Genel Patoloji

Apoptotik süreçte kaspaz kaskadı; 'başlatıcı' (initiator) ve 'yürütücü' (executioner) olmak üzere iki ana faza ayrılır. Yürütücü kaspazlar ($3$, $6$ ve $7$) aktive edildikten sonra, hücrenin yapısal proteinlerini ve nükleer içeriğini hedef alarak ölümü gerçekleştirir.

**Buna göre, aşağıdakilerden hangisi apoptotik bir hücrede kaspaz-$3$ tarafından doğrudan gerçekleştirilen bir olaydır?**

$54$ yaşında, kronik böbrek yetmezliği nedeniyle hemodiyaliz programında olan bir erkek hastada perikardiyal frotman saptanıyor. Otopsi bulgularında kalp yüzeyinin 'ekmek ve tereyağı' (bread and butter) görünümünde eozinofilik bir eksüda ile kaplı olduğu izleniyor. Bu inflamatuar eksüdanın plazminojen aktivatörleri ve fibrinolisiz ile yeterince temizlenemediği durumda, aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi en olasıdır?

$28$ yaşında bir kadın hasta; her iki el eklemlerinde ağrı, yüzünde güneşle artan kızarıklık (malar raş) ve idrarda proteinüri saptanması üzerine polikliniğe başvuruyor. Laboratuvar incelemesinde hipokomplementemi ($C3$ ve $C4$ düşüklüğü) ve yüksek titrede antinükleer antikor ($ANA$) pozitifliği saptanıyor. Bu hastada böbrek ve eklem hasarına yol açan temel immünopatolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Granülomatöz inflamasyonun patogenezinde, makrofajlar ve dendritik hücreler gibi antijen sunan hücrelerden salınarak $CD4^{+}$ saf (naive) T lenfositlerin Th1 alt tipine farklılaşmasını uyaran temel sitokin aşağıdakilerden hangisidir?

$38$ yaşında, sigara içme öyküsü olmayan bir erkek hastada nefes darlığı ve karaciğer fonksiyon testlerinde yükseklik saptanıyor. Karaciğer biyopsisinde periportal hepatositlerde periyodik asit-Schiff ($PAS$) pozitif ve diyastaza dirençli eozinofilik sitoplazmik inklüzyonlar izleniyor. Bu hastadaki hücresel birikimin temel mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$62$ yaşında, uzun süredir hipertansiyon ve mitral yetmezliği öyküsü olan erkek hasta, son zamanlarda artan nefes darlığı şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenede her iki akciğer bazalinde raller duyuluyor. Akciğer grafisinde bilateral plevral efüzyon saptanıyor. Yapılan torasentezde alınan sıvının berrak, açık sarı renkli olduğu; protein miktarının $1.2$ g/dL (serum proteini $6.8$ g/dL) ve LDH düzeyinin $45$ U/L (serum LDH $210$ U/L) olduğu görülüyor. Bu hastadaki plevral sıvı birikiminden sorumlu temel hemodinamik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$5$ yaşında bir kız çocuğu; doğumundan itibaren mevcut olan saç ve derideki renk açılması ile sık tekrarlayan süpüratif deri enfeksiyonları nedeniyle getiriliyor. Fizik muayenede gümüşi gri saçlar, açık ten rengi ve fotofobi saptanıyor. Periferik yayma incelemesinde nötrofil sitoplazmalarında azurofilik karakterde dev granüller izleniyor. Bu hastalık tablosunda izlenen hücresel bozukluğun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

58 yaşında bir erkek hasta, ortopedik bir operasyon sonrası iyileşme sürecindeyken ani gelişen dispne ve göğüs ağrısı şikayetiyle kaybediliyor. Yapılan otopside pulmoner arter ana dallarını tıkayan eyer tarzında (saddle) bir kitle saptanıyor. Patolog, bu kitlenin ölümden sonra oluşan bir pıhtı (postmortem pıhtı) değil, yaşam sürecinde gelişmiş gerçek bir trombüs (antemortem) olduğuna karar veriyor. Aşağıdaki morfolojik bulgulardan hangisi, bu ayrımı yapmada kullanılan en güvenilir ve ayırt edici kriterdir?

$28$ yaşında bir erkek hasta, evliliğinin üçüncü yılında çocuk sahibi olamadığı gerekçesiyle üroloji polikliniğine başvuruyor. Fizik muayenesinde hastanın normalden uzun boylu olduğu, jinekomastisi bulunduğu ve testislerinin bilateral olarak küçük ($<2$ cm) ve sert kıvamda olduğu saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde azospermi ve belirgin olarak artmış serum $FSH$ düzeyi tespit ediliyor. Bu hasta için en olası sitogenetik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

Tüberküloz enfeksiyonu gibi granülomatöz hastalıklarda görülen, doku mimarisinin tamamen kaybolduğu ve makroskobik olarak yumuşak, sarı-beyaz renkli, peynirimsi bir görünüm sergileyen nekroz tipi aşağıdakilerden hangisidir?

