Temel İmmünoloji

Merkezi $T$ hücre toleransında, timik medüller epitel hücrelerinde ($mTEK$) periferik doku antijenlerinin ($PTA$) eksprese edilerek gelişmekte olan $T$ hücrelerine sunulması negatif seleksiyon için hayati bir adımdır. $AIRE$ ($Autoimmune$ $Regulator$) proteini, insülin gibi birçok doku antijeninin timusta ekspresyonunu kontrol eder. Ancak $AIRE$ eksikliği ($APS-1/APECED$) olan hastalarda bile bazı doku antijenlerine karşı toleransın korunabildiği; çünkü $mTEK$'lerde $AIRE$'den bağımsız olarak $PTA$ ekspresyonunu düzenleyen bir diğer ana transkripsiyon faktörünün bulunduğu keşfedilmiştir. $AIRE$ ile sinerjik çalışan ancak farklı bir grup geni (örn. $S100A8$) kontrol eden bu transkripsiyon faktörü aşağıdakilerden hangisidir?

Tümör immünolojisi araştırmalarında, bazı malign hücrelerin kendilerine saldıran efektör T lenfositleri apoptoza sevk ederek imha ettiği ve bu yolla immün sistemden kaçtığı gözlenmiştir. "İmmünolojik karşı saldırı" (counter-attack) olarak adlandırılan bu süreçte, tümör hücreleri tarafından yüzeyde eksprese edilen ve T lenfositi üzerindeki ölüm reseptörüne bağlanarak hücreyi ölüme götüren molekül aşağıdakilerden hangisidir?

Periferik lenfoid dokularda antijenle karşılaşan B lenfositlerin germinal merkez reaksiyonları sırasında geçirdikleri 'izotip değişimi' (class switching) sürecinde, özellikle mukoza bağışıklığı için kritik öneme sahip olan IgA üretimine geçişi uyaran temel sitokin aşağıdakilerden hangisidir?

Periferik immün toleransın sağlanmasında kritik öneme sahip olan klonal anerji mekanizmasında, T lenfositlerin antijen sunan hücrelerle etkileşimi sırasında TCR uyarımı gerçekleşmesine rağmen $CD28$ aracılı eş-uyarıcı (co-stimulatory) sinyalin alınamaması durumunda hücre içerisinde gerçekleşen temel moleküler olay aşağıdakilerden hangisidir?

İnsan vücudunda doğal bağışıklık yanıtında kritik rol oynayan, lenfoid seri kökenli olmasına rağmen antijene özgü reseptör ($TCR$) taşımayan, yüzeyinde $CD16$ ve $CD56$ moleküllerini eksprese eden hücre grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Periferik toleransın sürdürülmesinde kritik öneme sahip olan; aktive $T$ lenfositlerin yüzeyinde eksprese edilen, antijen sunan hücreler veya doku hücreleri üzerindeki ligandları ($PD-L1$, $PD-L2$) ile bağlandığında hücre içi sinyal yollarını tirozin fosfatazlar aracılığıyla inhibe ederek immün yanıtı baskılayan reseptör aşağıdakilerden hangisidir?

İnfeksiyon veya doku hasarı sonrası gelişen akut inflamatuar süreçte, hepatositlerden $C$-reaktif protein ($CRP$), kompleman bileşenleri ve fibrinojen gibi akut faz reaktanlarının sentezini indükleyen temel sitokin aşağıdakilerden hangisidir?

İmmün sistemde ekstraselüler bakteriyel ve fungal enfeksiyonlara karşı bariyer bağışıklığının korunmasında kritik bir role sahip olan; epitel hücrelerinden antimikrobiyal peptitlerin (defensinler) sentezini uyarırken aynı zamanda kemokin salınımını artırarak nötrofillerin inflamasyon bölgesine göçünü (kemotaksis) indükleyen temel sitokin aşağıdakilerden hangisidir?

Vücudun kendi bileşenlerine karşı immün yanıtsızlık durumunun devamlılığında regülatör T ($Treg$) hücreleri, doğrudan hücre-hücre teması veya salgıladıkları mediyatörler aracılığıyla 'bulaşıcı tolerans' (infectious tolerance) adı verilen bir süreçle saf T hücrelerini de baskılayıcı fenotipe dönüştürebilirler. Bu süreçte, $Treg$ hücrelerinden salınan ve yapısal olarak $EBI3$ (Epstein-Barr virus-induced gene 3) ile $p35$ alt birimlerinden oluşan bir heterodimer, hedef T hücresinde $STAT1$ ve $STAT4$ aktivasyonu üzerinden yeni baskılayıcı hücrelerin ($iTr35$) gelişimini indükler.

Bahsedilen bu 'bulaşıcı tolerans' mekanizmasında anahtar rol oynayan ve yapısal olarak $IL-12$ sitokin ailesine üye olan sitokin aşağıdakilerden hangisidir?

