Bakteriyoloji

Klinik bir örnekten izole edilen vankomisin dirençli *Staphylococcus aureus* (VRSA) suşunda, dirençten sorumlu $vanA$ gen kümesinin Tn1546 transpozonu üzerinde taşındığı ve bu transpozonun *Enterococcus faecalis* kökenli, feromon yanıtlı bir plazmid aracılığıyla aktarıldığı saptanmıştır. Bu genetik değişim sürecinde, direnç genlerinin alıcı hücrede kalıcı (stabil) bir şekilde korunmasını ve farklı replikonlar arasında hareketini sağlayan temel mekanizmaların ardışık dizilimi aşağıdakilerden hangisidir?

$26$ yaşında kadın hasta, son üç gündür artan alt karın ağrısı, ateş ve pürülan vajinal akıntı şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde servikal hareket hassasiyeti ve adneksiyel hassasiyet saptanıyor. Hastadan alınan endoservikal sürüntü örneği Thayer-Martin besiyerine ekiliyor. İnkübasyon sonunda oksidaz pozitif olan ve biyokimyasal testlerde sadece glukozu fermente ettiği saptanan Gram negatif diplokoklar izole ediliyor.

Bu mikroorganizmanın patogenezinde, enfeksiyonun başlangıcında siliasız silindirik epitel hücrelerine ilk yapışmadan (adhezyon) sorumlu olan temel yapı aşağıdakilerden hangisidir?

22 yaşında bir üniversite öğrencisi; ani başlayan yüksek ateş ($39^\circ C$), şiddetli boğaz ağrısı ve yutma güçlüğü şikayetiyle başvuruyor. Yapılan fizik muayenede tonsiller üzerinde eksüda ve hassas ön servikal lenfadenopati saptanıyor. Boğaz kültüründe koyun kanlı agarda şeffaf bir hemoliz alanı (beta-hemoliz) oluşturan gram pozitif koklar ürüyor. Bu bakterinin fagositoza dirençten sorumlu en önemli virülans faktörü olan M proteininin, kalp miyokard dokusu ile immünolojik çapraz reaksiyon verebileceği biliniyor. Yapılan ilk laboratuvar testlerinde katalaz negatif olduğu saptanan bu izolatın kesin tanısı için aşağıdaki bulgulardan hangisinin saptanması beklenir?

Bakterilerin hareketinden sorumlu olan flagella (kamçı) yapısı ve fonksiyonu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bakterilerde çoklu antibiyotik direncinin yatay yayılımında kritik öneme sahip olan $Tn3$ ailesi kompleks transpozonların gerçekleştirdiği "replikatif transpozisyon" sürecinde, donör ve alıcı DNA molekülleri geçici olarak birleşerek "kointegrat" adı verilen bir ara yapı oluştururlar. Bu ara yapının site-spesifik rekombinasyon yoluyla çözülerek transpozisyonun tamamlanmasını ve her iki replikonda da transpozonun birer kopyasının bulunmasını sağlayan protein ve tanıma dizisi aşağıdakilerden hangisidir?

$65$ yaşında erkek hasta; ani başlayan titreme, yüksek ateş, yan ağrısı ve pas rengi balgam çıkarma yakınmalarıyla acil servise başvuruyor. Fizik muayenede taşipneik olan hastanın akciğer oskültasyonunda sağ alt lobda raller ve bronşiyal ses duyuluyor. Akciğer grafisinde sağ alt lobda lober konsolidasyon saptanıyor. Balgamın Gram yaymasında çok sayıda polimorfonükleer lökosit ve Gram pozitif 'lanset' şeklinde diplokoklar görülüyor. Kanlı agarda yapılan kültürde çevresinde yeşilimsi zon bulunan (alfa hemoliz) mukoid koloniler üreyen bu etkeni, ağız florasında bulunan diğer alfa hemolitik streptokoklardan ayırmak için kullanılan en özgül özellik hangisidir?

$62$ yaşında böbrek nakilli bir hasta; ateş, şiddetli baş ağrısı ve ense sertliği şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Yapılan lomber ponksiyon sonrası beyin omurilik sıvısının (BOS) Gram boyamasında hem nötrofiller içerisinde hem de hücre dışında Gram pozitif basiller görülüyor. Laboratuvarda yapılan ileri incelemelerde etkenin $25^{\circ}C$'de 'takla atar tarzda' (tumbling motility) hareketli olduğu, $37^{\circ}C$'de ise hareket etmediği gözleniyor. Buna göre, bu hastadaki klinik tabloya neden olan en olası mikroorganizma aşağıdakilerden hangisidir?

Tıbbi mikrobiyolojide sterilizasyon süreçlerinin başarısı; kullanılan fiziksel veya kimyasal ajanın mikroorganizma üzerindeki spesifik inaktivasyon mekanizmasına ve bu sürecin uygun biyolojik indikatörlerle valide edilmesine bağlıdır.