$18$ aylık bir erkek çocuk, doğumundan itibaren tekrarlayan yumuşak doku enfeksiyonları ve şiddetli diş eti kanamaları şikayetleriyle getiriliyor. Tıbbi öyküsünden göbek kordonunun $5.$ haftada düştüğü öğreniliyor. Laboratuvar incelemelerinde kanda belirgin nötrofili ($35.000/mm^3$) saptanmasına rağmen, deri enfeksiyon bölgelerinden alınan biyopsilerde cerahat (püy) oluşumu izlenmiyor. Trombosit agregasyon testlerinde $ADP$ ve kolajene yanıtın ileri derecede bozuk olduğu saptanıyor. Bu hastada lökositlerin damar endoteline sıkı yapışmasını ve aktive olmasını engelleyen temel moleküler defekt aşağıdakilerden hangisidir?

$52$ yaşında bir erkek hasta, yaklaşık $15$ yıldır devam eden kronik osteomiyelit öyküsü ile takip edilmektedir. Son birkaç aydır bacaklarda şişlik ve halsizlik şikayetleri eklenen hastada masif proteinüri ($> 3.5$ g/gün) saptanmıştır. Yapılan böbrek biyopsisinde glomerüler kapiller duvarlarda ve mezangiumda amorf, eozinofilik madde birikimi izlenmiş; bu birikimin Kongo kırmızısı ile boyandığı ve polarize mikroskopta elma yeşili refle verdiği görülmüştür. Bu hastada biriken amiloid maddesinin prekürsörü olan protein aşağıdakilerden hangisidir?

16 yaşında bir kız çocuk; boy kısalığı ve primer amenore (adet görememe) şikayetleri ile polikliniğe başvuruyor. Yapılan fizik muayenesinde yelken boyun (pterigyum kolli), meme gelişiminde gerilik ve geniş göğüs kafesi (kalkan göğüs) saptanıyor. Bu klinik tabloya neden olan en olası sitogenetik anomali aşağıdakilerden hangisidir?

$30$ yaşında bir kadın hastada, sezaryen kesisinin iyileşme süreci izlenmektedir. Operasyondan $2$ hafta sonra dikişleri alınan hastada yara gerilme direncinin (tensile strength) orijinal dokunun yaklaşık $\%10$'u civarında olduğu saptanmıştır. $3.$ ayın sonunda ise bu direncin $\%70-80$ seviyelerine ulaşması beklenmektedir. Yara iyileşmesinin bu geç fazında (remodelling), dokunun mekanik direncindeki artışı sağlayan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Kontrolsüz $Diabetes$ $Mellitus$ tanısı ile takip edilen ve otopsi materyalinde böbrek kesitleri incelenen bir hastada; proksimal tübül epitellerinin terminal kısımlarında ve Henle kulpunun inen kolunun sitoplazmasında belirgin, şeffaf vakuolizasyonlar dikkati çekmektedir. Histokimyasal incelemede bu birikimlerin $Periodic$ $Acid$ $Schiff$ ($PAS$) ile pozitif boyandığı, ancak diastaz enzimi ile muamele edildikten sonra boyanma özelliğini kaybettiği saptanmıştır. Bu morfolojik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

Bazı intrasellüler bakteriyel enfeksiyonlar sırasında, sitoplazmik NOD-benzeri reseptörlerin (NLR) uyarılmasıyla "inflamozom" adı verilen çoklu protein kompleksinin aktive olduğu bilinmektedir. Bu süreçte kaspaz-$1$ aktivasyonu aracılığıyla hücrede şişme ve plazma membranı rüptürü ile karakterize olan; aynı zamanda interlökin-$1$ (IL-$1$) gibi pro-inflamatuar sitokinlerin salınımıyla belirgin bir inflamatuar yanıta yol açan hücre ölümü düzeneği aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik bir yara zemininde gelişen fibrozis sürecini inceleyen bir araştırmada, lezyonel dokudan izole edilen fibroblastların, normalden daha yüksek oranda kollajen sentezlediği ve doku inhibitörü metaloproteinaz (TIMP) ekspresyonunun arttığı saptanmıştır. Bu fenotipe neden olan ve aynı zamanda miyofibroblast dönüşümünü sağlayan en potent fibrozan sitokinin, hücre içi sinyal iletiminde kullandığı ana moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$3$ günlük bir yenidoğan, tekrarlayan konvülziyonlar nedeniyle yenidoğan yoğun bakım ünitesine yatırılıyor. Yapılan laboratuvar tetkiklerinde serum kalsiyum düzeyi $6.2 mg/dL$ saptanıyor. Fizik muayenede hipertelorizm, düşük yerleşimli kulaklar ve mikrognati izleniyor. Ekokardiyografide trunkus arteriozus saptanıyor. Bu hastada klinik tablodan sorumlu olan en olası sitogenetik anomali aşağıdakilerden hangisidir?

$45$ yaşında bir kadın hasta, hiler lenfadenopati, halsizlik ve serum kalsiyum düzeyinin $12.5$ $mg/dL$ ölçülmesi üzerine sarkoidoz tanısı alıyor. Hastanın sistemik incelemelerinde mide mukozası, akciğer alveol duvarları ve böbrek tübüllerinde yaygın kalsiyum tuzları birikimi saptanıyor. Normal dokularda gözlenen bu kalsifikasyon tablosunun, özellikle bu organlarda yoğunlaşmasına neden olan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Uzun süreli romatoid artrit veya bronşektazi gibi kronik inflamatuar hastalığı olan bir hastada gelişen 'sekonder sistemik amiloidoz' ($AA$ tipi) tablosunda, dokularda biriken amiloid fibrillerinin köken aldığı karaciğer kaynaklı prekürsör protein aşağıdakilerden hangisidir?