Parazitoloji

Batı Afrika seyahati öyküsü olan $34$ yaşındaki bir erkek hasta; kollarında ve bacaklarında aniden ortaya çıkan, kaşıntılı, ağrısız ve gode bırakmayan geçici ödem (Calabar şişliği) şikayetleriyle başvuruyor. Hastanın fizik muayenesinde konjonktiva altında hareket eden ince, ipliksi bir yapı gözleniyor. Bu hastada kesin tanı için en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

$38$ yaşında kadın hasta; ani başlayan sağ üst kadran ağrısı, bulantı ve hafif ateş şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Yapılan ultrasonografik incelemede safra yollarında yaklaşık $20\text{ cm}$ uzunluğunda, hareketli, gölge vermeyen tübüler bir yapı izleniyor. Hastanın öyküsünden kırsal bölgede yaşadığı ve bahçesindeki sebzeleri yıkamadan tükettiği öğreniliyor. Bu hastada en olası etkene yönelik aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$45$ yaşındaki bir saha araştırmacısı, Batı Afrika'daki nehir havzalarında yaptığı çalışmalardan yaklaşık bir yıl sonra vücudunda yaygın kaşıntı, inguinal lenfadenopati ve kalça üzerinde ağrısız, sert subkutan nodüller şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenesinde deride "leopar derisi" olarak adlandırılan yamalı depigmentasyon alanları görülüyor; oftalmolojik incelemede ise korneada punktat keratit odakları saptanıyor. Bu hastada kesin tanıya ulaşmak için yapılması gereken en uygun laboratuvar yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir aile sağlığı merkezine başvuran anne, $8$ yaşındaki çocuğunun parmak aralarında ve el bileğinde kaşıntılı döküntüler olduğunu, kaşıntının özellikle geceleri yatağa girdiğinde arttığını ifade etmektedir. Yapılan fizik muayenede el parmak aralarında tipik tünel (sillon) yapıları ve küçük veziküller gözlenmiştir.

Bu klinik tabloya neden olan parazit ve hastalığın patogenezi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Tıbbi parazitoloji terminolojisinde parazitler, yaşam döngülerini tamamlamak için bir konağa olan bağımlılık düzeylerine göre sınıflandırılmaktadır. Bazı mikroorganizmalar doğada serbest (saprofit) olarak yaşamlarını sürdürebilme yeteneğine sahip olmalarına rağmen, uygun bir konakla karşılaştıklarında veya çevresel şartlar değiştiğinde parazitik bir yaşam formuna geçerek enfeksiyona neden olabilirler. Bu canlılar, yaşam döngülerini devam ettirmek için mutlak surette bir konağa ihtiyaç duymazlar.

Bu tanıma uyan ve hem serbest hem de parazit olarak yaşayabilen canlılara verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Batı Afrika seyahati öyküsü olan $38$ yaşındaki bir erkek hasta; kollarında ve bacaklarında zaman zaman ortaya çıkan, birkaç gün içinde kendiliğinden kaybolan, kaşıntılı ve ağrısız şişlikler (Calabar şişlikleri) şikayetiyle başvuruyor. Hastanın fizik muayenesi sırasında konjonktiva altında hareket eden ince, uzun bir solucan saptanıyor. Bu klinik tabloya neden olan parazit ve bu paraziti insana bulaştıran vektör aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

İnsanlarda enfeksiyon oluşturan trematodların (yaprak solucanlar) morfolojik özellikleri, yaşam döngüleri ve bulaş yolları incelendiğinde, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$8$ yaşında bir çocuk, perianal kaşıntı ve karın ağrısı şikayetiyle pediatri polikliniğine başvuruyor. Yapılan dışkı incelemesinde $30-45 \mu m$ çapında, içinde altı çengelli onkosfer bulunan ve her iki kutbundan çıkan polar flamanları olan yumurtalar saptanıyor. Bu parazitin biyolojik döngüsüyle ilgili diğer tüm tıbbi sestodlardan ayrılmasını sağlayan en önemli özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Uzak Doğu'da uzun yıllar görev yapan $52$ yaşındaki bir erkek hasta; iştahsızlık, epigastrik ağrı ve ilerleyici tıkanma sarılığı şikayetleriyle kliniğe başvuruyor. Yapılan tetkiklerde safra yollarında yaygın dilatasyon saptanıyor ve karaciğer biyopsisinde kolanjiyokarsinom tanısı doğrulanıyor. Bu klinik tablodan sorumlu olan trematod türü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Av etinden yapılmış az pişmiş sucuk tüketiminden yaklaşık iki hafta sonra ateş, periorbital ödem ve şiddetli kas ağrıları şikayetleri ile başvuran bir hastanın laboratuvar tetkiklerinde belirgin eozinofili ve kreatin fosfokinaz ($CPK$) düzeyinde artış saptanmıştır. Bu hastada klinik tanıyı doğrulamak için yapılması gereken en uygun laboratuvar testi aşağıdakilerden hangisidir?

Hijyen koşullarının yetersiz olduğu bir barınakta yaşayan $50$ yaşındaki erkek hasta; $5$ gündür devam eden yüksek ateş, titreme, yaygın kas ağrısı ve halsizlik şikayetleriyle başvuruyor. Hastanın fizik muayenesinde gövdesinde peteşiyal döküntüler ve kıyafetlerinin dikiş yerlerinde yoğun bit infestasyonu saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde periferik yaymada spiroketler izleniyor ve hastaya epidemik dönek ateş tanısı konuluyor.

