Yargı

927 questions

$1982$ Anayasası'nda yer alan düzenlemeler ışığında, Anayasa Mahkemesi üyeliği için yapılacak seçim süreci ve üyelerin görev statüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi *hatalıdır*?

Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun, bir üyeyi ise baro başkanlarının göstereceği üçer aday arasından seçer.

Cumhurbaşkanı; üç üyeyi Yargıtay, iki üyeyi ise Danıştay Genel Kurullarınca kendi başkan ve üyeleri arasından gösterilecek üçer aday arasından seçer.

Yükseköğretim Kurulu tarafından, hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarında görev yapan öğretim üyeleri arasından gösterilecek adaylardan seçilen üye sayısı beştir.

Anayasa Mahkemesi üyeleri on iki yıl için seçilirler ve bir kimse iki defa Anayasa Mahkemesi üyesi seçilemez.

Üyeler, altmış beş yaşını doldurduklarında zorunlu olarak emekliye ayrılırlar; görev süreleri dolmadan kendi istekleri dışında görevden alınamazlar.

Show answer & explanation

Answer: Yükseköğretim Kurulu tarafından, hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarında görev yapan öğretim üyeleri arasından gösterilecek adaylardan seçilen üye sayısı beştir.

Answer

Yükseköğretim Kurulu tarafından gösterilecek adaylar arasından seçilen üye sayısının beş olduğunu belirten ifade yanlıştır; doğru sayı üçtür.

Anayasa Mahkemesi'nin

15

üyesinden

12

'sini Cumhurbaşkanı seçer. Bu

12

üyenin

3

'ü YÖK tarafından gösterilen adaylar arasından seçilir. Yanlış olan ifadede bu sayının beş olduğu belirtilmiştir, bu da anayasal düzenlemeyle çelişmektedir.

Step-by-Step Solution

Mahkemenin toplam üye sayısı ve seçim makamlarını hatırla.

Toplam

15

üye;

12

üye Cumhurbaşkanı,

3

üye TBMM tarafından seçilir.

Genel yapıyı bilmek kontenjan hatalarını bulmayı sağlar.

Cumhurbaşkanı'nın YÖK kontenjanından seçtiği üye sayısını doğrula.

Anayasa Madde

146

'ya göre YÖK, her boş yer için üç aday gösterir ve bu yolla toplam

3

üye seçilir.

YÖK kontenjanı hukukçu veya sosyal bilimci akademisyenlerden oluşur ve sayısı

3

'tür.

Hatalı sayı içeren seçeneği tespit et.

Seçeneklerden birinde bu sayının beş olduğu iddia edilmektedir.

Anayasal metindeki sayısal verilerle seçeneklerdeki verilerin karşılaştırılması gerekir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Seçimi ve Kontenjanları

Hints

Anayasa Mahkemesi üye sayısının

15

olduğunu ve aslan payının Cumhurbaşkanı'nda olduğunu düşünün.

Akademisyen kökenli üyeler YÖK'ün sunduğu listeden seçilir; bu grubun toplam sayısı TBMM'nin seçtiği toplam üye sayısına eşittir.

Cumhurbaşkanı Yargıtay'dan

3

, Danıştay'dan

2

ve YÖK'ten

3

üye seçer; kalan

4

üyeyi ise doğrudan atar.

Practice More

Cumhurbaşkanı'nın doğrudan seçtiği

4

üyenin (üst kademe yöneticileri, avukatlar,

1

. sınıf hakimler) niteliklerini inceleyin.

Alternative Method

Mahkemenin

15

kişilik yapısını bir pasta grafik olarak hayal edin:

3

(TBMM) +

3

(YÖK) +

3

(Yargıtay) +

2

(Danıştay) +

4

(Doğrudan). Toplamın

15

etmesi gerektiğini unutmayın.

Estimated Time:1m 15s

Question 742Question →

Türkiye Cumhuriyeti 1982 Anayasası'na göre yüksek mahkemelerin görev alanlarını gösteren aşağıdaki tabloyu inceleyiniz:

Mahkeme	Temel Görev Alanı
Anayasa Mahkemesi	?
Yargıtay	Adli yargı kolunda verilen kararların son inceleme mercii
Danıştay	İdari yargı kolunda verilen kararların son inceleme mercii
Uyuşmazlık Mahkemesi	Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemek

Yukarıdaki tabloda soru işareti ( $?$ ) ile belirtilen alana, Anayasa Mahkemesinin görevleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa'ya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetlemek

Kamu kurumlarının ve yerel yönetimlerin tüm harcamalarını devlet adına mali açıdan denetlemek

Hâkimlerin ve savcıların atanma, nakil ve disiplin işlemlerini yürüterek mesleki denetim sağlamak

Ülke genelinde uygulanacak olan tüm yönetmeliklerin hukuka uygunluk denetimini ilk derece mahkemesi olarak yapmak

Siyasi partilerin tüzük ve programlarının kanunlara uygunluğunu inceleyerek kayıtlarını tutmak

Show answer & explanation

Answer: Kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa'ya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetlemek

Answer

Kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa'ya uygunluğunu denetlemek ifadesi getirilmelidir.

Anayasa Mahkemesi'nin asli görevi 'Norm Denetimi'dir. Bu kapsamda kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğü'nün Anayasa'ya uygunluğunu hem şekil hem de esas bakımından denetler. Tablodaki boşluğa bu temel yetki gelmelidir.

Step-by-Step Solution

Tablodaki diğer mahkemelerin görevlerini analiz et.

Yargıtay (Adli), Danıştay (İdari) ve Uyuşmazlık Mahkemesi'nin uzmanlık alanları belirlendi.

AYM'nin bu uzmanlık alanlarından farklı olan anayasal denetim rolünü ayırt etmek gerekir.

Anayasa Mahkemesinin 1982 Anayasası'ndaki temel işlevini hatırla.

AYM'nin temel görevi kanunların, CBK'ların ve TBMM İçtüzüğü'nün Anayasa'ya uygunluğunu denetlemektir.

Yüksek mahkemeler arasında görev dağılımı anayasal sınırlar dahilinde yapılmıştır.

Key Concept

Anayasa Mahkemesinin Norm Denetimi Yetkisi

Hints

Anayasa Mahkemesi, adli veya idari davaların esasına girmez, sadece kuralların Anayasa'ya uygunluğunu inceler.

Yüksek mahkemelerin isimleri genellikle görev alanlarını yansıtır; Anayasa Mahkemesi 'Anayasa'nın korunması' ile ilgilenir.

Kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleri hiyerarşide Anayasa'nın hemen altında yer alır ve denetimleri doğrudan bu mahkemece yapılır.

Practice More

Anayasa Mahkemesinin diğer görevleri olan 'Bireysel Başvuru' ve 'Yüce Divan' sıfatlarını da içeren görev listesini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 743Question →

$1982$ Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca düzenlenen "bireysel başvuru" (anayasa şikâyeti) mekanizmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bireysel başvuruya konu edilebilecek hakların, hem Anayasa'da güvence altına alınmış olması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokoller kapsamında yer alması zorunludur.

Kamu tüzel kişileri, mülkiyet hakkı veya adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirler.

Bireysel başvuru, idari ve yargısal olağan kanun yolları tüketilmeden, ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren doğrudan yapılabilecek bir yoldur.

Bireysel başvurular, adli ve idari yargı kolları arasındaki görev uyuşmazlıklarını çözmekle görevli olan Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından karara bağlanır.

Bireysel başvuru yoluyla, bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükmünün doğrudan iptali istenerek norm denetimi yapılabilir.

Show answer & explanation

Answer: Bireysel başvuruya konu edilebilecek hakların, hem Anayasa'da güvence altına alınmış olması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokoller kapsamında yer alması zorunludur.

