Toksikoloji

Organofosfatlı bir insektisit maruziyeti sonrası gelişen akut kolinerjik kriz tablosu uygun antidot tedavisi ile başarıyla kontrol altına alınan bir hasta, taburcu edildikten 20 gün sonra alt ekstremitelerde belirgin güçsüzlük, ataksi ve simetrik seyreden parestezi şikayetleriyle tekrar başvuruyor. Nörolojik muayenesinde distal kaslarda atrofi, tendon reflekslerinde azalma ve 'düşük ayak' saptanıyor. Bu klinik tabloda asetilkolinesteraz aktivitesinin normale döndüğü gözleniyor. Bu hastada gelişen gecikmiş nöropati tablosunun (OPIDN) patogenezinden sorumlu olan temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

45 yaşında bir kadın hasta, ev temizliği sırasında yanlışlıkla sodyum hidroksit ($NaOH$) içeren yoğun kıvamlı bir lavabo açıcı içmesi sonrası acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde ağız çevresinde ve orofarenkste yaygın yanıklar, stridor ve yutma güçlüğü saptanıyor. Bu hastanın acil servis yönetimindeki genel prensiplerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Acil servise derin sedasyon ve konfüzyon şikayetiyle getirilen $30$ yaşındaki erkek hastanın, intihar amacıyla çok sayıda diazepam tableti aldığı öğreniliyor. Fizik muayenesinde solunum sayısının azaldığı ancak pupillerin normal büyüklükte olduğu saptanıyor. Bu hastada tabloyu geri döndürmek amacıyla kullanılması gereken spesifik antidot aşağıdakilerden hangisidir?

Acil servise getirilen bir hastanın fizik muayenesinde bilateral miyozis (pupil daralması), aşırı tükürük salgısı (siyalore), gözyaşı artışı (lakrimasyon) ve diyare (ishal) saptanmıştır. Bu klinik bulgular aşağıdaki toksidromlardan hangisi ile en uyumludur?

Epilepsi tanısıyla uzun süredir karbamazepin tedavisi gören bir hasta, tarımsal ilaçlama sırasında kaza sonucu 'paratiyon' içerikli bir insektisite maruz kalmıştır. Hasta, maruziyetten beklenenden çok daha kısa bir süre sonra ağır bir kolinerjik kriz tablosu (yaygın fasikülasyonlar, ciddi bronkore ve solunum sıkıntısı) ile acil servise getirilmiştir. Bu hastada toksisite bulgularının beklenenden daha hızlı ve şiddetli ortaya çıkmasının en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik civa buharı maruziyetine bağlı gelişen tremor, nöropsikiyatrik bozukluklar (erethizm) ve diş eti bulguları ile seyreden tabloda; cıvanın santral sinir sistemine redistribüsyonuna yol açmadığı için tercih edilen, oral yolla etkili şelatör aşağıdakilerden hangisidir?

Derin ven trombozu nedeniyle yüksek dozda anfraksiyonel heparin tedavisi alan $62$ yaşında bir hastada, gelişen şiddetli kanama komplikasyonunu ve laboratuvar incelemesinde saptanan ileri derecede uzamış $aPTT$ süresini hızla geri döndürmek için kullanılması gereken spesifik antidot aşağıdakilerden hangisidir?

Yarı iletken endüstrisinde çalışan bir teknik personelde, iş yerindeki bir sızıntı sonrası ani gelişen baş ağrısı, halsizlik ve karın ağrısını takiben koyu renkli idrar (hemoglobinüri) ve skleralarda ikter saptanmıştır. Yapılan analizde hastanın arsin ($AsH_3$) gazına maruz kaldığı doğrulanmıştır. Bu klinik tablo ve spesifik metal formu göz önüne alındığında, en uygun tedavi yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Organofosfat insektisitlere maruziyet sonucu akut kolinerjik kriz tablosuyla acil servise getirilen bir hastada, gelişen solunum yetmezliği nedeniyle entübasyon kararı alınmıştır. Bu hastada kas gevşetici olarak süksinilkolin kullanılması durumunda karşılaşılması en muhtemel farmakolojik sonuç ve nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

