Atatürk İlke ve İnkılapları

Atatürk’ün Halkçılık ilkesi; toplumda hiçbir zümreye, aileye veya kişiye ayrıcalık tanınmamasını, devlet imkânlarının herkese eşit sunulmasını ve kanun önünde tam bir eşitliğin sağlanmasını esas alır. Bu bağlamda gerçekleştirilen;

I. Aşar vergisinin kaldırılması,
II. Soyadı Kanunu ile unvan ve lakapların yasaklanması,
III. Kadınlara seçme ve seçilme hakkının tanınması

inkılaplarının ortak amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Yeni Türk Devleti’nin çağdaşlaşma hamleleri doğrultusunda gerçekleştirdiği en kapsamlı süreçlerden biri olan 'hukuk resepsiyonu' (yabancı hukuk sistemlerinin iktibası) döneminde, toplumsal ihtiyaçlar ve teknik yeterlilikler gözetilerek farklı Avrupa ülkelerinin kanunları örnek alınmıştır.

Bu süreçte kabul edilen aşağıdaki kanunlardan hangisinin, karşısında verilen kaynak ülke ve tercih edilme gerekçesi ile ilgili yapılan eşleştirme yanlıştır?

1924 yılında kabul edilen Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile Türkiye'deki tüm eğitim kurumları Milli Eğitim Bakanlığına bağlanarak eğitimde çok başlılığa son verilmiştir. Ancak eğitim sisteminin hangi kademelerden oluşacağı, müfredat programlarının içeriği ve okul açma yetkisinin esasları daha sonraki bir yasal düzenleme ile netleştirilmiştir.

Buna göre, 1926 yılında yürürlüğe giren Maarif Teşkilatı Hakkında Kanun ile Türk eğitim sisteminde gerçekleştirilen temel düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhuriyet Dönemi'nde gerçekleştirilen;
- Aşar vergisinin kaldırılmasıyla çiftçi üzerindeki mali yükün azaltılması,
- Türk Medeni Kanunu ile aile hukukunda kadın ve erkek haklarının dengelenmesi,
- Soyadı Kanunu ile toplumsal üstünlük ifade eden unvanların kullanımının yasaklanması
gibi düzenlemeler Atatürk'ün Halkçılık ilkesi kapsamında değerlendirilmektedir.

Buna göre, söz konusu inkılaplarla ulaşılmak istenen temel hedef aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhuriyet döneminde eğitim sisteminin millî, laik ve modern bir yapıya kavuşturulması sürecinde, $3$ Mart $1924$ tarihli Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun getirdiği ilkeleri uygulamaya koymak amacıyla $1926$ yılında 'Maarif Teşkilatı Hakkında Kanun' kabul edilmiştir.

Bu kanunda yer alan aşağıdaki hükümlerden hangisi, eğitimde "devlet denetimi ve disiplinini" kesin olarak tesis ederek özellikle yabancı ve azınlık okullarının kontrolsüz faaliyetlerine son vermeyi amaçlamıştır?

$3$ Mart $1924$ tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisinde kabul edilen bir dizi yasayla şu düzenlemeler yapılmıştır:

* Halifelik makamı kaldırılmıştır.
* Şer’iye ve Evkaf Vekâleti lağvedilmiştir.
* Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Vekâleti kaldırılmıştır.

Bu düzenlemelerin tamamı birlikte değerlendirildiğinde, ulaşılmak istenen temel siyasi amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhuriyet’in ilk yıllarında özel sektörün elinde yeterli sermaye, teknik bilgi ve tecrübe birikiminin bulunmaması, büyük yatırımların bizzat devlet eliyle gerçekleştirilmesini zorunlu kılmıştır. Bu durum, ekonomide devletin aktif bir rol üstlenmesini ve kalkınmanın kamu gücüyle hızlandırılmasını sağlayan hangi Atatürk ilkesinin uygulanmasına zemin hazırlamıştır?

$1923$ yılı Ekim ayında Ali Fethi Okyar Bey'in istifası ile başlayan ve tarihe "Ekim Bunalımı" (Hükümet Bunalımı) olarak geçen süreç, Birinci TBMM döneminden itibaren uygulanan "Meclis Hükümeti Sistemi"nin artık yürütme işlerini tıkayan yapısal bir probleme dönüştüğünü kanıtlamıştır. Bu kriz, hem devletin rejim adının konulmasını hem de yürütme organının daha hızlı çalışmasını sağlayacak olan kabine sistemine geçişi zorunlu kılmıştır.

Buna göre, $29$ Ekim $1923$ tarihinde gerçekleştirilen Cumhuriyet'in ilanı ile birlikte, $1921$ Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nda yapılan düzenlemeler sonucunda yürütme yetkisinin işleyişiyle ilgili ortaya çıkan temel "yapısal" değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

$24$ Kasım $1934$ tarihinde kabul edilen bir kanunla; "Ağa, Hacı, Hafız, Hoca, Molla, Efendi, Bey, Beyefendi, Paşa, Hanım, Hanımefendi ve Hazretleri" gibi lakap ve unvanların kullanılması yasaklanmıştır. Bu düzenlemenin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Mustafa Kemal Atatürk bir konuşmasında; "Tam bağımsızlık denildiği zaman, kuşkusuz siyasi, mali, iktisadi, adli, askeri, kültürel ve benzeri her hususta tam bağımsızlık ve tam serbestlik demektir. Bu saydıklarımın herhangi birinde bağımsızlıktan yoksunluk, millet ve memleketin gerçek anlamıyla bütün bağımsızlığından yoksunluğu demektir." demiştir.