Answer

Bireysel başvuruya konu edilen hakkın hem Anayasa'da hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında ortaklaşa güvence altına alınmış olması gerekmektedir.

Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yapılabilmesi için temel şart, ihlale konu olan hakkın Anayasa'da düzenlenen temel haklardan olması ve aynı zamanda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) kapsamında yer almasıdır. Bu iki metnin kesişim kümesinde yer almayan haklar (örneğin sadece Anayasa'da olup AİHS'de olmayan bazı sosyal haklar) bireysel başvuruya konu edilemez.

Step-by-Step Solution

Başvuru Yapabilecek Kişileri Belirle

Sadece gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri başvurabilir. Kamu tüzel kişileri başvuramaz.

Bireysel başvuru, kamu gücüne karşı bireyi koruyan bir mekanizmadır.

Başvuru Şartlarını (Usul) Kontrol Et

Olağan kanun yollarının (İstinaf, Temyiz) tüketilmiş olması zorunludur.

Bireysel başvurunun 'ikincillik' özelliği gereği, asıl mahkemeler sorunu çözemediğinde devreye girer.

Konu Bakımından Yetkiyi Analiz Et

İhlal iddiası hem Anayasa'da hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde (AİHS) yer alan haklara ilişkin olmalıdır.

Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvuru yetkisi bu 'ortak koruma alanı' ile sınırlandırılmıştır.

Key Concept

Bireysel Başvuruda Ortak Koruma Alanı ve İkincillik İlkesi

Hints

Bireysel başvuru için 'ikincillik' ilkesini hatırlayın; yani yerel mahkeme ve üst mahkeme süreçlerinin tamamlanması gerekir.

Hangi hakların ihlal edilebileceğini düşünürken sadece Türkiye sınırlarını değil, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin dayanağı olan metni de (AİHS) düşünün.

Bir hakkın hem Anayasa'da hem de AİHS'de ortaklaşa bulunması zorunluluğu, başvurunun 'konu bakımından yetki' şartıdır.

Practice More

Bireysel başvurunun yapılabilmesi için gereken

30

günlük süreyi ve bu sürenin ne zaman başladığını (kararın tebliği veya öğrenilmesi) inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 744Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen soyut norm denetimi (iptal davası) rejimi kapsamında, kanunların Anayasa'ya uygunluk denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kanunların şekil bakımından denetlenmesi, son oylamanın Anayasa'da öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı hususu ile sınırlıdır.

Kanunların şekil bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla açılacak iptal davaları, Resmi Gazete'de yayımlanma tarihinden itibaren 10 gün içinde açılmalıdır.

Kanunların esas bakımından Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasıyla açılacak iptal davaları, Resmi Gazete'de yayımlanma tarihinden itibaren 60 gün içinde açılmalıdır.

TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu, kanunların hem şekil hem de esas bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla doğrudan iptal davası açma yetkisine sahiptir.

Kanunların şekil bakımından denetimi için dava açma yetkisi sadece Cumhurbaşkanına veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekillerine aittir.

Show answer & explanation

Answer: TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu, kanunların hem şekil hem de esas bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla doğrudan iptal davası açma yetkisine sahiptir.

Answer

Siyasi parti gruplarının kanunların şekil bakımından denetimi için dava açma yetkisi bulunmamaktadır; bu yetki sadece Cumhurbaşkanı ve TBMM üye tamsayısının 1/5'ine tanınmıştır.

Anayasa'nın 148. maddesi uyarınca, kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından istenebilir. Dolayısıyla mecliste en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubunun kanunların şekil sakatlığı iddiasıyla dava açma yetkisi bulunmamaktadır. Bu gruplar kanunlar için sadece esas bakımından iptal davası açabilirler.

Step-by-Step Solution

İptal davası açmaya yetkili olan genel listeyi hatırla.

Cumhurbaşkanı, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve TBMM üye tamsayısının 1/5'i (120 milletvekili).

Anayasa madde 150 genel dava açma yetkisini düzenler.

Şekil denetimi ile ilgili özel kısıtlamayı analiz et.

Anayasa madde 148, kanunların ve anayasa değişikliklerinin şekil denetimi yetkisini sadece Cumhurbaşkanı ve 1/5 üyeye hasretmiştir.

Şekil denetimi, meclis iradesine hızlı müdahale gerektirdiği için yetkili çevresi daraltılmıştır.

Kanunların esas denetimi ile şekil denetimi arasındaki farkı uygula.

En fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu kanunların 'esası' için dava açabilirken, 'şekli' için dava açamaz.

Norm denetimindeki bu ince ayrım, KPSS'de adayların en çok yanıldığı hukuki nüanslardan biridir.

Key Concept

İptal davasında 'Şekil' ve 'Esas' denetimi arasındaki yetki ve süre farkları.

Hints

İptal davasında 'şekil' (form) ve 'esas' (substance) denetimi yapan makamın yetki sınırları farklıdır.

Practice More

Anayasa değişikliklerinin denetimi ile kanunların denetimi arasındaki yetki ve kapsam farklarını içeren sorulara göz atabilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 745Question →

$1982$ Anayasası'nın öngördüğü yargısal denetim rejimi çerçevesinde; kanunların sadece şekil bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla açılacak olan iptal davası (soyut norm denetimi) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi anayasal düzenlemelere tamamen uygundur?

Bu dava, sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının en az beşte biri (

120

milletvekili) tarafından açılabilir.

TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu, kanunların hem esas hem de şekil sakatlıkları için dava açmaya yetkilidir.

Şekil bozukluğuna dayalı iptal davası, kanunun Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren

60

gün içinde açılmalıdır.

Anayasa Mahkemesi, kanunların şekil denetimini yaparken içeriğin temel hak ve hürriyetlere uygunluğunu da resen incelemekle yükümlüdür.

TBMM üye tamsayısının onda birinin başvurusu, şekil bakımından iptal davası açılması için yeterli bir sayısal sınırdır.

Show answer & explanation

Answer: Bu dava, sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının en az beşte biri ( $120$ milletvekili) tarafından açılabilir.

Answer

Kanunların şekil bakımından denetimi için dava açma yetkisi sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte birine aittir.

Anayasa'nın

148

. maddesine göre; kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanınca veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin beşte biri tarafından istenebilir. Siyasi parti grupları bu sınırlı listede yer almaz.

Step-by-Step Solution

Dava konusunu ve türünü belirle.

Konu 'Kanun', tür ise 'Şekil Bakımından Denetim'dir.

Anayasa'da farklı normlar ve denetim türleri için farklı yetki ve süre kuralları belirlenmiştir.

Dava açmaya yetkili olanları (aktif dava ehliyeti) kontrol et.

Şekil denetimi için sadece Cumhurbaşkanı ve

1/5

milletvekili yetkilidir.

Siyasi parti grupları kanunların şekil denetiminde yetkili kılınmamıştır.

Dava açma süresini kontrol et.

Süre yayımdan itibaren

10

gündür.

Esas denetimi için

60

gün, şekil denetimi için

10

günlük özel bir süre öngörülmüştür.

Key Concept

Soyut Norm Denetiminde Yetki ve Süre Ayrımı

Hints

Şekil denetimi ile esas denetimi arasındaki süre farkına dikkat edin.

Siyasi parti gruplarının (en fazla üyeye sahip iki grup) yetkisi her norm tipinde aynı değildir; özellikle kanunların şekil denetimini hatırlayın.

Anayasa Madde

148

: Kanunların şekil denetimi yayımdan itibaren

10

gündür ve sadece CB veya

1/5

milletvekili başvurabilir.