$32$ yaşında bir erkek hasta, son $24$ saattir giderek artan bulantı, karın ağrısı ve görme bulanıklığı şikayetiyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenesinde fundoskopik incelemede optik diskte hiperemi ve belirgin ödem saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde; Arteriyel kan gazında $pH: 7.08$, $HCO_3: 8 \text{ mEq/L}$, $pCO_2: 24 \text{ mmHg}$ ölçülüyor. Serum elektrolitlerinden hesaplanan anyon açığı ($AG$) $32 \text{ mEq/L}$ ($N: 8-12$) bulunurken, ölçülen serum osmolalitesi ile hesaplanan osmolalite arasındaki fark (osmoler açık) $7 \text{ mOsm/kg } H_2O$ ($N < 10$) olarak hesaplanıyor. Bu hastadaki klinik ve laboratuvar tablosuyla ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi en doğrudur?

Karadeniz bölgesinde yaşayan $55$ yaşında erkek hasta, yerel bir üreticiden aldığı balı tükettikten yaklaşık $1$ saat sonra şiddetli bulantı, baş dönmesi ve terleme şikayetleriyle acil servise başvurur. Fizik muayenede belirgin hipotansiyon ($85/55$ mmHg) ve bradikardi ($38$/dakika) saptanır. Hastanın öyküsünden 'deli bal' tüketmiş olabileceği şüphelenilir. Bu klinik tablodan sorumlu olan grayanotoksinin moleküler etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

32 yaşında bir erkek hasta, intihar amacıyla yüksek dozda ilaç kullanımı sonrası acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde hastanın bilinci konfüze, kan basıncı $75/45$ mmHg, nabız $38/dakika$ ve parmak ucu kan şekeri $56$ mg/dL olarak saptanıyor. EKG'de derin sinüs bradikardisi ve PR mesafesinde uzama izleniyor. Hastanın yakınlarından alınan bilgiye göre hipertansiyon tedavisi için non-selektif bir beta blokör kullandığı öğreniliyor. Bu hastada beta adrenerjik reseptörlerden bağımsız olarak adenilat siklazı aktive edip $cAMP$ düzeylerini artırarak pozitif inotrop ve kronotrop etki sağlayan, intravenöz bolus dozunu takiben infüzyon şeklinde uygulanması gereken spesifik antidot aşağıdakilerden hangisidir?

Kapalı ortam yangınından çıkarılan 35 yaşında bir erkek hasta, bilinç bulanıklığı ve jeneralize tonik-klonik nöbet ile acil servise getiriliyor. Fizik muayenede ağız ve burun çevresinde is lekeleri görülüyor. Vital bulgularında kan basıncı 90/60 mmHg, kalp hızı 112/dk saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde arteryel kan gazında pH 7.05, bikarbonat 10 mEq/L ve laktat 15 mmol/L (Normal: <2 mmol/L) olarak ölçülüyor. Eşlik eden karbonmonoksit zehirlenmesi olasılığı yüksek olan bu hastada, hemoglobinin oksijen taşıma kapasitesini daha da kötüleştirmeden etki gösteren en uygun spesifik antidot aşağıdakilerden hangisidir?

Bir yangın mahallinden kurtarılan ve acil servise getirilen hastanın bilinci kapalıdır. Muayenesinde taşipne, taşikardi ve ciddi laktik asidoz saptanmıştır. Pulse oksimetre ile ölçülen oksijen satürasyonu $\%98$ olarak ölçülmesine rağmen doku hipoksisi bulguları devam eden hastanın nefesinde karakteristik olarak acı badem kokusu fark edilmiştir. Bu klinik tabloya neden olan en olası toksik ajan ve bu ajanın zehirlenmesinde tercih edilen antidot aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Bahçesindeki zararlılarla mücadele etmek için organofosfatlı bir insektisit kullanan şahıs, bir süre sonra bulantı, kusma, aşırı terleme ve nefes darlığı şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Yapılan fizik muayenesinde miyozis, akciğerlerde yaygın raller ve ekstremitelerde belirgin kas fasikülasyonları saptanıyor. Hastaya hemen yeterli dozda atropin tedavisi başlanıyor ve muskarinik bulguların (sekresyonlar, miyozis, bradikardi) gerilediği gözleniyor. Ancak, hastanın kas fasikülasyonlarının sebat ettiği görülüyor.

