Santral Sinir Sistemi Farmakolojisi

$58$ yaşında erkek hasta, hafif şiddette bradikinezi ve rijidite şikayetleri ile başvuruyor. Nörolojik muayene sonrası Parkinson hastalığı tanısı konulan hastaya, striatumda dopamin metabolizmasını yavaşlatmak amacıyla selektif ve irreversibl MAO-B inhibitörü bir ilaç başlanması planlanıyor. Bu hastada kullanılması planlanan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$27$ yaşında erkek hasta, kafa travması sonrası gelişen fokal başlangıçlı nöbetler nedeniyle antiepileptik tedavi almaktadır. Hastanın fizik muayenesinde diş etlerinde belirgin hiperplazi, yüzde akne ve vücut kıllanmasında artış (hirşutizm) saptanmıştır. Bu ilacın sitokrom $P450$ enzimlerini güçlü bir şekilde indüklediği ve gebelikte kullanımının fetal hidantoin sendromu riskini artırdığı bilinmektedir. Bu hastada kullanılan antiepileptik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$65$ yaşında erkek hasta, ellerde titreme ve hareketlerde yavaşlama (bradikinezi) şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Parkinson hastalığı tanısı konulan hastada, dopamin reseptörlerini doğrudan uyararak etki gösteren, ergot türevi olmayan ve aynı zamanda Huzursuz Bacak Sendromu ($RLS$) tedavisinde de kullanılan bir ajan seçilmek isteniyor. Bu özelliklere sahip olan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Multipl skleroz ($MS$) tanılı bir hastada gelişen spastisitenin tedavisinde kullanılabilen ve etkisini omurilik düzeyinde $GABA_B$ reseptörlerini aktive ederek gösteren santral etkili kas gevşetici aşağıdakilerden hangisidir?

İki farklı inhalasyon anestezik ajanının fizikokimyasal özellikleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Bu verilere ve genel anesteziklerin farmakokinetik prensiplerine göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Alkolik karaciğer sirozu tanısı ile takip edilen 58 yaşındaki erkek hasta, şiddetli anksiyete ve uykusuzluk şikayetiyle başvuruyor. Hekim, hastanın karaciğer fonksiyon bozukluğunu göz önünde bulundurarak, faz-I oksidatif metabolizmaya uğramayan, aktif metaboliti bulunmayan ve sadece glukuronidasyon ile atılan bir ilaç reçete ediyor. İlacı aldıktan bir süre sonra doz aşımı nedeniyle acil servise getirilen hastanın solunum depresyonu tablosu, spesifik bir antagonist olan Flumazenil uygulanması ile hızla düzeliyor.

Buna göre, bu hastada kullanılan ilaç ve moleküler düzeydeki etki mekanizması aşağıdakilerden hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

$22$ yaşında erkek hasta, akut psikotik atak nedeniyle acil servise getirilmiş ve kendisine yüksek potanslı bir tipik antipsikotik olan haloperidol tedavisi başlanmıştır. Tedavinin ilk gününde hastanın boyun kaslarında ani gelişen, ağrılı ve istemsiz kasılmalar (akut distoni) gözleniyor. Bu klinik tablonun ortaya çıkmasından sorumlu olan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

22 yaşında bir üniversite öğrencisi, yoğun sınav döneminde odaklanmasını artırmak amacıyla bir arkadaşından aldığı ilacı kullandıktan kısa süre sonra çarpıntı, huzursuzluk ve iştahsızlık şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Yapılan fizik muayenesinde kan basıncı $150/95$ mmHg, nabız $110$/dk ve bilateral midriyazis saptanıyor. Bu hastanın kullandığı ilacın temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

71 yaşında bir hasta, yaklaşık 6 yıldır Parkinson hastalığı tanısıyla levodopa/karbidopa tedavisi almaktadır. Son kontrollerde hasta, ilaç dozlarının etkisinin bir sonraki doza kadar sürmediğini ve gün içinde hareketlerinde yavaşlama (wearing-off) hissettiğini belirtmiştir. Hekim, hastanın tedavisine hem dopaminerjik iletimi artırmak hem de patolojik glutamat salınımını modüle etmek amacıyla yeni bir ilaç eklemeye karar verir. Eklenen bu ilacın, oldukça selektif ve geri dönüşümlü bir MAO-B inhibitörü olduğu, aynı zamanda voltaj kapılı sodyum kanallarını bloke ederek glutamat salınımını inhibe ettiği bilinmektedir.