Practice More

Anayasa değişikliklerinin denetim kapsamı ve süresi ile bu soruyu karşılaştırarak pekiştiriniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 746Question →

$1982$ Anayasası'nda yer alan düzenlemeler ışığında, Sayıştay'ın anayasal konumu, denetim yetkisi ve kararlarının hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Sayıştay, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarını Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemekle görevlidir.

Vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır.

Sayıştay'ın mali konularda verdiği kesin hükümlere karşı, kararın tebliğinden itibaren yasal süresi içinde Danıştay'a itiraz yolu açıktır.

Mahalli idarelerin hesap ve işlemlerinin denetimi ile kesin hükme bağlanması görevi Sayıştay tarafından yerine getirilir.

Siyasi partilerin mali denetimi doğrudan Sayıştay tarafından değil, Anayasa Mahkemesi tarafından Sayıştay'ın teknik yardımıyla yapılır.

Show answer & explanation

Answer: Sayıştay'ın mali konularda verdiği kesin hükümlere karşı, kararın tebliğinden itibaren yasal süresi içinde Danıştay'a itiraz yolu açıktır.

Answer

Sayıştay'ın mali konularda verdiği kesin hükümlere karşı Danıştay'a veya başka bir dış yargı yoluna başvurulması mümkün değildir; sadece kurum içi bir yol olan 'karar düzeltme' talebinde bulunulabilir.

Sayıştay'ın mali uyuşmazlıklar hakkında verdiği kararlar kesin hüküm teşkil eder. Bu kararlara karşı Danıştay, İdare Mahkemesi veya başka bir yargı organına başvurulması hukuken mümkün değildir. Sayıştay ilamlarına karşı başvurulabilecek tek yol, kararın tebliğinden itibaren

15

gün içinde yine Sayıştay'a yapılacak olan 'karar düzeltme' istemidir.

Step-by-Step Solution

Sayıştay'ın anayasal statüsünü değerlendir.

Sayıştay, Anayasa'nın 'Yargı' bölümünde düzenlenmiştir ancak bir 'yüksek mahkeme' değildir.

Yüksek mahkemeler Anayasa'da sınırlı sayıda sayılmıştır (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi).

Sayıştay kararlarının kesinliğini analiz et.

Mali konularda verilen hükümler 'kesin hüküm' niteliğindedir.

Anayasa

160

. madde uyarınca bu kararların idari yargı denetimine tabi tutulması engellenmiştir.

Danıştay ile olan çatışma kuralını kontrol et.

Sadece vergi ve benzeri mali yükümlülüklerde Danıştay kararı üstündür.

Bu durum Sayıştay kararlarının genel olarak Danıştay'a götürülebileceği anlamına gelmez, sadece bir çakışma durumunda hiyerarşi belirler.

Key Concept

Sayıştay'ın Kesin Hüküm Niteliği ve Dış Yargı Yoluna Kapalı Olması

Hints

Sayıştay kararlarının 'kesin hüküm' niteliğinde olduğunu ve başka mahkemelere götürülüp götürülemeyeceğini düşünün.

Sayıştay'ın Yargı bölümünde yer almasına rağmen bir 'yüksek mahkeme' olmadığını, dolayısıyla kararlarının hiyerarşik bir temyiz yoluna (Danıştay gibi) tabi olmadığını hatırlayın.

Vergi uyuşmazlıklarında Danıştay kararının esas alınması kuralı ile genel itiraz yollarını birbirine karıştırmayın; ilki bir uyuşmazlık çözüm kuralıdır, ikincisi ise mümkün değildir.

Practice More

Sayıştay ile Danıştay arasındaki vergi uyuşmazlığı çatışmasının hangi anayasa değişikliği ile geldiğini ve nedenini araştırın.

Estimated Time:1m 30s

Question 747Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Hakimler ve Savcılar Kurulu'na ( $HSK$ ) Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) tarafından üye seçilmesi süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

TBMM

, Kurulun toplam yedi üyesini seçmekle yetkilidir.

Seçilecek üyelerden üçü Yargıtay, biri Danıştay üyeleri arasından belirlenir.

TBMM

Genel Kurulu'nda yapılacak seçimlerde birinci oylamada üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu (

400

oy) aranır.

İkinci oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğunu (

301

oy) alan aday seçilmiş sayılır.

İkinci oylamada gerekli çoğunluk sağlanamazsa, en çok oyu alan iki aday arasında kura çekilerek seçim tamamlanır.

Show answer & explanation

Answer: İkinci oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğunu ( $301$ oy) alan aday seçilmiş sayılır.

Answer

İkinci oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğunun (

301

oy) yeterli olduğunu belirten ifade yanlıştır; Anayasa'ya göre bu aşamada beşte üç çoğunluk (

360

oy) şarttır.

Anayasa'nın

159

. maddesine göre,

HSK

üyelerinin

TBMM

tarafından seçiminde ikinci turda üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu (

360

milletvekili) aranır. Seçeneğin belirttiği salt çoğunluk (

301

oy) bu işlem için yetersizdir.

Step-by-Step Solution

TBMM'nin üye seçim yetkisini kontrol et

TBMM

13

üyeli

HSK

'ya

7

üye seçer.

Kurulun üye yapısını ve seçmen iradesini belirlemek için.

Aday havuzunu ve kontenjanları analiz et

3

Yargıtay,

1

Danıştay ve

3

hukukçu (öğretim üyesi/avukat) seçilir.

Yargı organları arasındaki temsil dengesini doğrulamak için.

Oylama turlarını ve gerekli çoğunlukları incele

1. Tur:

2/3

(

400

oy), 2. Tur:

3/5

(

360

oy).

Seçim sürecindeki hukuki geçerlilik şartlarını belirlemek için.

Seçimin sonuçlanmama durumundaki son aşamayı belirle

2. turda sonuç alınmazsa en çok oyu alan iki aday arasında kura çekilir.

Sürecin tıkanmasını önleyen mekanizmayı anlamak için.

Key Concept

HSK Üye Seçiminde TBMM Oylama Usulü

Hints

HSK üyeleri seçilirken basit çoğunluktan ziyade nitelikli çoğunluklar aranır.

2017

değişikliği ile getirilen bu sistemde, oylama turları sırasıyla

2/3

3/5

oranlarına dayanır.

İkinci turda aranan sayı olan

360

, salt çoğunluk olan

301

sayısından daha yüksektir.

Practice More

HSK üyelerinin kalan

4

üyesinin Cumhurbaşkanı tarafından hangi kaynaklardan seçildiğini inceleyiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 748Question →

Adli yargı mercilerinde açılan bir davada, mahkemenin görevsizlik itirazını reddederek kendisini görevli sayması durumunda; bu davanın idari yargının görev alanına girdiğini ileri sürerek, görevsizlik kararı verilmesi amacıyla Uyuşmazlık Mahkemesinden "olumlu görev uyuşmazlığı" çıkarılmasını istemeye yetkili makam aşağıdakilerden hangisidir?

Danıştay Başsavcısı

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı

İlgili mahkemenin bağlı olduğu Bölge Adliye Mahkemesi Başkanı

Adalet Bakanı

Show answer & explanation

Answer: Danıştay Başsavcısı

Answer

Adli yargıdaki bir davada idari yargı kolu lehine olumlu görev uyuşmazlığı çıkarma yetkisi Danıştay Başsavcısı'na aittir.

Olumlu görev uyuşmazlığı; bir davanın açıldığı mahkemede yapılan görevsizlik itirazının reddedilmesi üzerine, diğer yargı kolunun başsavcısı tarafından uyuşmazlığın çözümü için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasıdır. Senaryoda dava adli yargıda açıldığına göre, davanın idari yargıda görülmesi gerektiğini savunarak uyuşmazlık çıkaracak makam Danıştay Başsavcısı'dır.

