıda verilen bilgilerden hangisi hukuken hatalıdır?

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi, bir hak ihlali tespit ettiğinde ihlalin sonuçlarını gidermek adına, uyuşmazlığın esası hakkında takdir yetkisini kullanarak derece mahkemelerinin yerine geçer ve uyuşmazlığı çözen yeni bir nihai hüküm tesis eder.

Answer

Anayasa Mahkemesi'nin ihlal kararı sonrasında derece mahkemelerinin yerine geçerek uyuşmazlığın esası hakkında takdir yetkisi kullanıp yeni bir hüküm tesis etmesi hukuken mümkün değildir.
Doğru cevap olan ifade hatalıdır çünkü 62166216 sayılı Kanun'un 50/250/2. maddesi uyarınca Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru incelemesinde yerindelik denetimi yapamaz ve idari eylem veya işlem niteliğinde karar veremez. Mahkeme bir ihlal tespit ettiğinde, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için 'yeniden yargılama' yapılmasına hükmeder ancak kendisi mahkemenin yerine geçip uyuşmazlığın esası hakkında takdir yetkisi kullanarak yeni bir hüküm kuramaz. Bu durum hukuk literatüründe 'süper temyiz' mahkemesi olma yasağı olarak adlandırılır.

Step-by-Step Solution

1
Kapsamı Belirleme
Bireysel başvurunun Anayasa ve AİHS ortak alanındaki hakları kapsadığı doğrulanır.
Başvurunun temel dayanağını anlamak için gereklidir.
2
Ehliyet Kontrolü
Kamu tüzel kişilerinin başvuru yapamayacağı, özel hukuk tüzel kişilerinin ise kısıtlı ehliyeti olduğu teyit edilir.
Başvuruyu kimlerin yapabileceği usul açısından kritiktir.
3
Ön Şart Değerlendirmesi
İkincillik ilkesi uyarınca tüm olağan yolların tüketilmesi gerektiği saptanır.
Başvurunun kabul edilebilirliği buna bağlıdır.
4
Yetki Sınırı Analizi
Anayasa Mahkemesi'nin 'yerindelik denetimi' yapamayacağı ve mahkemelerin yerine geçemeyeceği belirlenir.
Mahkemenin anayasal görev sınırlarını (süper temyiz yasağı) belirlemek soruyu çözer.

Key Concept

Süper Temyiz Yasağı ve Yerindelik Denetimi Yasağı

Hints

1
Anayasa Mahkemesi'nin bir 'temyiz' makamı mı yoksa bir 'hak arama' makamı mı olduğunu düşünün.
2
Mahkeme ihlal kararı verdiğinde neden dosyayı ilgili mahkemeye 'yeniden yargılama' için geri gönderir?
3
Anayasa Mahkemesi'nin 'yerindelik denetimi' yapma yetkisinin olmadığını ve yerel mahkemenin takdir yetkisine müdahale edemeyeceğini hatırlayın.

Practice More

Bireysel başvuru ehliyeti ve konu bakımından yetki (Ratione Materiae) arasındaki farkları pekiştirmek için tüzel kişilerin hangi haklar için başvurabileceğine dair örnek vakaları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 775Question →

19821982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, temel hak ve özgürlükleri ihlal edilenlerin Anayasa Mahkemesine başvurduğu "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) yolu ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Kamu tüzel kişileri, mülkiyet veya diğer temel haklarının kamu gücü tarafından ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuru hakkını kullanabilirler.

Answer

Kamu tüzel kişilerinin bireysel başvuru yapabileceğini belirten ifade yanlıştır; çünkü bu hak sadece gerçek kişiler ve sınırlı olarak özel hukuk tüzel kişilerine tanınmıştır.
Kamu tüzel kişilerinin bireysel başvuru yoluna gidebileceği bilgisi yanlıştır. Anayasa Mahkemesi Kuruluş Kanunu ve 19821982 Anayasası uyarınca; kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamazlar. Bu hak sadece gerçek kişilere ve kendi tüzel kişilikleriyle ilgili haklarla sınırlı olmak üzere özel hukuk tüzel kişilerine (dernek, vakıf, şirket vb.) tanınmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Bireysel başvuru yapabilecek kişi çevresini (subje yönünden yetki) belirleyin.
Bireysel başvuru; Türk vatandaşları, Türkiye'de ikamet eden yabancılar (kısıtlı olarak) ve özel hukuk tüzel kişileri (sadece statüleriyle ilgili haklar için) tarafından yapılabilir.
Anayasal düzenleme, kamu gücünü kullanan yapıların (kamu tüzel kişilerinin) bu hak arama yoluna başvurmasını yasaklamıştır.
2
Başvurunun konu kapsamını (nesne yönünden yetki) analiz edin.
Hak ihlali iddiası, hem Anayasa'da yer alan temel haklara hem de Türkiye'nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ndeki haklara dayanmalıdır.
Çift yönlü koruma alanı, bireysel başvurunun kabul edilebilirliği için ön şarttır.
3
Usuli şartları ve süre sınırlarını kontrol edin.
Başvuru için tüm olağan kanun yollarının (İstinaf, Temyiz vb.) tüketilmesi ve nihai kararın öğrenilmesinden itibaren 3030 gün içinde başvurulması gerekir.
Bireysel başvuru ikincil nitelikte bir yoldur; asıl koruma önce derece mahkemelerince sağlanmalıdır.