Bu hastada kas fasikülasyonlarının atropin tedavisine yanıt vermemesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Halk arasında 'kurtboğan' veya 'kaplanboğan' olarak bilinen *Aconitum* bitkisini eklem ağrılarını dindirmek amacıyla kaynatıp içen $52$ yaşında bir erkek hasta; tüketimden kısa bir süre sonra dilde ve dudak çevresinde şiddetli karıncalanma, tüm vücutta uyuşma, bulantı ve çarpıntı şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde hipotansiyonu ve belirgin kas güçsüzlüğü saptanan hastanın elektrokardiyografisinde (EKG) 'bidireksiyonel ventriküler taşikardi' izleniyor.

Bu hastadaki klinik tablodan sorumlu olan temel toksinin (akonitin) etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Ekstrakorporeal eliminasyon yöntemlerinden biri olan hemodiyaliz, belirli farmakokinetik özelliklere sahip ilaç ve toksinlerin zehirlenmelerinde atılımı hızlandırmak için kullanılan etkili bir yöntemdir.

Aşağıdaki tabloda, aşırı dozda alındığı tespit edilen beş farklı ilacın temel farmakokinetik özellikleri verilmiştir:

Zehirlenme tedavisinde genel prensipler dikkate alındığında, bu ilaçlardan hangisinin hemodiyaliz ile vücuttan uzaklaştırılma (temizlenme) etkinliği en yüksektir?

Acil servise bilinç bulanıklığı, taşipne ve yan ağrısı şikayetleri ile getirilen 40 yaşındaki erkek hastanın arteryel kan gazında pH: 7.15, $HCO_3$: 8 mEq/L ve anyon açığı: 26 mEq/L olarak saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde serum kalsiyum düzeyi 6.8 mg/dL bulunuyor ve idrar mikroskopisinde zarf şeklinde kristaller görülüyor. Hastaya acil olarak fomepizol ve hemodiyaliz tedavisi planlanıyor. Bu medikal tedaviye ek olarak, birikmiş olan toksik ara ürün glioksilik asidin toksik olmayan metabolitlere dönüşümünü hızlandırmak (diversiyon) amacıyla uygulanması gereken adjuvan ajan ve etki mekanizması aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Bir deri işleme (tabaklama) atölyesinde, atık havuzundaki asidik temizlik solüsyonlarının karışması sonucu aniden ortaya çıkan "çürük yumurta" kokusunu takiben koku duyusu hızla kaybolan bir çalışan, kısa süre içinde bilincini kaybederek ("knockdown") yere düşmüştür. Acil servise getirildiğinde ciddi metabolik asidoz ($pH: 7,05$, Laktat: $15$ $mmol/L$) saptanan hastanın arteriyel kan gazında oksihemoglobin satürasyonu $\%98$, $P_aO_2$ değeri ise $95$ $mmHg$ olarak ölçülmüştür. Bu klinik tabloya neden olan toksik ajan ve yönetimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Tarımsal ilaçlama sonrası acil servise bulantı, kusma, aşırı tükürük salgısı (hipersalivasyon), yaygın bronş sekresyonu (bronkore) ve miyozis bulgularıyla getirilen bir hastada organofosfatlı insektisit zehirlenmesinden şüphelenilmektedir. Bu hastanın farmakolojik tedavisi ve kullanılan antidotların etki mekanizmaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?