Step-by-Step Solution

Davanın hangi yargı kolunda açıldığını belirle.

Dava adli yargı mercilerinde açılmıştır.

Uyuşmazlığın hangi yönde (hangi yargı kolu adına) çıkarılacağını anlamak için başlangıç noktası budur.

Mahkemenin görev konusundaki tutumunu analiz et.

Mahkeme görevsizlik itirazını reddetmiş ve kendisini görevli saymıştır.

Mahkemenin kendisini görevli sayması, karşı yargı kolu adına 'olumlu görev uyuşmazlığı' çıkarılmasına zemin hazırlar.

Görev alanı savunulan yargı kolunu tespit et.

İdari yargı kolunun görev yetkisi savunulmaktadır.

Olumlu görev uyuşmazlığı, davanın aslında diğer yargı koluna ait olduğu iddiasıyla çıkarılır.

2247 Sayılı Kanun uyarınca ilgili makamı belirle.

İdari yargı adına Danıştay Başsavcısı yetkilidir.

Kanun, adli yargıdaki davalar için Danıştay Başsavcısı'nı, idari yargıdaki davalar için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nı yetkilendirmiştir.

Key Concept

Olumlu Görev Uyuşmazlığı Çıkarma Yetkisi

Hints

Uyuşmazlığı, davanın kendi görev alanına girdiğini iddia eden yargı kolunun en üst savcılık makamı çıkarır.

Dava adli yargıda görülüyorsa, 'bu dava idari yargınındır' diyecek olan idari yargının başsavcısıdır.

Practice More

Uyuşmazlık Mahkemesi başkanının hangi kurumun üyeleri arasından seçildiğini ve mahkemenin diğer üyelerinin hangi kurumlardan geldiğini tekrar ediniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 749Question →

$1982$ Anayasası'nın $160$ . maddesinde düzenlenen Sayıştay’ın mali denetim kapsamı, yargısal yetkilerinin sınırları ve diğer anayasal organlarla olan hukuki etkileşimi dikkate alındığında, kurumun hukuki rejimi hakkındaki aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Sayıştay, Anayasa'nın 'Yargı' bölümünde düzenlenmiş bir kurum olmasına rağmen, yüksek mahkemeler arasında sayılmamıştır.

Merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının denetimini TBMM adına gerçekleştirirken, mahalli idarelerin denetimini kendi anayasal yetkisine dayanarak yürütür.

Vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda Sayıştay ile Danıştay kararları arasında bir uyuşmazlık çıkması durumunda, uzmanlık alanı mali yargı olan Sayıştay'ın kararı esas alınır.

Sayıştay'ın hesap yargılaması sonucunda verdiği kesin hükümler aleyhine başka bir yargı merciine başvurulamaz; ancak taraflar

15

gün içinde karar düzeltme talebinde bulunabilir.

Siyasi partilerin mali denetimi doğrudan Sayıştay'ın görevi olmayıp, Anayasa Mahkemesi tarafından gerçekleştirilen bu denetimde Sayıştay teknik yardım sağlayan yardımcı bir organ konumundadır.

Show answer & explanation

Answer: Vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda Sayıştay ile Danıştay kararları arasında bir uyuşmazlık çıkması durumunda, uzmanlık alanı mali yargı olan Sayıştay'ın kararı esas alınır.

Answer

Vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararlarının esas alınacağı ifadesi doğrudur; tersi bir uygulama anayasaya aykırıdır.

Doğru cevap, mali konulardaki uyuşmazlıklarda Sayıştay'ın değil, Danıştay'ın kararının esas alınacağını belirtmelidir. Anayasa'nın

160

. maddesi açıkça; vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararlarının esas alınacağını hükme bağlamıştır.

Step-by-Step Solution

Sayıştay'ın anayasal konumunu belirle.

Sayıştay, 'Yargı' başlığı altında düzenlenmiş ancak bir 'yüksek mahkeme' değildir.

Anayasa'daki yüksek mahkemeler listesinde Sayıştay yer almaz.

Denetim yetkisinin kapsamını ve 'adına' yapıldığı mercileri incele.

Merkezi yönetim ve SGK denetimi TBMM adına yapılırken, mahalli idareler denetimi doğrudan Sayıştay tarafından yürütülür.

Anayasa'nın

160

. maddesindeki ibarelerin kapsamı bu ayrımı belirler.

Danıştay ile olan hüküm uyuşmazlığı kuralını analiz et.

Vergi ve mali yükümlülüklerde çatışma varsa Danıştay kararı esastır.

Anayasa m.

160

/son fıkra uyarınca Danıştay'ın kararları üstün tutulmuştur.

Key Concept

Sayıştay'ın Mali Yargı Yetkisi ve Danıştay ile İlişkisi

Hints

Sayıştay'ın kararları mali konularda kesin olsa da, Anayasa diğer bir yüksek mahkeme olan Danıştay'a belirli durumlarda öncelik tanımıştır.

Özellikle vergi uyuşmazlıklarında iki kurumun farklı karar vermesi durumunda hangisinin sözünün geçeceği anayasada açıkça belirtilmiştir.

Anayasa Madde

160

: 'Vergi... uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır.' hükmünü hatırla.

Practice More

Sayıştay üyelerinin seçimi ve görev süreleri ile Danıştay üyelerinin seçimi arasındaki farkları karşılaştırarak çalışmanız konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:1m 30s

Question 750Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen somut norm denetimi (itiraz yolu) mekanizmasının işleyişi ve yargılama sürecine etkileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Anayasa Mahkemesi, başvurunun kendisine gelişinden itibaren

5

ay içinde kararını vermezse yerel mahkeme davayı yürürlükteki hükümlere göre sonuçlandırır; ancak bu karar kesinleşinceye kadar AYM kararı gelirse mahkeme bu karara uymak zorundadır.

Anayasa Mahkemesi'nin bir kanun hükmünü esastan reddetmesi durumunda, aynı hüküm hakkında Resmi Gazete'deki yayım tarihinden itibaren

5

yıl geçmedikçe tekrar itiraz yoluna başvurulamaz.

Mahkeme hâkimi, uyuşmazlıkta uygulanacak normun Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varsa bile davanın taraflarından biri bu yönde bir iddia ileri sürmedikçe re'sen Anayasa Mahkemesi'ne başvuramaz.

Görülmekte olan bir davada uygulanacak olan Anayasa değişikliği hükümlerinin hem şekil hem de esas bakımından Anayasa'ya aykırılığı itiraz yoluyla ileri sürülebilir.

Somut norm denetimine konu olabilecek metinler sadece Kanunlardır; Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve yönetmelikler bu denetim yolunun dışındadır.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi, başvurunun kendisine gelişinden itibaren $5$ ay içinde kararını vermezse yerel mahkeme davayı yürürlükteki hükümlere göre sonuçlandırır; ancak bu karar kesinleşinceye kadar AYM kararı gelirse mahkeme bu karara uymak zorundadır.

Answer

Anayasa Mahkemesi'nin 5 ay içinde karar vermemesi durumunda yerel mahkemenin davayı sonuçlandırabileceğini ancak karar kesinleşene kadar gelen AYM kararına uymak zorunda olduğunu belirten ifade doğrudur.

Doğru cevap, 1982 Anayasası'nın 152. maddesinde yer alan usul kuralını tam olarak yansıtmaktadır. Anayasa Mahkemesi'nin 5 aylık karar verme süresi geçtikten sonra yerel mahkeme davayı mevcut yasaya göre karara bağlayabilir; ancak yerel mahkemenin bu kararı kesinleşinceye kadar (yani temyiz veya istinaf aşaması bitene kadar) AYM'den bir iptal kararı gelirse, mahkeme bu kararı uygulamakla yükümlüdür.