Key Concept

Bireysel Başvuru Ehliyeti ve Kapsamı

Hints

1
Bireysel başvuru yapabilecek 'kişi' kapsamına odaklanın. Kamu gücünü temsil eden yapılar kendilerine karşı dava açabilir mi?
2
Başvuru yapabilmek için gerçek kişi veya dernek/vakıf gibi özel yapılar gerekir. Belediye gibi devlet kurumlarını düşünün.
3
Kamu tüzel kişileri (örneğin bir devlet üniversitesi veya büyükşehir belediyesi), mülkiyet hakları çiğnense bile Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunamaz.

Practice More

Bireysel başvuru kapsamında 'özel hukuk tüzel kişilerinin' hangi haklar için başvuru yapabileceğini (örneğin derneklerin örgütlenme özgürlüğü) araştırmak konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:1m 30s
Question 776Question →

20102010 yılındaki Anayasa değişikliği ile Türk hukuk sistemine dahil edilen ve 20122012 yılından itibaren uygulanmaya başlanan "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) kurumunun hukuki niteliği, kapsamı ve usulleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru incelemesinde derece mahkemelerinin kanıtları değerlendirme ve hukuk kurallarını yorumlama yetkisini denetleyerek yerindelik incelemesi yapabilir.

Answer

Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvuru incelemesinde derece mahkemelerinin yerine geçerek yerindelik denetimi yapabileceğini belirten ifade yanlıştır.
Bireysel başvuru bir kanun yolu denetimi (temyiz) değildir. Anayasa Mahkemesi, derece mahkemelerinin kanun hükümlerini yorumlama ve delilleri değerlendirme konusundaki takdir yetkisine müdahale edemez. Mahkemenin görevi, bu sürecin bir anayasal hakkı ihlal edip etmediğini belirlemektir. Bu nedenle yerindelik denetimi yapılması hukuken mümkün değildir.

Step-by-Step Solution

1
Bireysel başvurunun hukuki niteliğini analiz etme.
Bireysel başvurunun bir 'ikincil hak arama yolu' olduğu belirlendi.
Anayasa Mahkemesi'nin bir temyiz mahkemesi olmadığını anlamak için bu nitelik kritiktir.
2
AYM'nin inceleme yetkisinin sınırlarını belirleme.
Yerindelik denetimi yasağı (Süper Temyiz Yasağı) tespit edildi.
Mahkeme, derece mahkemelerinin delil takdirine veya kanunları yorumlamasına kural olarak müdahale edemez.
3
Seçeneklerdeki bilgileri anayasal hükümlerle karşılaştırma.
Derece mahkemelerinin yerine geçerek yerindelik denetimi yapma yetkisinin AYM'de olmadığı saptandı.
Yanlış olan önermeyi bulmak için yetki sınırlarının netleştirilmesi gerekir.

Key Concept

Süper Temyiz Yasağı ve Yerindelik Denetimi

Hints

1
Anayasa Mahkemesi'nin bir temyiz makamı olup olmadığını düşünün.
2
AYM inceleme yaparken mahkemelerin yerine geçip delilleri tekrar puanlayabilir mi?
3
Yerindelik denetimi ve süper temyiz kavramları bireysel başvuruda yasaklanmıştır.

Practice More

Bireysel başvuru süresi ve başvuru mercileri konusunu tekrar edin.
Estimated Time:1m 30s
Question 777Question →

Sayıştay, kamu idarelerinin mali işlemlerini denetleyen ve sorumluların hesaplarını kesin hükme bağlayan anayasal bir kurumdur. 19821982 Anayasası'nda yer alan hükümler dikkate alındığında, Sayıştay'ın işleyişi ve kararlarının hukuki niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda Danıştay ile Sayıştay kararları uyuşmadığında Sayıştay kararları esas alınır.