Atatürk’ün bu sözüyle vurguladığı bütünleyici ilke ve bu ilkenin doğrudan ilişkili olduğu temel ilke aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Türkiye Cumhuriyeti’nde laiklik; devlet düzeninin ve toplumsal yaşamın dinsel kurallar yerine çağdaş akıl ve bilim esaslarına dayandırılmasını öngörür. Bu ilke, devletin inançlar karşısında tarafsız kalmasını ve eğitimin rasyonel bir temele oturtulmasını hedefler.

Buna göre, aşağıda verilen inkılap hareketlerinden hangisinin doğrudan laiklik ilkesini yerleştirmeye yönelik olduğu söylenemez?

Osmanlı Devleti'nin duraklama ve gerileme dönemlerinde uygulanan ıslahat hareketleri, temelinde 'Kanun-i Kadim'e yani devletin en güçlü olduğu dönemdeki düzenine geri dönme arayışını barındırmaktaydı. Oysa Atatürkçü düşünce sistemindeki İnkılapçılık ilkesi, sadece geçmişe dönüşü reddetmekle kalmaz; gerçekleştirilen bir inkılabın bile zamanın gerisinde kalması durumunda yerini daha çağdaş bir uygulamaya bırakması gerektiğini savunur.

Bu durum, İnkılapçılık ilkesinin aşağıdaki özelliklerinden hangisiyle doğrudan ilişkilidir?

Atatürk'e göre bir toplumu millet yapan temel bağlar; ırk ya da din birliği değil, birlikte yaşama arzusu, ortak bir tarih bilinci ve kültürel değerlerdir. Bu anlayış, Türk milletinin kendi milli değerlerini koruyarak çağdaş dünyada saygın bir yer edinmesini hedefler. Bu doğrultuda Türk toplumunun öz diline sahip çıkmasını sağlamak ve milli kimliğini güçlendirmek amacıyla gerçekleştirilen inkılap aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhuriyet Dönemi'nde eğitim sisteminde görülen çok başlılığı ve müfredat farklılıklarını gidermek amacıyla 3 Mart $1924$ tarihinde Tevhid-i Tedrisat Kanunu kabul edilmiştir. Bu kanunla tüm eğitim kurumları Maarif Vekaletine (Millî Eğitim Bakanlığına) bağlanmıştır.

Bu düzenlemenin Türk eğitim sistemine sağladığı temel katkı aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nden devralınan ve $1931$ yılına kadar kullanılmaya devam eden "okka, arşın, endaze" gibi ölçü birimleri hem bölgeler arasında standart bir uygulama olmaması nedeniyle iç ticarette karışıklıklara yol açıyor hem de Batılı devletlerin kullandığı ölçü sistemleriyle uyum sağlamıyordu. $26$ Mart $1931$ tarihinde çıkarılan bir kanunla bu birimlerin yerini metre, kilogram ve litre gibi uluslararası standartlar almıştır.

Bu düzenlemenin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk Dönemi'nde toplumsal alanda yapılan düzenlemelerden biri olan $1925$ tarihli kanunla tekke ve zaviyelerle birlikte türbeler de kapatılmıştır. Ancak $1950$ yılında çıkarılan yeni bir yasayla, Türk tarihine mal olmuş önemli şahsiyetlere ait türbelerin halkın ziyaretine açılmasına karar verilmiştir. Bu uygulama değişikliği dikkate alındığında, $1925$ yılındaki ilk düzenlemenin asıl hedefinin aşağıdakilerden hangisi olduğu savunulabilir?

Osmanlı Devleti’nin son döneminde yayımlanan $1917$ tarihli "Hukuk-ı Aile Kararnamesi", farklı dinî cemaatlerin aile hukukuna dair hükümlerini tek bir metinde toplamaya çalışmış olsa da temelde dinî (şer’i) referanslara dayanmaktaydı. $1926$ yılında kabul edilen Türk Medeni Kanunu ise bu alanda köklü bir zihniyet değişimi yaratarak hukuk birliğini sağlamıştır.

Türk Medeni Kanunu’nu, Osmanlı Devleti’ndeki bu ve benzeri düzenlemelerden ayıran ve hukuk sisteminin laikleşmesi sürecindeki en belirleyici fark aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhuriyet döneminde millî kültürü korumak, Türk halk sanatına ait eserleri bir araya getirmek ve bilimsel araştırmalara kaynaklık etmek amacıyla Ankara'da inşa edilen, $1930$ yılında resmen ziyarete açılan ve Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk müze binası olma özelliğini taşıyan kurum aşağıdakilerden hangisidir?

Amasya Genelgesi’nde ($1919$) yer alan "Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır." kararı, Türk İnkılabı'nın hem dış hem de iç egemenlik anlayışını şekillendirmiştir. Bu karar, Atatürkçü düşünce sistemindeki temel ilkeleri tamamlayan iki ana kavramı bünyesinde barındırmaktadır.

Buna göre, Amasya Genelgesi'ndeki bu ifadede vurgulanan kavramlar, aşağıdaki bütünleyici ilke eşleşmelerinden hangisi ile doğrudan ilişkilidir?

Osmanlı Devleti döneminde para basma imtiyazına sahip olan yabancı sermayeli Osmanlı Bankası, Cumhuriyet'in ilk yıllarında da bu yetkisini sürdürmüştür. Yeni Türk Devleti'nin ekonomik bağımsızlığını tam olarak sağlamak, ulusal para politikalarını belirlemek ve Türk lirasının değerini istikrara kavuşturmak amacıyla $1930$ yılında gerçekleştirilen düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?