Step-by-Step Solution

Somut norm denetiminin (itiraz yolu) temel şartlarını analiz etme.

Görülmekte olan bir dava bulunmalı ve itiraz edilecek norm (Kanun veya CBK) o davada uygulanacak kural olmalıdır.

Başvurunun usulden reddedilmemesi için 'bakılmakta olan dava' şartı kritiktir.

Anayasa Mahkemesi'nin karar verme süresini ve sonucunu değerlendirme.

Anayasa Mahkemesi başvuruyu aldıktan sonra

5

ay içinde sonuçlandırmalıdır. Eğer sonuçlandırmazsa, mahkeme davayı mevcut kanuna göre bitirebilir.

Yargılamanın gereksiz yere uzamasını önlemek amacıyla Anayasa tarafından belirlenmiş bir süre sınırıdır.

Beş aylık süre sonrası gelen kararın bağlayıcılığını inceleme.

Yerel mahkeme davayı bitirse bile, eğer dosya üst mahkemede (istinaf/temyiz) kesinleşmemişse ve bu sırada AYM iptal kararı verirse, bu karar uygulanır.

Anayasa'nın üstünlüğü ilkesi gereği, henüz kesinleşmemiş bir hukuki uyuşmazlıkta iptal edilen bir hükmün uygulanması engellenir.

Key Concept

Somut Norm Denetiminde 5 Ay ve 10 Yıl Kuralları

Hints

Somut norm denetimi için bir davanın görülmekte olması gerekir.

Anayasa Mahkemesi'nin başvuruyu sonuçlandırması için tanınan süre 5 aydır. Bu sürenin aşılmasının yargılama sürecine özel bir etkisi vardır.

Yerel mahkeme 5 ay dolunca karar verse bile, AYM kararı bu yerel mahkeme kararı 'kesinleşmeden' gelirse bağlayıcılığını korur.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'ne hangi mercilerin soyut norm denetimi (iptal davası) için başvurabileceğini gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 751Question →

Türkiye'de kamu idarelerinin mali işlemlerini denetlemek ve mali yargılama yapmakla görevli olan Sayıştay, $1982$ Anayasası'nda kendine özgü bir statü ile düzenlenmiştir. Sayıştay'ın anayasal konumu, görevleri ve yetkileri dikkate alındığında, bu kurumla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır.

Anayasa'nın yargı bölümünde düzenlendiği için Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay gibi bir yüksek mahkeme statüsündedir.

Bağımsızlığını korumak adına Başkanı ve üyeleri Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Mali konularda verdiği kesin hükümlere karşı, hukuki denetim yapılması amacıyla Anayasa Mahkemesi'ne itiraz edilebilir.

Merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idarelerinin denetimini Cumhurbaşkanlığı adına yürütür.

Show answer & explanation

Answer: Vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır.

Answer

Vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır.

Doğru ifade, Sayıştay ile Danıştay arasındaki görev alanı kesişmesinde Danıştay'ın üstünlüğünü belirten kuraldır. Anayasa'nın

160

. maddesi uyarınca, özellikle vergi ve benzeri mali yükümlülüklerde iki kurum farklı kararlar verirse Danıştay'ın kararı uygulanır.

Step-by-Step Solution

Sayıştay'ın anayasal statüsünü belirle.

Sayıştay, TBMM adına denetim yapan, mali yargı yetkisi olan ancak 'yüksek mahkeme' olmayan bir kurumdur.

Anayasa'nın

160

. maddesi kurumun niteliğini bu şekilde tanımlar.

Danıştay ile olan ilişkisini analiz et.

Vergi, resim, harç gibi mali yükümlülüklerde iki kurumun kararları çelişirse Danıştay kararları geçerli olur.

Bu kural, vergi hukukunun idari yargıdaki uzmanlık alanı olması nedeniyle getirilmiş bir istisnadır.

Key Concept

Sayıştay'ın Mali Yargı Yetkisi ve Danıştay ile Çatışma Kuralı

Hints

Sayıştay'ın hangi kurum adına denetim yaptığını ve kararlarının kesinlik durumunu hatırlayın.

Sayıştay bir yüksek mahkeme değildir, ancak mali konularda yargılama yapar.

Vergi konularında Danıştay ile bir uyuşmazlık çıkarsa hangi kurumun kararı daha önceliklidir?

Practice More

Sayıştay'ın denetim alanı dışında kalan kurumları (örneğin siyasi partilerin mali denetiminin AYM tarafından yapılması) inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 752Question →

1982 Anayasası’nda yer alan; "Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz." hükmü, aşağıdaki anayasal ilkelerden hangisini doğrudan güvence altına almaktadır?

Mahkemelerin bağımsızlığı

Hâkimlik ve savcılık teminatı

Yasama sorumsuzluğu

Kuvvetler birliği

İdari vesayet

Show answer & explanation

Answer: Mahkemelerin bağımsızlığı

Answer

Mahkemelerin bağımsızlığı

Doğru cevap mahkemelerin bağımsızlığıdır; çünkü 1982 Anayasası'nın 138. maddesi uyarınca hiçbir organ, makam, merci veya kişi yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez, genelge gönderemez, tavsiye ve telkinde bulunamaz. Özellikle görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yapılan kısıtlamalar doğrudan bu bağımsızlığı korumayı amaçlar.

Step-by-Step Solution

1982 Anayasası'nın 138. maddesini analiz et.

Maddenin başlığının 'Mahkemelerin bağımsızlığı' olduğu ve içeriğinde yasama/yürütmenin yargı yetkisine müdahale edemeyeceğinin belirtildiği görülür.

Anayasal kavramların hangi başlıklar altında düzenlendiğini bilmek doğru sınıflandırma için kritiktir.

"Görülmekte olan bir dava" ifadesine odaklan.

Bu ifade, yargısal bir sürecin devam ettiğini ve bu sürece Meclis içinden soru, görüşme veya beyanla müdahale edilemeyeceğini gösterir.

Müdahalenin yönü ve zamanlaması (yasama meclisinden devam eden davaya), bağımsızlık ilkesinin en temel koruma alanıdır.

Bağımsızlık ve Teminat arasındaki ayrımı yap.

Bağımsızlık mahkemenin fonksiyonu/işleyişi ile ilgiliyken; teminat hâkimin kişisel hakları (maaş, emeklilik, azil) ile ilgilidir.

Seçenekler arasında en sık karıştırılan iki kavramı birbirinden ayırmak gerekir.

Key Concept

Mahkemelerin Bağımsızlığı (Anayasa Madde 138)

Hints

Anayasa'nın 138. maddesini ve bu maddenin başlığını hatırlayın.

Bu yasak, yasama organının devam eden bir davaya müdahale etmesini engellemektedir.

Karar verme sürecindeki dış etkilerden korunma, hâkimin şahsi haklarından ziyade mahkemenin işleyişi ile ilgilidir.

Practice More

Yürütme organının mahkeme kararlarını yerine getirme zorunluluğunu ve geciktiremeyeceği ilkesini inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 753Question →

Kamu kaynaklarının kullanımının denetlenmesi ve mali yargılama yetkisinin kullanılması süreçlerinde Sayıştay'ın sahip olduğu anayasal konum ve kararlarının hukuki gücü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır.

Anayasa'nın 'Yargı' bölümünde, Yargıtay ve Danıştay ile birlikte 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında tasnif edilmiştir.

Sayıştay üyelerinin tamamı, yargı bağımsızlığını sağlamak amacıyla Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Siyasi partilerin mali denetimi, Anayasa Mahkemesi'nin denetiminden bağımsız olarak doğrudan Sayıştay tarafından gerçekleştirilir.