Tümör hücreleri, konak immün denetiminden (immune surveillance) kaçmak için normalde immün imtiyazlı (immune privileged) bölgelerde kullanılan tolerans mekanizmalarını taklit edebilirler. Özellikle $MHC$ Sınıf I ekspresyonunu azaltan tümörlerin, NK hücreleri tarafından "kayıp kendilik" (missing-self) mekanizmasıyla yok edilmesini önleyen; normal şartlarda plasental trofoblastlarda eksprese edilerek fetüsü maternal immün yanıttan koruyan ve NK hücreleri ile T lenfositleri üzerindeki $ILT-2$ ($LILRB1$) ve $ILT-4$ ($LILRB2$) reseptörlerine bağlanarak inhibitör sinyal oluşturan klasik olmayan $MHC$ molekülü aşağıdakilerden hangisidir?

Transplantasyon immünolojisinde greft reddi (rejeksiyon) mekanizmaları ve Graft-versus-Host Hastalığı (GVHH) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kronik mukokutanöz kandidiyazis, hipoparatiroidizm ve adrenal yetmezlik (Addison hastalığı) kliniği ile karakterize Otoimmün Poliendokrinopati Sendromu Tip 1 (APS-1) tanısı alan bir çocukta, immün sistemin kendi dokularına tolerans geliştirememesinin temel nedeni olan mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

B hücrelerinin kemik iliğindeki gelişimi ve periferik lenfoid organlardaki antijene bağımlı aktivasyon süreçleri, belirli yüzey belirteçlerinin (CD markerları) ekspresyonu ve sitokinlerin düzenleyici etkisi altında gerçekleşir. Bu süreçlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

T hücre reseptörü (TCR) kompleksi, antijenik peptidi MHC molekülü üzerinde yüksek özgüllükle tanır; ancak TCR'nin alfa ve beta zincirlerinin sitoplazmik kuyrukları sinyal iletimi için yeterli uzunluğa sahip değildir. Antijen tanıma uyarısının hücre zarı üzerinden sitoplazmaya iletilmesini sağlayan ve bünyesinde ITAM (İmmünoreseptör Tirozin-temelli Aktivasyon Motifi) dizilerini barındıran temel yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Makrofajlar üzerinde yapılan bir immünoloji çalışmasında, hücrelerdeki $MyD88$ adaptör molekülünün genetik olarak susturulduğu, ancak $TRIF$ ($TIR$-$domain$-$containing$ $adapter$-$inducing$ $interferon$-$\beta$) yolağının fonksiyonel kaldığı saptanmıştır. Bu hücreler Gram-negatif bakteriyel lipopolisakkarit ($LPS$) ile uyarıldığında, aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

$Rh$ negatif bir annenin ikinci gebeliği sonucunda dünyaya gelen $Rh$ pozitif bir bebekte, doğumdan kısa süre sonra belirgin sarılık, hepatosplenomegali ve ağır anemi tablosu gelişiyor. Bebeğin laboratuvar testlerinde direkt Antiglobulin (Coombs) testi pozitif saptanıyor. Bu klinik tabloda gözlenen eritrosit yıkımının temelinde yatan hipersensitivite mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Böbrek transplantasyonu yapılan bir hastada, vasküler anastomozlar tamamlanıp klempler açıldıktan sadece birkaç dakika sonra greftin siyanotik bir hal aldığı, ödemlendiği ve idrar çıkışının başlamadığı gözlenmiştir. Bu klinik tabloya neden olan hiperakut rejeksiyon sürecinde, patogenezden sorumlu olan temel olay aşağıdakilerden hangisidir?

Atipik Hemolitik Üremik Sendrom (aHÜS) tanısı alan bir hastada, kompleman sisteminin kontrolsüz aktivasyonuna bağlı olarak vasküler endotel hasarı ve trombotik mikroanjiyopati geliştiği saptanmıştır. Bu hastada patolojiden sorumlu olan temel mekanizmanın; alternatif yolağın 'tick-over' aktivasyonu sırasında konak hücre yüzeyini koruyan çözünür bir regülatör proteinin fonksiyon kaybı olduğu belirlenmiştir.

Buna göre, bu regülatör proteinin kofaktörlük ve bozunma hızlandırıcı (decay-accelerating) etkilerindeki yetersizlik sonucu endotel hücrelerinde gözlenen temel olay aşağıdakilerden hangisidir?

İmmün sistemin hücreleri arasında yer alan, antijen spesifik reseptörleri ($TCR/BCR$) bulunmayan ancak efektör sitokin profilleri açısından $T$ yardımcı ($T_H$) hücre alt gruplarına paralellik gösteren "Innate Lymphoid Cells" (ILC) gruplandırılmaktadır. Mukoza ilişkili lenfoid dokularda (GALT, MALT) yoğun olarak bulunan, özellikle hücre dışı bakterilere ve mantarlara karşı mukozal bariyer bütünlüğünün korunmasında rol oynayan, $ROR\gamma t$ transkripsiyon faktörü ekspresyonu ile karakterize olan ve temel olarak $IL-17$ ile $IL-22$ üreten hücre grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Hücre sitozolünde bulunan viral çift iplikli $RNA$ ($dsRNA$) yapılarını tanıyarak, mitokondriyal antiviral sinyal ($MAVS$) proteini aracılığıyla tip I interferon ($IFN$) üretimini uyaran doğal bağışıklık reseptör ailesi aşağıdakilerden hangisidir?