Buna göre; sterilizasyon yöntemi, temel etki mekanizması ve validasyonda kullanılan biyolojik indikatör eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

$62$ yaşında, yoğun bakım ünitesinde izlenen ve ventilatör ilişkili pnömoni tanısı alan bir hastanın trakeal aspirat kültüründe çok ilaca dirençli (MDR) *Escherichia coli* izole edilmiştir. İzolatın antibiyogramında karbapenemler dahil çoğu antibiyotiğe dirençli olduğu ve son seçenek olarak kullanılan kolistine karşı da direnç (MİC $> 4$ $\mu g/mL$) geliştiği saptanmıştır. Yapılan moleküler incelemede, bu suştaki kolistin direncinin plazmid aracılı $mcr-1$ geni ile ilişkili olduğu belirlenmiştir. Bu bakterideki kolistin direncinin temel mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Merkezi sterilizasyon ünitesinde tıbbi cihazların dekontaminasyonu ve bu süreçlerin izlenmesinde kullanılan yöntemlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Geniş spektrumlu antibiyotik tedavisi sonrası başlayan bol miktarda, sulu ve kötü kokulu ishal şikayeti ile başvuran $55$ yaşındaki hastanın yapılan kolonoskopisinde kolon mukozası üzerinde sarı-beyaz renkli, yama tarzında psödomembran yapıları izlenmiştir. Bu klinik tablodan sorumlu olan etkenin salgıladığı temel toksinlerin ($Toksin$ $A$ ve $Toksin$ $B$) patogenezdeki moleküler etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

65 yaşında kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) alevlenmesi nedeniyle hastanede yatan ve $10$ gündür geniş spektrumlu sefalosporin tedavisi alan bir hastada; karın ağrısı, ateş ve günde $8$-$10$ kez tekrarlayan, mukuslu, kötü kokulu ishal gelişiyor. Yapılan kolonoskopik incelemede kolon mukozasında yaygın sarımsı psödomembranöz plaklar saptanıyor. Bu hastanın tablosundan sorumlu olan etkenin temel virülans faktörleri olan Toksin A ve Toksin B'nin konak hücresindeki etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Bakterilerde genetik materyal aktarım yollarından biri olan doğal transformasyon, farklı türlerde farklı moleküler basamaklar ve düzenleme mekanizmaları içermektedir.

*Streptococcus pneumoniae* suşlarında gerçekleşen doğal transformasyon süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hastanelerde cerrahi aletlerin ve ısıya duyarlı tıbbi cihazların dekontaminasyonunda kullanılan sıvı kimyasal ajanların özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bakterilerde çoklu antibiyotik direncinin yayılmasında önemli rol oynayan ve Tn3 ailesi gibi replikatif (Sınıf II) mekanizma ile yer değiştiren genetik elemanların transpozisyon süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Isıya duyarlı (termolabil) tıbbi cihazların sterilizasyonunda kullanılan perasetik asit sıvı sterilizasyon sisteminin özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Gram-pozitif bakterilerin hücre zarfında yer alan, sitoplazmik membrandaki glikolipidlere kovalent olarak bağlı olan ve konak hücrelerde interlökin-1 ($IL-1$) ile tümör nekroz faktörü-alfa ($TNF-\alpha$) salınımını uyararak inflamatuar yanıtı başlatabilen yapı aşağıdakilerden hangisidir?

$68$ yaşında karaciğer transplantasyonu yapılmış bir hastada gelişen hastane kaynaklı pnömoni tablosunda, balgam kültüründen seftazidim-avibaktama duyarlı *Klebsiella pneumoniae* izole ediliyor. Hastaya seftazidim-avibaktam tedavisi başlanıyor. Tedavinin $14$. gününde hastanın klinik tablosunun kötüleşmesi üzerine alınan tekrar kültürde izole edilen *K. pneumoniae* suşunun seftazidim-avibaktama dirençli hale geldiği ($MIC > 8/4$ $\mu g/mL$), ancak başlangıçta dirençli olan meropenem MIC değerinin ise anlamlı düzeyde düşerek duyarlı kategoriye ($MIC \leq 1$ $\mu g/mL$) girdiği saptanıyor.

Bu izolatın antibiyotik duyarlılık profilinde gözlenen bu değişikliğin en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Hastanelerde sterilizasyon süreçlerinin monitörizasyonu, hasta güvenliği ve kalite standartları açısından kritik bir basamaktır. Bu süreçte kullanılan kimyasal indikatörlerin performans özellikleri ve ISO 11140-1 sınıflaması dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$34$ yaşında intravenöz ilaç bağımlısı erkek hasta, sol ön kolunda enjeksiyon yerinde başlayan, hızla yayılan ve inflamasyon bulgularına (ısı artışı, kızarıklık) oranla çok daha belirgin olan masif yumuşak doku ödemi ve büllöz lezyonlar nedeniyle başvuruyor. Hastanın genel durumu hızla kötüleşiyor ve septik şok tablosuna giriyor. Lezyondan alınan örneklerin Gram boyamasında Gram pozitif, uçları küt (kutu vagonu görünümünde), zincir yapan basiller görülüyor. Bu bakterinin hareketsiz olduğu ve kanlı agarda hemoliz yapmadığı saptanıyor. Bu klinik tabloda gözlenen ve inflamasyonun baskılanması ile sıvı birikiminden sorumlu olan temel virülans faktörünün etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?