Sayıştay'ın yaptığı mali denetimin kapsamına sadece genel bütçeli idareler girer; mahalli idareler denetim dışıdır.

Show answer & explanation

Answer: Vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır.

Answer

Vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusundaki Danıştay ve Sayıştay uyuşmazlıklarında Danıştay kararları esas alınır.

Türkiye Cumhuriyeti

1982

Anayasası'na göre Sayıştay kararları kesin hüküm niteliğinde olup bunlara karşı başka bir yargı yoluna gidilemez; ancak vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları üstün tutulur.

Step-by-Step Solution

Sayıştay'ın anayasal konumunu belirle.

Sayıştay, TBMM adına mali denetim yapan ve 'Yargı' bölümünde düzenlenen ancak 'Yüksek Mahkeme' olmayan bir kurumdur.

Anayasa'daki yerini doğru tespit etmek statüsünü anlamayı sağlar.

Sayıştay kararlarının hukuki niteliğini incele.

Sayıştay kararları kesin hüküm niteliğindedir ve bu kararlar aleyhine idari yargı yoluna başvurulamaz.

Mali yargılama yetkisinin sınırlarını belirlemek gerekir.

Danıştay ile olan özel ilişkiyi değerlendir.

Anayasa'nın

160

. maddesine göre vergi konularında Danıştay kararı üstündür.

İki yargısal merci arasındaki yetki çatışmasının çözüm kuralını uygulamak sorunun çözümünü sağlar.

Key Concept

Sayıştay'ın Mali Yargılama ve Denetim Yetkisi

Hints

Sayıştay, denetimlerini kimin adına yapar?

Sayıştay'ın kararları genel olarak kesindir ancak vergi konularında bir 'üst mahkeme' kararı önceliklidir.

Vergi uyuşmazlıklarında Sayıştay ve Danıştay karşı karşıya gelirse Danıştay'ın dediği olur.

Practice More

Sayıştay'ın TBMM adına sunduğu 'Genel Uygunluk Bildirimi'nin süresini ve işlevini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 754Question →

$1982$ Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, temel hak ve özgürlüklerin korunmasını amaçlayan "Bireysel Başvuru" (Anayasa Şikâyeti) mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hatalıdır?

Yargısal yolların (olağan kanun yollarının) tamamının tüketilmiş olması temel bir ön koşuldur.

Başvuruya konu edilen hakkın hem Anayasa’da yer alması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki haklardan biri olması gerekir.

Kamu tüzel kişileri, mülkiyet ya da çalışma hürriyeti gibi temel haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuru yapabilirler.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler aleyhine doğrudan bireysel başvuru yoluna gidilemez.

Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuruları incelerken derece mahkemelerinin yerine geçerek bir yerindelik denetimi veya kanun yolu incelemesi yapamaz.

Show answer & explanation

Answer: Kamu tüzel kişileri, mülkiyet ya da çalışma hürriyeti gibi temel haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuru yapabilirler.

Answer

Kamu tüzel kişilerinin bireysel başvuru yapabileceğini belirten seçenek hatalıdır; çünkü kamu tüzel kişileri bu hakka sahip değildir.

Kamu tüzel kişileri, kamu gücünü kullanan ve hak ihlaline sebebiyet verebilecek olan makamlar oldukları için bireysel başvuru yapma ehliyetine sahip değildirler. Özel hukuk tüzel kişileri (şirketler, dernekler vb.) ise sadece tüzel kişiliğe özgü hakları (mülkiyet, adil yargılanma vb.) için başvuru yapabilirler.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvurunun ikincil niteliğini değerlendir.

Olağan kanun yollarının (istinaf/temyiz) tüketilmesi şartının doğruluğu onaylanır.

Mahkemeye gitmeden önce tüm iç hukuk yollarının bitirilmiş olması yasal zorunluluktur.

Başvuru yapılabilecek hakların kapsamını kontrol et.

Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ortak kümesindeki hakların korunduğu saptanır.

Bireysel başvuru her hakkı değil, sadece bu iki metinde ortaklaşa yer alan temel hakları kapsar.

Başvuru ehliyetine sahip olan kişileri analiz et.

Kamu tüzel kişilerinin başvuru yapamayacağı, özel hukuk tüzel kişilerinin ise sadece haklarıyla sınırlı başvurabileceği belirlenir.

Kamu tüzel kişileri ihlali yapan 'kamu gücünü' temsil ettikleri için kendileri mağdur sıfatıyla AYM'ye başvuramazlar.

Key Concept

Bireysel başvuruda ehliyet ve kapsam sınırları

Hints

Bireysel başvuruda 'hak sahibi' olma sıfatını kimlerin taşıyabileceğine ve kimlerin kamu gücünü temsil ettiğine odaklanın.

Devletin kendi kurumlarının (kamu tüzel kişileri) yine devlete karşı bir hak ihlali iddiasında bulunup bulunamayacağını düşünün.

Kamu tüzel kişileri kamu gücünü kullanan tarafta oldukları için 'mağdur' sıfatıyla Anayasa Mahkemesine başvuramazlar; bu hak sadece gerçek kişiler ve sınırlı olarak özel hukuk tüzel kişilerine tanınmıştır.

Practice More

Bireysel başvuru süresinin (30 gün) ne zaman başladığını ve hangi hakların bu kapsamda olduğunu (örneğin siyasi haklar) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Eleme yöntemiyle; kanun yollarının tüketilmesi, AİHS kapsamı ve yerindelik denetimi yasağı gibi temel ilkelerin doğruluğundan emin olunarak geriye kalan 'kamu tüzel kişisi' ifadesinin hukuki mantığa aykırılığı saptanabilir.

Estimated Time:1m 15s

Question 755Question →

$1982$ Anayasası'nın yargı bölümündeki düzenlemeler uyarınca, normlar hiyerarşisindeki konumu ne olursa olsun bazı hukuk kuralları ve meclis kararları Anayasa Mahkemesinin denetim yetkisi dışında bırakılmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri kapsamında denetleyebileceği işlemlerden biri değildir?

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil ve esas bakımından denetimi

Siyasi partilerin mali denetimlerinin kesin olarak karara bağlanması

Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmaların anayasaya uygunluk denetimi

Milletvekilliğinin düşmesine ilişkin TBMM kararlarının iptali istemi

TBMM İçtüzüğü'nün anayasaya uygunluk denetimi

Show answer & explanation

Answer: Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmaların anayasaya uygunluk denetimi

Answer

Milletlerarası antlaşmaların anayasaya uygunluk denetimi yapılamaz.

Doğru cevap olan milletlerarası antlaşmalar, Anayasa'nın

90.

maddesi uyarınca usulüne göre yürürlüğe girdikten sonra kanun hükmündedir; ancak anayasal bir istisna olarak bu antlaşmalar hakkında Anayasa Mahkemesine iptal davası açılamaz.

Step-by-Step Solution

Düzenlemelerin yargısal denetim statülerini belirlemek.

Kanunlar, CBK'lar ve İçtüzük genel olarak denetime tabidir.

Anayasa Mahkemesinin temel görevi norm denetimidir.

1982

Anayasası'nın

90.

maddesindeki özel hükmü analiz etmek.

Milletlerarası antlaşmaların kanun gücünde olduğu ancak yargı yolunun kapalı olduğu tespit edilir.

Anayasa koyucu, uluslararası yükümlülüklerin istikrarı için bu alanı denetim dışı bırakmıştır.

Seçeneklerdeki diğer parlamento kararlarını değerlendirmek.

Milletvekilliğinin düşmesi kararının denetlenebilir bir istisna olduğu doğrulanır.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi kararları yargı denetimine açık özel parlamento kararlarıdır.

