Solunum Sistemi Farmakolojisi

$25$ yaşında kadın hasta, polen mevsiminde artan nefes darlığı ve burun akıntısı şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan değerlendirmeler sonucunda hastaya hem bronşiyal astım hem de mevsimsel alerjik rinit tanıları konuluyor. Bu hastada her iki klinik tablonun tedavisinde de etkili olan ve etkisini lökotrienlerin bağlandığı $CysLT_1$ reseptörlerini selektif olarak bloke ederek gösteren ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Öksürük merkezini baskılayarak santral antitussif etki gösteren aşağıdaki ilaçlardan hangisi, aynı zamanda bronşiyal sekresyonların viskozitesini artırması ve silier aktiviteyi deprese etmesi nedeniyle, balgamın dışarı atılmasının kritik olduğu bronşektazi veya kistik fibrozis gibi durumlarda kullanımı kontrendike veya sakıncalı olan bir opioid agonistidir?

Astım tedavisinde kullanılan mast hücresi stabilizörlerinin (örneğin kromolin sodyum) klinik özellikleri ve kullanım amaçları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kronik astım tanısıyla oral teofilin tedavisi alan $62$ yaşındaki bir hastada, tedaviye başka bir ajanın eklenmesi sonucu ilacın plazma düzeyi $30 \mu g/mL$ (terapötik aralık: $10-20 \mu g/mL$) seviyesine çıkmıştır. Hastada gelişen şiddetli uykusuzluk, taşikardi ve jeneralize tonik-klonik nöbetlerden sorumlu olan temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

26 yaşında, egzersizle tetiklenen bronkospazmı ve mevsimsel alerjik rinit şikayetleri olan bir hastaya, inhaler ilaç kullanımında zorluk yaşaması nedeniyle oral lökotrien reseptör antagonisti (örneğin montelukast) reçete edilmiştir. Bu ilaç grubuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Ağır astım tedavisinde kullanılan mast hücresi stabilizörleri ve biyolojik ajanların (monoklonal antikorlar) moleküler hedefleri ile klinik kullanım özellikleri düşünüldüğünde, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Akut nefes darlığı atağı ile acil servise başvuran bir hastada bronkodilatasyon sağlamak amacıyla nebülizasyon yoluyla uygulanan, bronş düz kaslarındaki muskarinik reseptörleri kompetitif olarak bloke eden kısa etkili (SAMA) ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Sekiz yaşında bir kız çocuğu, mevsimsel alerjik rinit ve hafif persistan astım tanılarıyla izlenmektedir. Hastaya hekimi tarafından günde tek doz olarak akşamları kullanması için oral bir tablet reçete ediliyor. Tedavi başlandıktan üç hafta sonra ailesi, çocukta daha önce hiç gözlenmeyen gece terörü, canlı kabuslar, agresif davranışlar ve genel bir huzursuzluk hali başladığını belirterek hekime başvuruyor.

Bu klinik tabloya ve nöropsikiyatrik yan etki profiline bağlı olarak Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından "kutu uyarısı" (black box warning) bulunduran, hastanın tedavisinde kullanılmış olma olasılığı en yüksek ajan aşağıdakilerden hangisidir?

22 yaşında erkek hasta, hırıltılı solunum ve ani gelişen nefes darlığı şikayetiyle acil servise başvuruyor. Yapılan değerlendirme sonucu akut bronşiyal astım atağı tanısı konulan hastaya inhale yolla salbutamol tedavisi uygulanıyor. Bu ilacın bronş düz kas hücrelerinde gevşemeye (bronkodilatasyon) yol açan temel moleküler mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$45$ yaşında erkek hasta, egzersizle tetiklenen bronkospazm ve eşlik eden kronik bronşit tablosu nedeniyle takip edilmektedir. Mevcut tedavisine eklenen yeni bir ajandan iki hafta sonra yapılan laboratuvar tetkiklerinde karaciğer fonksiyon testlerinde ($ALT$, $AST$) üç kat artış saptanmış ve eş zamanlı kullanılan teofilin dozuna bağlı plazma düzeylerinin toksik aralığa çıktığı gözlenmiştir. Bu klinik tabloya yol açan ilacın temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Kuru öksürük şikayeti olan bir hastada kullanılan aşağıdaki antitussif ilaçlardan hangisi, medulla oblongatadaki öksürük merkezini deprese etmek yerine, akciğer ve plevradaki gerilme (stretch) reseptörlerini lokal anestezik benzeri bir etkiyle bloke ederek periferik yolla etki gösterir?