Yukarıda etki mekanizması ve kullanım amacı tarif edilen ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Acil servise konfüzyon, ataksi ve konuşma bozukluğu ile getirilen $35$ yaşındaki bir erkek hastanın kan etanol düzeyi $180$ mg/dL olarak ölçülmüştür. Takip eden saatlerde yapılan ölçümlerde, hastanın kan alkol düzeyinin her saat yaklaşık $15$ mg/dL gibi sabit bir hızla azaldığı saptanmıştır. Bu hastada gözlenen ve plazma konsantrasyonundan bağımsız olan bu eliminasyon özelliğinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

28 yaşında, depresif bozukluk nedeniyle sertralin kullanan bir kadın hasta, şiddetli kas-iskelet sistemi ağrısı şikayetiyle başvurduğu poliklinikte bir opioid analjezik reçete edilerek eve gönderilmiştir. İlacın ikinci dozundan sonra hastada huzursuzluk, titreme, aşırı terleme, konfüzyon ve belirgin hiperrefleksi gelişmiştir.

Bu hastada gözlenen klinik tablodan sorumlu olması en muhtemel opioid aşağıdakilerden hangisidir?

$58$ yaşında, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) ve orta derece karaciğer yetmezliği olan bir erkek hasta, şiddetli insomni nedeniyle reçete edilen bir ilacı yüksek dozda alması sonucu acil servise getirilmiştir. Fizik muayenesinde derin sedasyon, ataksi ve solunum depresyonu saptanmış; intravenöz flumazenil uygulaması sonrası klinik tablo hızla düzelmiştir. Bu vaka ve tedavide kullanılan ilaçlar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anestezik ajanların farmakokinetik ve farmakodinamik özellikleri, klinik uygulama seçimlerini ve hasta güvenliğini doğrudan etkiler. Buna göre, genel anesteziklerin fizikokimyasal özellikleri ve klinik etkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$30$ yaşında şizofreni tanılı bir erkek hastaya birinci kuşak (tipik) bir antipsikotik olan haloperidol başlanmıştır. Bu hastada, atipik antipsikotik kullanan hastalara kıyasla çok daha yüksek sıklıkla görülmesi beklenen yan etki grubu aşağıdakilerden hangisidir?

$35$ yaşında, Tip $2$ diyabet ve obezite ($VKİ: 32$ $kg/m^2$) tanısı olan erkek hastaya şizofreni tanısı konuluyor. Mevcut komorbiditeleri nedeniyle metabolik yan etki profili en düşük olan atipik antipsikotiklerden biri olan ziprasidon tedavisi planlanıyor. Bu ilacın kullanımı sırasında hastada aşağıdaki yan etkilerden hangisinin gelişme riski en yüksektir?

$62$ yaşında, kronik karaciğer yetmezliği ve son evre böbrek hastalığı olan bir hastaya, bilinen psödokolinestraz (bütirilkolinestraz) eksikliği de eşlik etmektedir. Bu hastaya, cerrahi girişim sırasında analjezi sağlamak amacıyla kullanılacak olan, metabolizması karaciğer ve böbrek fonksiyonlarından bağımsız olduğu gibi psödokolinestraz aktivitesine de ihtiyaç duymayan, non-spesifik doku ve plazma esterazları tarafından parçalanan opioid analjezik aşağıdakilerden hangisidir?

$55$ yaşında, spinal kord yaralanmasına bağlı kronik spastisitesi olan erkek hasta polikliniğe başvuruyor. Hastanın tıbbi öyküsünde Child-Pugh sınıf $B$ karaciğer sirozu ve portal hipertansiyon nedeniyle propranolol kullanımı mevcuttur. Bu hastada spastisite tedavisi için kullanılacak aşağıdaki santral etkili kas gevşeticilerden hangisi, hem ilacın eliminasyon yolu hem de hastanın mevcut klinik tablosuyla etkileşim potansiyeli göz önüne alındığında en uygun seçenektir?

$42$ yaşında, obsesif kompulsif bozukluk nedeniyle $50$ $mg/gün$ sertralin kullanan erkek hasta, şiddetli öksürük şikayetiyle dekstrometorfan içeren bir antitüssif şurup kullanmaya başladıktan $2$ gün sonra; ajitasyon, yaygın titreme, terleme ve ishal şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenesinde ateşi $39.2^\circ C$, nabzı $115/dk$ saptanıyor. Nörolojik muayenede alt ekstremitelerde belirgin spontan klonus, hiperrefleksi ve midriyazis saptanıyor. Bu hastanın klinik yönetimine yönelik en uygun spesifik farmakolojik yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Genel anestezi indüksiyonu ve idamesinde kullanılan farmakolojik ajanların fizikokimyasal özellikleri, etki mekanizmaları ve klinik yan etki profilleri değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kronik kanser ağrısı nedeniyle uzun süredir yüksek doz morfin kullanan 55 yaşındaki bir hastaya, şiddetli bir ağrı atağı sırasında başka bir opioid analjezik intravenöz olarak uygulanmıştır. İlacın verilmesinden kısa bir süre sonra hastada huzursuzluk, terleme, pupillerde genişleme (midriyazis) ve abdominal kramplar gibi akut opioid yoksunluk belirtileri gelişmiştir. Bu klinik tabloya neden olan, mu ($\mu$) reseptörlerini bloke ederken kappa ($\kappa$) reseptörlerini stimüle eden ilaç aşağıdakilerden hangisidir?