Key Concept

Milletlerarası antlaşmaların yargısal bağışıklığı

Hints

Bazı işlemler 'kanun hükmünde' olsa bile uluslararası ilişkilerin selameti için yargı denetimi dışında tutulmuştur.

Anayasa'nın

90.

maddesini ve milletlerarası antlaşmaların yargısal durumunu hatırlayınız.

Anayasa Mahkemesi; kanunları, içtüzüğü ve kararnameleri denetler ancak antlaşmalar hakkında denetim yetkisi yoktur.

Practice More

Anayasa Mahkemesinin 'Yüce Divan' sıfatıyla yargılayamayacağı üst düzey kamu görevlilerini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 756Question →

Türk yargı sisteminde adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle görevli olan Uyuşmazlık Mahkemesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Mahkeme başkanı, Yargıtay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından dört yıllığına seçilir.

Sayıştay ile adli yargı mercileri arasındaki görev uyuşmazlıklarını kesin olarak karara bağlar.

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır.

Mahkemenin verdiği kararlara karşı, tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde Danıştay'a itiraz yolu açıktır.

Üyelerinin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından adli yargı hakim ve savcıları arasından seçilir.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır.

Answer

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesinin kararının esas alınacağı ifadesi doğrudur.

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler (adli veya idari) arasında bir görev uyuşmazlığı çıktığında, hukuk sisteminin en üstünde yer alan ve anayasal denetimi yapan Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır. Bu kural, yargı sistemindeki yetki karmaşasını sonlandırmak için Anayasa'da açıkça belirtilmiştir.

Step-by-Step Solution

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel görevinin belirlenmesi

Mahkeme, adli ve idari yargı kolları arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını çözmekle yetkilidir.

Yargı kollarının sınırlarını belirlemek ve çatışmaları önlemek için kurulmuştur.

Mahkemenin yapısının incelenmesi

Başkanı Anayasa Mahkemesi'nden gelir, üyeleri ise Yargıtay ve Danıştay'dan seçilir.

Tarafsızlığı ve yüksek mahkemeler arası eşgüdümü sağlamak.

Anayasal hiyerarşinin kontrol edilmesi

Anayasa m. 158 uyarınca Anayasa Mahkemesi kararlarının üstünlüğü tespit edilir.

Anayasa Mahkemesi'nin en üst koruyucu merci olması nedeniyle uyuşmazlıklarda onun kararı esas alınır.

Key Concept

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Karar Hiyerarşisi

Hints

Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari mahkemeler birbirinin görev alanına girdiğinde devreye girer.

Mahkemenin başkanı dışarıdan atanır, yani kendi içinden seçilmez. Bu başkan hangi yüksek mahkemeden gelir?

Anayasa m. 158'e göre Anayasa Mahkemesi'nin dahil olduğu bir uyuşmazlıkta kimin sözü geçer?

Practice More

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin üyelerinin hangi kurumlardan ve kaçar kişi seçildiğini tekrar etmek konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:50s

Question 757Question →

$1982$ Anayasası'nda mahkemelerin bağımsızlığını ve kurumsal özerkliğini korumak amacıyla yüksek mahkemelerin kendi başkanlarını, kendi genel kurulları tarafından seçmeleri asıl kural olarak belirlenmiştir. Ancak, yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözmek gibi özel bir görevi bulunan bir yüksek mahkemenin tarafsızlığını ve sistem içindeki eşgüdümünü sağlamak amacıyla başkanlık makamına yönelik istisnai bir anayasal yöntem öngörülmüştür.

Buna göre, başkanının bizzat kendi üyeleri tarafından değil, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi asıl veya yedek üyeleri arasından seçildiği yüksek mahkeme aşağıdakilerden hangisidir?

Danıştay

Sayıştay

Yargıtay

Uyuşmazlık Mahkemesi

Yüksek Seçim Kurulu

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlık Mahkemesi

Answer

Başkanı Anayasa Mahkemesi tarafından seçilen yüksek mahkeme Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.

Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı kolları arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmekle görevlidir.

1982

Anayasası uyarınca, bu mahkemenin başkanı Anayasa Mahkemesi tarafından kendi asıl veya yedek üyeleri arasından seçilir. Bu yönüyle başkanını kendi seçmeyen tek yüksek mahkemedir.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nda sınırlı sayıda sayılan yüksek mahkemelerin (Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi) listesi hatırlanmalıdır.

Dört adet yüksek mahkeme olduğu tespit edilir.

Sorunun kapsamını sadece yüksek mahkemelerle sınırlamak için gereklidir.

Bu mahkemelerin başkan seçim usulleri karşılaştırılmalıdır.

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay'ın başkanlarını kendi içlerinden seçtiği; Uyuşmazlık Mahkemesi'nin ise dışarıdan (AYM'den) bir başkana sahip olduğu belirlenir.

Sistemdeki tek istisnai durumu saptamak hedeflenir.

İstisna olan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının Anayasa Mahkemesi tarafından görevlendirildiği doğrulanmalıdır.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başına her zaman bir Anayasa Mahkemesi üyesinin geçtiği sonucuna varılır.

Anayasa'nın

158

. maddesindeki özel düzenlemeye dayanılır.

Key Concept

Yüksek Mahkemeler ve Başkanlık Seçim Usulleri

Hints

1982

Anayasası'nda sadece

4

tane yüksek mahkeme sayıldığını unutmayın: AYM, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.

Bu mahkemelerden üçü başkanını kendi içinden seçerken, biri adli ve idari yargı arasındaki çatışmaları çözmek için 'üst bir merci' gibi tasarlanmıştır.

Aranan kurumun başkanı her zaman bir Anayasa Mahkemesi üyesidir ve o mahkeme tarafından görevlendirilir.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin üye sayısı ve seçim yöntemlerini inceleyerek yüksek mahkemeler arasındaki yapısal farkları pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

2017

yılındaki Anayasa değişikliği ile askeri yargı kaldırılmadan önce AYİM ve Askeri Yargıtay da yüksek mahkemeydi. Mevcut durumda sadece

4

yüksek mahkeme kalmıştır ve bunların içinden sadece birinin başkanı dışarıdan (AYM'den) gelir.

Estimated Time:1m 30s

Question 758Question →

1982 Anayasası’nın $138$ . maddesinde düzenlenen "Mahkemelerin Bağımsızlığı" ve $139$ . maddesinde yer alan "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; aşağıdaki uygulamalardan hangisinin anayasal bir ihlal oluşturmadığı söylenebilir?

Görülmekte olan bir davada mahkemenin verdiği ara kararın yerine getirilmesinin, ilgili kamu kurumu tarafından kamu güvenliği gerekçesiyle geciktirilmesi

Yasama Meclisinde, devam eden bir ceza davasının esası ve sanıkların kusur durumu üzerine siyasi parti gruplarının katılımıyla genel görüşme yapılması

Hâkimler ve Savcılar Kurulunca, yürütülen bir disiplin soruşturması neticesinde meslekte kalmasının uygun olmadığına karar verilen bir hâkimin meslekten ihraç edilmesi

Adalet Bakanlığı'nın, yargılamaların hızlandırılması amacıyla mahkemelere davanın hukuki nitelendirmesine yönelik bağlayıcı genelgeler göndermesi

Bir mahkemenin kadrosunun kaldırılması sebebiyle, o mahkemede görev yapan hâkimin aylık ve ödeneklerinin yeni bir göreve atanana kadar dondurulması

Show answer & explanation

Answer: Hâkimler ve Savcılar Kurulunca, yürütülen bir disiplin soruşturması neticesinde meslekte kalmasının uygun olmadığına karar verilen bir hâkimin meslekten ihraç edilmesi

Answer

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK), Anayasa'da belirtilen istisnai hallere dayanarak bir hâkimi meslekten ihraç etmesi anayasal bir ihlal teşkil etmez.