Bu hastadaki enfeksiyonun bulaşma mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Doğu Anadolu bölgesinde yaşayan $52$ yaşında bir erkek hasta; iştahsızlık, kilo kaybı ve sağ üst kadranda dolgunluk hissi ile başvuruyor. Yapılan radyolojik incelemelerde karaciğer sağ lobunda sınırları net seçilemeyen, infiltratif karakterde, merkezi nekroz ve kalsifikasyonlar içeren bir kitle saptanıyor. Cerrahi girişim sırasında kitlenin çevre dokulara invaziv bir şekilde yayıldığı, belirgin bir kapsülünün bulunmadığı ve dışa doğru tomurcuklanan çok sayıda küçük vezikülden oluştuğu gözleniyor. Bu klinik ve patolojik tabloya neden olan parazit ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Tıbbi parazitolojide zoonozlar, parazitlerin insan ve omurgalı hayvanlar arasındaki geçiş dinamikleri ve enfeksiyonun idamesinden sorumlu temel rezervuarın hangi canlı grubu olduğuna göre sınıflandırılır. Bazı enfeksiyonlarda geçiş tek yönlü bir özellik sergilerken, bazı durumlarda her iki canlı grubu da parazit için benzer düzeyde duyarlıdır ve enfeksiyonun doğadaki devamlılığında eşdeğer rol oynar. Buna göre; parazitin hem insandan hayvana hem de hayvandan insana karşılıklı (iki yönlü) olarak bulaşabildiği ve her iki grubun da birbirleri için enfeksiyon kaynağı oluşturabildiği tabloları tanımlayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Domuz çiftliğinde çalışan ve son bir haftadır kanlı-mukuslu diyare, karın ağrısı ve tenesmus şikayetleri olan $42$ yaşında bir erkek hastanın dışkı yaymasında; yaklaşık $80 \mu m$ çapında, tüm yüzeyi sillerle kaplı ve içinde böbrek şeklinde büyük bir çekirdek barındıran hareketli trofozoitler saptanmıştır. Bu parazit ve neden olduğu enfeksiyon ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Doğu Anadolu bölgesinde yaşayan ve hayvancılıkla uğraşan $55$ yaşındaki erkek hasta; sağ üst kadran ağrısı, sarılık ve kilo kaybı şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan görüntüleme tetkiklerinde karaciğer sağ lobda; sınırları net seçilemeyen, santralinde kavitasyon ve düzensiz kalsifikasyon odakları içeren, radyolojik olarak primer karaciğer karsinomu ile karıştırılan infiltratif karakterde bir kitle saptanıyor. Biyopsi örneğinin histopatolojik incelemesinde, çevre dokuya doğru tomurcuklanma gösteren, PAS $(+)$ boyanan ince membranöz yapılar izleniyor ancak protoskoleks yapısına rastlanmıyor. Bu klinik tabloya neden olan paraziter etken ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$28$ yaşında, $10$ haftalık gebe bir kadın, boyun bölgesinde ağrısız lenfadenopati şikayetiyle başvuruyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde şu sonuçlar elde ediliyor:

Bu hastada fetüs için enfeksiyon riski oluşturan ve akut evrede dokularda aktif olarak çoğalan parazit formu aşağıdakilerden hangisidir?

Tayland seyahati dönüşünde şiddetli baş ağrısı, ense sertliği ve gövdede parestezi şikayetleriyle acil servise başvuran $28$ yaşındaki erkek hastanın beyin omurilik sıvısı (BOS) incelemesinde; basınç artışı, $480/mm^3$ lökosit (hücrelerin $\%42$'si eozinofildir), normal glukoz ve hafif protein yüksekliği saptanmıştır. Hastanın anamnezinde çiğ salyangoz ve yerel pazarlardan alınan iyi yıkanmamış sebzeleri tüketme öyküsü mevcuttur.

Bu klinik tabloya en sık yol açan etken ve bu etkenin ait olduğu parazit grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Parazitlerin yaşam döngüleri ve epidemiyolojik yayılımları incelendiğinde; bir konağın 'rezervuar' veya 'ölü son konak' (dead-end host) olarak nitelendirilmesini belirleyen en kritik biyolojik parametre aşağıdakilerden hangisidir?

Koyun yetiştiriciliğinin yaygın olduğu bir bölgede yaşayan $45$ yaşındaki kadın hasta; sağ üst kadran ağrısı, halsizlik ve hafif ateş şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenede karaciğerin hassas ve büyümüş olduğu saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde eozinofili ($\%20$) dikkati çekiyor. Hastanın öyküsünden, dere kenarlarından topladığı su teresini ($Nasturtium\ officinale$) temizlemeden çiğ tükettiği öğreniliyor. Yapılan dışkı incelemesinde büyük, operküllü (kapaklı) parazit yumurtaları görülüyor. Bu hastadaki klinik tabloya neden olan en olası parazit ve bu parazitin insana bulaşan formu (infektif evresi) aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Tıbbi parazitolojide bazı artropodlar, parazitin yaşam döngüsünde sadece pasif bir taşıyıcı olmayıp, parazitin biyolojik değişim geçirmesi için zorunlu bir ortam sağlar. Parazitin, biyolojik vektörün metamorfoz süreçleri boyunca (larva $\rightarrow$ nimf $\rightarrow$ erişkin) bir yaşam evresinden bir sonrakine aktarılarak canlılığını ve enfektivitesini koruması durumu aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanır?