Genel Patoloji

Deneysel bir çalışmada, bir grup hücrede genotoksik stres oluşturularak programlı hücre ölümü süreci tetiklenmiştir. İncelemeler sonucunda, mitokondri dış membran geçirgenliğinin artmasına bağlı olarak bazı proteinlerin sitozole salındığı ve bu proteinlerden birinin sitoplazmada bulunan kaspaz inhibitörlerini ($IAP$) bağlayarak kaspaz kaskadının ilerlemesini engelleyen blokajı ortadan kaldırdığı saptanmıştır. Bu fonksiyonu gerçekleştiren molekül aşağıdakilerden hangisidir?

28 yaşında sağlıklı bir gebenin rutin kontrollerinde uterusun (rahim) gebelik haftasıyla uyumlu olarak belirgin şekilde büyüdüğü saptanıyor. Bu fizyolojik büyüme sürecinde miyometriumdaki düz kas hücrelerinde gerçekleşen temel hücre adaptasyonu mekanizmaları aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

$9$ aylık bir erkek bebek, $6$ aylıkken anne sütünden kesilmesini takiben tekrarlayan Haemophilus influenzae ve Streptococcus pneumoniae enfeksiyonları nedeniyle çocuk polikliniğine getiriliyor. Fizik muayenesinde bademciklerin izlenmediği (tonsiller hipoplazi) ve periferik lenfadenopatinin saptanmadığı dikkati çekiyor. Laboratuvar incelemelerinde periferik kanda olgun B hücrelerinin ($CD19+$, $CD20+$) %$1$'in altında olduğu, ancak kemik iliğinde pre-B hücrelerinin ($CD19+$, sitoplazmik $\mu$ ağır zincir pozitif) bulunduğu saptanıyor. Bu hastanın lenf nodu biyopsisinde aşağıdaki morfolojik bulgulardan hangisinin izlenmesi en olasıdır?

Yaygın kemik metastazları olan $52$ yaşındaki bir kadın hastada saptanan belirgin hiperkalsemi ($14.5$ mg/dL) sonrası; mide mukozası, akciğerler ve böbreklerde 'metastatik kalsifikasyon' geliştiği izleniyor. Bu organların metastatik kalsifikasyon gelişimi açısından öncelikli hedef olmalarının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

32 yaşında, $G_3P_2$ gebe, doğum eyleminin aktif fazında aniden gelişen şiddetli dispne, siyanoz ve ardından gelişen nöbet tablosu ile yoğun bakıma alınmıştır. Hastada kısa süre içinde yaygın damar içi pıhtılaşma (DIC) bulguları ve kontrol edilemeyen vajinal kanama gelişmiştir. Bu hastanın akciğer mikrovasküler yapısında saptanması en olası patolojik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

14 yaşında bir erkek çocuk, gövdesinde çok sayıda $2$ cm çaplı sütlü kahve (café-au-lait) lekeleri ve koltuk altında çillenme (aksiller freckling) şikayetiyle getiriliyor. Fizik muayenesinde ciltte yumuşak kıvamlı çok sayıda saplı kitle saptanıyor. Yarık lamba (slit-lamp) muayenesinde iris yüzeyinde pigmente hamartomlar (Lisch nodülleri) izleniyor. Bu hastadaki patolojiden sorumlu olan genetik defektin temel moleküler mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Acil servise delici kesici alet yaralanmasıyla başvuran $24$ yaşındaki bir erkek hastada, derin bir deri kesisinin onarım süreci takip edilmektedir. Yaralanmayı izleyen $4.$ günde yara yatağından alınan örnekte; yeni oluşmakta olan kılcal damarlar, aktif fibroblastlar ve ödemli bir matriks yapısı (granülasyon dokusu) gözlenmiştir. Bu evrede, fibroblastların ve vasküler düz kas hücrelerinin yaralanma odağına göçünü (kemotaksis) ve proliferasyonunu en güçlü şekilde indükleyen, hem aktive makrofajlar hem de trombositlerin $\alpha$-granülleri tarafından salınan temel mediyatör aşağıdakilerden hangisidir?

$52$ yaşında erkek hasta, ateşli silah yaralanması sonrası uyluk bölgesinde oluşan geniş doku kaybı nedeniyle ikincil iyileşmeye (sekonder intansiyon) bırakılmıştır. Yaralanmanın üzerinden $6$ hafta geçtikten sonra yapılan muayenede, yara yatağının belirgin şekilde küçüldüğü, granülasyon dokusunun yerini soluk renkli ve sert bir skar dokusunun almaya başladığı gözlenmiştir. Bu matürasyon ve yeniden şekillenme (remodelling) sürecinde, Transforming Growth Factor-beta ($TGF-\beta$)'nın ekstraselüler matris (ECM) proteinlerinin net birikimini sağlamadaki temel moleküler etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Gram-negatif bakteriyel enfeksiyonlara karşı gelişen immün yanıtta, hücre sitozolündeki 'Nod-benzeri reseptörler' (NLR) tarafından patojenlerin tanınmasıyla 'inflamazom' kompleksi tetiklenir. Bu süreçte kaspaz-$1$ aktivasyonu ve 'gazdermin-D' proteininin plazma membranında oluşturduğu porlar aracılığıyla interlökin-$1$ ($IL-1$) salınımı gerçekleşir. Bahsedilen bu programlı hücre ölümü mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$80$ yaşındaki bir hastanın otopsi incelemesinde, kalbin yalnızca atrium duvarlarında sınırlı, amorf ve eozinofilik ekstrasellüler madde birikimi saptanmıştır. Histopatolojik incelemede bu birikimin Kongo kırmızısı ile boyandığı ve polarize mikroskopta elma yeşili çift kırılma (birefrijans) özelliği sergilediği görülmüştür. Bu amiloid birikiminin klinik olarak atriumlarla sınırlı (lokalize) olduğu doğrulanmıştır. Bu tabloya neden olan öncül protein aşağıdakilerden hangisidir?

$72$ yaşında erkek hasta, yaygın kemik ağrıları ve son zamanlarda gelişen konfüzyon şikayetiyle başvuruyor. Laboratuvar incelemesinde serum kalsiyum düzeyi $14.2$ $mg/dL$, parathormon ($PTH$) düzeyi ise baskılanmış olarak saptanıyor. Hastanın akciğer grafisinde parankimal infiltratlar izleniyor. Yapılan akciğer biyopsisinde alveolar septumlar boyunca bazofilik, granüler birikimler saptanıyor. Bu olgudaki patolojik süreçle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Akut inflamasyonun vasküler fazında lökositlerin damar endoteline tutunması basamaklı bir süreçtir. Bu sürecin 'yuvarlanma' (rolling) aşamasında görev alan selektinlerin endotel yüzeyindeki ekspresyon mekanizmaları farklılık gösterir. Bazı selektinler hücre içi depolardan hızla yüzeye aktarılırken, bazıları mediyatörlerin uyarısıyla birkaç saat içinde yeni sentezlenerek eksprese edilir.

İnflamasyonun başlangıcından yaklaşık $1-2$ saat sonra sentezlenmeye başlayan ve lökositlerin endotele zayıf bağlanmasını sağlayan $E$-selektin molekülünün sentezini uyaran temel sitokin ikilisi aşağıdakilerden hangisidir?

$52$ yaşında bir erkek hasta, derin ven trombozu tanısıyla izlenirken masif pulmoner emboli tablosuna bağlı ani kardiyak arrest sonrası hayatını kaybediyor. Otopsi incelemesinde ana pulmoner arter dallarını tıkayan bir kitle saptanıyor. Kitlenin mikroskobik incelemesinde, açık renkli trombosit ve fibrin katmanları ile koyu renkli eritrosit katmanlarının birbirini izlediği "Zahn çizgileri" gözleniyor. Bu morfolojik bulgunun varlığı aşağıdakilerden hangisi için en güçlü kanıttır?