Answer

Vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır.
Anayasa'nın 160160. maddesine göre; vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır. Yanlış olan ifade, uyuşmazlık durumunda Sayıştay kararlarının esas alınacağını iddia etmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Sayıştay'ın denetim yetkisinin kaynağını belirleme
Sayıştay, denetimlerini TBMM adına yapar.
Anayasa'nın 160160. maddesi uyarınca mali denetim yetkisi yasama adına kullanılır.
2
Seçim ve üyelik yapısını kontrol etme
Başkan ve üyeler TBMM tarafından seçilir.
Demokratik denetim mekanizması gereği mali denetçiler halkın temsilcileri tarafından belirlenir.
3
Yargısal statü ve kesinlik durumunu analiz etme
Sayıştay kararları kesin hüküm niteliğindedir ve yüksek mahkeme değildir.
Anayasa yüksek mahkemeleri sınırlı (numerus clausus) olarak saymıştır (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi).
4
Danıştay ile çatışma kuralını inceleme
Vergi konularında uyuşmazlık çıkarsa Danıştay kararı uygulanır.
İdari yargının en üst mercii olan Danıştay, vergi uyuşmazlıklarında Sayıştay'a göre hiyerarşik üstünlüğe sahiptir.

Key Concept

Sayıştay'ın Anayasal Konumu ve Danıştay ile İlişkisi

Hints

1
Sayıştay bir yargı organıdır ancak Anayasa'da 'Yüksek Mahkemeler' listesinde yer almaz.
2
Vergi gibi hukuki yorum gerektiren alanlarda, idari yargının en yüksek temsilcisi olan Danıştay'ın görüşü daha ağırlıklıdır.
3
Sayıştay ve Danıştay kararları çatıştığında hangisinin üstün geleceğine dair kuralı hatırlayın; bu kural sadece vergi konuları için geçerlidir.

Practice More

Sayıştay'ın merkezi yönetim bütçesi dışında hangi kurumları denetleyebileceğini (örneğin belediyeler ve sosyal güvenlik kurumları) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 778Question →

19821982 Anayasası'nın yargı sistematiği içerisinde yer alan yüksek mahkemelerin üye yapıları incelendiğinde, her bir mahkemenin üye seçim usulü ve seçici mercileri bakımından farklılıklar barındırdığı görülmektedir.

Buna göre, aşağıdaki yüksek mahkemelerden hangisinin üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSKHSK) tarafından seçilmektedir?

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay

Answer

Yargıtay üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilen tek yüksek mahkemedir.
Yargıtay üyeleri, 19821982 Anayasası'nın 154154. maddesine göre, adli yargı hakim ve savcıları arasından sadece Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir. Bu mahkemenin üye yapısında Cumhurbaşkanı veya TBMMTBMM gibi siyasi organların doğrudan seçme yetkisi bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
19821982 Anayasası'nda sayılan yüksek mahkemeleri tespit et.
Yüksek mahkemeler; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.
Seçenekler arasında yüksek mahkeme olmayan kurumları (Sayıştay gibi) elemek için gereklidir.
2
Tespit edilen yüksek mahkemelerin üye seçim mercilerini karşılaştır.
Anayasa Mahkemesi (CBCB ve TBMMTBMM), Danıştay (HSKHSK ve CBCB), Uyuşmazlık Mahkemesi (Yargıtay ve Danıştay), Yargıtay (Sadece HSKHSK).
Anayasal hükümlerdeki üye seçim dağılımlarını analiz etmek için gereklidir.
3
Soruda istenen 'tamamı HSK tarafından seçilme' kriterine uyan kurumu belirle.
Yargıtay üyelerinin seçiminde başka bir merci yetkili kılınmamıştır.
Doğru seçeneğe ulaşmak için kriterin doğrulanması gerekir.

Key Concept

Yüksek Mahkemelerin Üye Seçim Usulleri

Hints

1
Adli ve idari yargı kolları arasındaki üye seçim farklarına odaklanın.
2
Danıştay üyelerinin bir kısmının Cumhurbaşkanı tarafından seçildiğini hatırlayın.
3
Adli yargının zirvesinde bulunan ve tüm üyeleri meslek içinden HSKHSK tarafından belirlenen kurumu düşünün.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin üye dağılımı ve görev sürelerini tekrar ederek yüksek mahkemeler arasındaki yapısal farkları pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Yüksek mahkemeler içinde üye seçiminde 'karma' (birden fazla merci) sistem uygulamayan ve sadece liyakat odaklı HSKHSK seçimini esas alan kurumu bularak çözüme gidebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 779Question →

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, temel hak ve özgürlüklerin korunması amacıyla ihdas edilen "Bireysel Başvuru" (Anayasa Şikâyeti) yolu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Kamu tüzel kişileri, mülkiyet hakkı veya adil yargılanma hakkı gibi anayasal haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirler.