Anayasa'nın

139

. maddesinde düzenlenen hâkimlik teminatı; hâkimlerin azledilemeyeceğini, yaş sınırından önce emekliye ayrılamayacağını ve özlük haklarının kısıtlanamayacağını garanti altına alır. Ancak aynı maddenin sonunda; meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyme, sağlık sorunları veya meslekte kalmalarının uygun olmadığına dair yetkili kurul (HSK) kararı bu kuralın istisnası olarak sayılmıştır. Bu nedenle meslekte kalması uygun görülmeyen birinin ihraç edilmesi teminatın ihlali değil, anayasal bir yetkinin kullanımıdır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Madde

138

'i (Mahkemelerin Bağımsızlığı) incele.

Görülmekte olan davalarda yasama meclisinde görüşme yasağı (

138/3

) ve kararların geciktirilemeyeceği (

138/4

) ilkeleri belirlenir.

Yasama ve yürütmenin yargı üzerindeki müdahale sınırlarını anlamak için gereklidir.

Anayasa Madde

139

'u (Hâkimlik ve Savcılık Teminatı) incele.

Hâkimlerin azlolunamayacağı ve özlük haklarından yoksun bırakılamayacağı kuralı ile bu kuralın istisnaları belirlenir.

Teminatın mutlak olmadığını, belirli şartlarda (suç, sağlık, uygunsuzluk) sınırlanabileceğini görmek için gereklidir.

Seçenekleri anayasal metinlerle karşılaştır.

İdarece kararın geciktirilmesi, Meclis görüşmesi, Bakanlık talimatı ve hak dondurulması açıkça yasaklanmıştır; ancak HSK'nın 'uygunsuzluk' kararı bir istisnadır.

Doğru uygulamayı anayasal istisna kapsamında tespit etmek için gereklidir.

Key Concept

Hâkimlik teminatı mutlak bir koruma sağlasa da, Anayasa'nın bizzat kendisi tarafından belirlenen suç, sağlık ve mesleki uygunsuzluk gibi hallerde bu korumanın dışına çıkılması mümkündür.

Hints

Mahkemelerin bağımsızlığı ilkesi, yasama ve yürütme organlarının yargı sürecine hiçbir şekilde müdahale edemeyeceğini öngörür.

Anayasa Madde

139

'daki hâkimlik teminatı, hâkimleri sadece dış müdahalelere karşı değil, kadro değişikliklerine karşı da korur.

Hâkimlik teminatının mutlak olmadığını gösteren üç ana istisna vardır: suç işleme, sağlık durumu ve mesleki uygunsuzluk kararı.

Practice More

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısını ve üyelerinin seçilme yöntemini inceleyerek bu kurulun bağımsızlık ilkesiyle ilişkisini değerlendirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 759Question →

$1982$ Anayasası'na göre, Türkiye Cumhuriyeti'nde yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin temel kural aşağıdakilerden hangisidir?

Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır.

Yargı yetkisi, devletin bütünlüğü adına Cumhurbaşkanı tarafından yürütülür.

Yargı yetkisi, yasama organı adına TBMM Başkanlık Divanı tarafından denetlenir.

Yargı yetkisi, adalet hizmetlerinin verimliliği adına Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından kullanılır.

Yargı yetkisi, anayasal denetim adına sadece Sayıştay ve Yüksek Seçim Kurulu tarafından kullanılır.

Show answer & explanation

Answer: Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır.

Answer

Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır.

Anayasa'nın

9

. maddesine göre; 'Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır.' Bu ifade yargı erkinin kaynağını (Millet) ve icracısını (Bağımsız ve Tarafsız Mahkemeler) tam olarak tanımlar.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın yargı bölümünün başlangıç ilkesini belirleme.

1982

Anayasası Madde

9

hatırlanmalıdır.

Yargı yetkisinin kaynağı ve sahibi bu maddede açıkça belirtilmiştir.

Yetkinin kimin adına kullanıldığını saptama.

Yetki 'Türk Milleti' adına kullanılır.

Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir ilkesinin yargıdaki yansımasıdır.

Yetkiyi kullanan makamı ve niteliğini belirleme.

Bağımsız ve tarafsız mahkemeler.

2017

değişikliği ile mahkemelerin sadece bağımsız değil, aynı zamanda tarafsız olması anayasal bir şart haline gelmiştir.

Key Concept

Yargı Yetkisinin Sahibi ve Kullanıcısı

Hints

Yargı yetkisi kimin adına kullanılır? Anayasa'nın başlangıç maddelerine odaklanın.

2017

Anayasa değişikliği ile bu cümleye 'tarafsız' ibaresi eklenmiştir.

Yargı yetkisi ne bir şahsa ne de meclise aittir; sadece mahkemelere aittir.

Practice More

Mahkemelerin bağımsızlığı ile hakimlik teminatı arasındaki farkları inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 760Question →

$1982$ Anayasası'na göre, adli yargı kolunun en üst inceleme mercii olan Yargıtay'ın kurumsal işleyişi içerisinde Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekilinin seçimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından, Yargıtay üyeleri arasından gizli oyla ve dört yıl süreyle seçilirler.

Yargıtay Büyük Genel Kurulu tarafından, kendi üyeleri arasından üye tam sayısının salt çoğunluğu ile doğrudan doğruya seçilirler.

Yargıtay Büyük Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından gizli oyla belirleyeceği beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilirler.

Cumhurbaşkanı tarafından, Yargıtay üyeleri arasından herhangi bir aday gösterme şartı aranmaksızın doğrudan atanırlar.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından, Yargıtay Genel Kurulunun göstereceği adaylar arasından gizli oyla seçilirler.

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay Büyük Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından gizli oyla belirleyeceği beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilirler.

Answer

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekili, Yargıtay Büyük Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından belirleyeceği beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekilinin seçimi iki aşamalı bir süreçtir. İlk aşamada Yargıtay Büyük Genel Kurulu kendi üyeleri arasından gizli oyla her bir makam için beşer aday belirler. İkinci aşamada ise Cumhurbaşkanı, sunulan bu adaylar arasından seçim yaparak atamayı gerçekleştirir. Görev süreleri

4

yıldır ve süresi bitenler yeniden seçilebilirler.

Step-by-Step Solution

Yargıtay içindeki farklı makamların seçim usullerini belirle.

Yargıtay üyelerini HSK seçer; Yargıtay Birinci Başkanı'nı Yargıtay üyeleri kendi aralarından seçer; Cumhuriyet Başsavcısını ise Cumhurbaşkanı seçer.

Makamlar arasındaki yetki paylaşımını netleştirmek hatayı önler.

Cumhuriyet Başsavcısı seçimindeki 'aday gösterme' şartını incele.

Seçim süreci Yargıtay Büyük Genel Kurulu'nun gizli oyla

5

aday belirlemesiyle başlar.

Yargı organının aday belirleme yetkisini hatırlamak önemlidir.

Nihai karar merciini teyit et.

Belirlenen

5

aday arasından atamayı Cumhurbaşkanı yapar.

2017

değişiklikleri sonrası yürütmenin yargı üzerindeki bu tip yetkileri sınavda sıkça sorulmaktadır.

Key Concept

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Seçim Usulü

Hints

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay üyelerini seçen kurum (HSK) tarafından seçilmez.

Practice More

Yargıtay Birinci Başkanı'nın seçim usulü ile Cumhuriyet Başsavcısı'nın seçim usulünü karşılaştıran bir tablo hazırlayınız.

Estimated Time:50s

PreviousPage 38 / 47Next

Yargı

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More