Şiddetli astım tedavisinde kullanılan biyolojik ajanlardan biri olan dupilumab; interlökin-4 ($IL-4$) ve interlökin-13 ($IL-13$) sinyal yolağını ortak bir reseptör alt birimi ($IL-4R\alpha$) üzerinden bloke eder. Bu blokajın, eozinofillerin vasküler yataktan dokuya göçünü (rekrütmanını) engelleyerek kan eozinofil düzeylerinde geçici bir artışa yol açan temel moleküler mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Akut astım atağı nedeniyle acil serviste izlenen ve tekrarlayan dozlarda inhale salbutamol uygulanan 25 yaşındaki bir hastanın takiplerinde kas güçsüzlüğü ve çarpıntı geliştiği gözleniyor. Bu klinik tablonun, ilacın iskelet kasındaki $\beta_2$ reseptörlerini uyarmasına bağlı olarak gelişen hangi biyokimyasal değişiklik ile ilişkili olması en olasıdır?

62 yaşında, Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) tanısıyla izlenen ve nefes darlığı şikayetleri artan erkek hastanın idame tedavisine günde tek doz uygulanan inhale bir ajan ekleniyor. Özgeçmişinde benign prostat hiperplazisi (BPH) öyküsü olan hastada, tedavinin üçüncü gününde idrar yapmada zorlanma ve suprapubik bölgede dolgunluk hissi gelişiyor. Bu klinik tabloya neden olan ilacın temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Dar terapötik indeksi nedeniyle plazma konsantrasyonu takibi gerektiren teofilin, karaciğerde başlıca $CYP1A2$ izoenzimi aracılığıyla metabolize edilir. Bu enzimi inhibe ederek teofilin klerensini azaltan ve hastada nöbet ya da kardiyak aritmi gibi ciddi toksisite belirtilerine yol açabilen ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Öksürük refleksini afferent yolağın periferik uçlarında modüle eden bir antitussif ilaç, etkisini santral sinir sistemi üzerinde herhangi bir opioid reseptörü veya öksürük merkezi üzerinden göstermez. Bu ilacın farmakodinamik profilinde, solunum yolu duyusal sinir liflerinde yer alan ATP-duyarlı potasyum ($K_{ATP}$) kanallarının aktivasyonu ve buna bağlı gelişen membran hiperpolarizasyonu temel mekanizma olarak tanımlanmıştır. Buna göre, bahsi geçen periferik etkili antitussif ajan aşağıdakilerden hangisidir?

İnhale kortikosteroid tedavisine direnç gelişmiş şiddetli astım ve KOAH hastalarında, hücresel antiinflamatuvar yanıtı geri kazandırmak ve kortikosteroid duyarlılığını artırmak amacıyla tedaviye düşük dozlarda teofilin eklenebilmektedir. Teofilinin, serum seviyesinin $5-10$ mg/L olduğu ve doğrudan bronkodilatör etki göstermediği bu düşük doz aralığında, steroid direncini kırmasına aracılık eden asıl moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Öksürük merkezini baskılayarak antitussif etki gösteren aşağıdaki ilaçlardan hangisinin kullanımı sırasında, yan etki olarak konstipasyon (kabızlık) gelişme riski en yüksektir?

Kuru öksürük şikayetiyle başvuran bir hastaya, akciğer ve plevradaki gerilme reseptörlerini (stretch receptors) uyuşturarak periferik yolla antitussif etki gösteren bir ilaç reçete edilmiştir. Bu ilacın kullanımı sırasında, kapsüllerin çiğnenmesi veya ağızda kırılması durumunda gelişebilecek olan ve aspirasyon riskini belirgin şekilde artıran en karakteristik durum aşağıdakilerden hangisidir?

$45$ yaşında, günde yaklaşık $30$ adet sigara içen ve kronik astım semptomlarını kontrol altında tutmak için oral teofilin kullanan bir hasta, sigarayı tamamen bırakmaya karar vermiştir. Sigarayı bıraktıktan $10$ gün sonra hastada şiddetli huzursuzluk, tremor, bulantı ve çarpıntı şikayetleri gelişmiştir. Bu klinik durumun gelişiminden sorumlu olan temel farmakokinetik değişim aşağıdakilerden hangisidir?