Answer

Kamu tüzel kişilerinin bireysel başvuruda bulunabileceğini belirten ifade yanlıştır; çünkü anayasal düzenlemeye göre kamu tüzel kişileri bu hak arama yolunu kullanamazlar.
Bireysel başvuru ehliyeti konusunda en önemli kısıtlama, kamu tüzel kişilerinin (Devlet kurumları, yerel yönetimler vb.) başvuru yapamamasıdır. Özel hukuk tüzel kişileri (örneğin bir limited şirket veya bir vakıf) sadece tüzel kişiliğe ait haklar için başvurabilirken, kamu kurumları hiçbir şekilde bu yola başvuramaz.

Step-by-Step Solution

1
Bireysel başvurunun süje (kişi) bakımından ehliyetini kontrol et.
Anayasa ve 6216 sayılı Kanun'a göre sadece gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri (dernek, vakıf, şirket) başvuru yapabilir.
Kamu tüzel kişilerinin (belediyeler, üniversiteler, bakanlıklar) kendileri zaten kamu gücünü temsil ettikleri için 'kamu gücü ihlali' iddiasıyla sisteme başvurmaları mantıksal ve hukuki olarak engellenmiştir.
2
Başvurunun kapsam ve içerik şartlarını değerlendir.
Hak ihlalinin hem Anayasa'da hem de AİHS'de ortak korunan bir alanda olması ve olağan yolların (istinaf, temyiz vb.) bitmiş olması gerekir.
Bireysel başvuru istisnai ve ikincil bir yoldur.

Key Concept

Bireysel Başvuru Ehliyeti ve Kapsamı

Hints

1
Bireysel başvuru yapabilecek kişilerin kimler olduğunu düşünün.
2
Devletin kendi kurumlarının (kamu tüzel kişilerinin) kamu gücü ihlali iddiasıyla AYM'ye başvurması hukuken mümkün müdür?
3
Anayasa Mahkemesi'ne sadece gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri (şirketler, dernekler gibi) başvurabilir; kamu tüzel kişilerinin başvuru hakkı yoktur.

Practice More

Bireysel başvuru süresinin kararın tebliğinden itibaren kaç gün (30 gün) olduğunu ve başvurunun nerelere yapılabileceğini tekrar edin.
Estimated Time:50s
Question 780Question →

19821982 Anayasası'nın 138138. maddesinde düzenlenen mahkemelerin bağımsızlığı ilkesi uyarınca; yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uyması ve bu kararları uygulama zorunluluğu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremezler ve bunların yerine getirilmesini geciktiremezler.

Answer

Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.
19821982 Anayasası'nın 138138. maddesinin son fıkrası; "Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez." hükmünü içerir. Bu, hukuk devleti ilkesinin ve yargı bağımsızlığının en temel güvencelerinden biridir.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 138. maddesinin (Mahkemelerin Bağımsızlığı) incelenmesi
Maddenin son fıkrasındaki emredici hükmün tespit edilmesi.
Anayasal ilkelerin diğer devlet organları üzerindeki bağlayıcılığını anlamak.
2
Yasama, yürütme ve idarenin yargı kararları karşısındaki konumunun değerlendirilmesi
Bu organların kararlara uyma ve geciktirmeme yükümlülüğünün olduğunun anlaşılması.
Kuvvetler ayrılığı ve hukuk devleti ilkesinin gereği olarak yargı kararlarının üstünlüğünü doğrulamak.

Key Concept

Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Yargı Kararlarının Bağlayıcılığı

Hints

1
Anayasa'nın 138. maddesi mahkemelerin bağımsızlığını koruyan temel hükümleri içerir.
2
Yasama ve yürütmenin yargı kararları üzerinde herhangi bir 'değiştirme' yetkisi olup olmadığını düşünün.
3
Anayasa metninde bu organların kararları 'hiçbir suretle' değiştiremeyeceği ve 'geciktiremeyeceği' açıkça belirtilmiştir.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin kararlarının yasama, yürütme ve yargı organları için bağlayıcılığını düzenleyen 153. maddeyi de inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
PreviousPage 39 / 47Next
Yargı Practice Questions — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Page 39 | Examkin