Doğumdan sonraki ilk ay içerisinde inatçı sulu diyare, gelişme geriliği, jeneralize eritrodermi ve insülin bağımlı diyabet tanısı alan bir erkek bebekte yapılan incelemelerde; duodenum biyopsisinde villöz atrofi ve lamina propriada yoğun lenfosit infiltrasyonu izlenmiştir. Periferik kanda yapılan akım sitometrik analizlerde $CD4^+ CD25^+$ hücre popülasyonunun belirgin azaldığı saptanmıştır. Bu hastada gelişen tablonun patogenezinden sorumlu temel moleküler kusur aşağıdakilerden hangisidir?

$17$ yaşındaki bir kız hasta, ergenlik gelişiminin geriliği ve hiç adet görmeme (primer amenore) şikayetiyle polikliniğe getiriliyor. Fizik muayenesinde boyunun yaşıtlarına göre belirgin kısa olduğu ($142$ cm), boyun yanlarında deri katlantıları (yele boyun) bulunduğu ve meme gelişiminin Tanner evre $1$ olduğu görülüyor. Kalp dinlemesinde sistolik bir üfürüm duyuluyor ve femoral nabızların üst ekstremite nabızlarına göre daha zayıf olduğu saptanıyor. Bu hastada görülen klinik tablodan sorumlu olan en olası sitogenetik temel aşağıdakilerden hangisidir?

$42$ yaşında kadın hasta, bir ay önce geçirdiği abdominal cerrahi sonrası yara iyileşmesi sürecindedir. Bu evrede yapılan histopatolojik değerlendirmede yaralanma bölgesinde granülasyon dokusunun gerilediği, damar sayısının azaldığı ve dokunun gerilme direncinin (tensile strength) giderek arttığı saptanmıştır. Buna göre, bu aşamada doku direncindeki artıştan sorumlu olan temel moleküler değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Akut inflamasyonun erken vasküler yanıtında, doku hasarı veya negatif yüklü yüzeylerle (kollajen, bazal membran) temas sonucu aktive olan Hageman faktörü ($Faktör XII$), plazma kaynaklı mediatör sistemlerinin koordinasyonunda merkezi bir kavşak noktasıdır. $Faktör XIIa$ (aktif form), aşağıdaki biyokimyasal dönüşümlerden hangisini doğrudan katalize ederek; hem vazodilatasyon, hem vasküler geçirgenlik artışı hem de ağrı duyusuna yol açan bradikinin oluşum sürecini başlatır?

$8$ yaşında bir erkek çocuk, vücudunda çok sayıda café-au-lait (sütlü kahve) lekesi ve aksiller bölgede (koltuk altı) çillenme saptanması üzerine polikliniğe getiriliyor. Yapılan oftalmolojik muayenesinde iriste çok sayıda Lisch nodülü gözlenen bu hastada en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$3$ yaşında bir kız çocuk; belirgin konuşma geriliği, ataksi, tekrarlayan nöbetler ve yersiz gülme atakları nedeniyle pediatrik nöroloji kliniğine getiriliyor. Fizik muayenede geniş tabanlı yürüyüş (kukla benzeri yürüyüş) saptanıyor. Genetik incelemede $15q11-q13$ bölgesine yönelik FISH (floresan in situ hibridizasyon) analizi normal bulunuyor. Ardından yapılan $SNRPN$ lokusu DNA metilasyon analizi de normal sınırlarda saptanıyor. Bu hastadaki klinik tabloya neden olan en olası genetik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$12$ yaşında bir erkek çocuk; halsizlik, karın şişliği ve uyluk bölgesinde şiddetli kemik ağrıları nedeniyle polikliniğe getiriliyor. Yapılan fizik muayenede masif splenomegali ve orta derecede hepatomegali saptanıyor. Laboratuvar incelemelerinde pansitopeni saptanırken; kemik iliği biyopsisinde sitoplazması 'buruşmuş ipek kağıdı' görünümünde, $PAS (+)$ boyanan, geniş makrofaj kümeleri (Gaucher hücreleri) gözleniyor. Bu hastadaki temel genetik kusur aşağıdakilerden hangisidir?