Acil ve Yoğun Bakım

284 questions

Question 121Question

66 yaşında, 22 kg22\text{ kg} ağırlığındaki bir kız hasta, fulminan miyokardit ön tanısıyla çocuk yoğun bakım ünitesinde izlenirken ani kardiyak arrest gelişiyor. İki sağlık personeli tarafından canlandırma başlatılıyor ve monitörde nabızsız elektriksel aktivite (NEA) izleniyor. Bu hastanın ileri yaşam desteği yönetimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi en uygundur?

Show answer & explanation

Answer: Adrenalin 0,22 mg0,22\text{ mg} dozunda ilk 55 dakika içinde uygulanmalı; ileri havayolu sağlanana kadar 15:215:2 oranıyla, entübasyon sonrası ise dakikada 203020-30 soluk olacak şekilde ventilasyona devam edilmelidir.

Answer

Adrenalin 0,22 mg0,22\text{ mg} dozunda ilk 55 dakika içinde uygulanmalı; ileri havayolu sağlanana kadar 15:215:2 oranıyla, entübasyon sonrası ise dakikada 203020-30 soluk olacak şekilde ventilasyona devam edilmelidir.
Doğru yaklaşım, NEA saptanan bir çocukta 0,01 mg/kg0,01\text{ mg/kg} (0,22 mg0,22\text{ mg}) dozundaki adrenalini ilk 55 dakika içinde uygulamak, ileri havayolu sağlanana kadar iki kurtarıcı ile 15:215:2 oranını korumak ve entübasyon gerçekleştikten sonra ventilasyon hızını 2020 güncellemelerine uygun olarak dakikada 203020-30 soluğa çıkarmaktır.

Step-by-Step Solution

1
Ritim analizi ve yönetim stratejisi belirleme
Nabızsız Elektriksel Aktivite (NEA) saptandı (Şoklanamaz ritim).
NEA ve Asistoli durumunda defibrilasyonun yeri yoktur; odak noktası kaliteli CPR ve erken adrenalindir.
2
Adrenalin dozunun hesaplanması ve zamanlaması
22 kg×0,01 mg/kg=0,22 mg22\text{ kg} \times 0,01\text{ mg/kg} = 0,22\text{ mg} adrenalin IV/IO olarak hazırlanır.
2020 AHA güncellemeleri, şoklanamaz ritimlerde adrenalinin canlandırmanın ilk 55 dakikası içinde verilmesinin nörolojik sağkalımı artırdığını vurgular.
3
Bası-ventilasyon oranının belirlenmesi
İleri havayolu öncesi 22 kurtarıcı ile 15:215:2 oranı uygulanır.
Bebek ve çocuklarda (ergenlik öncesi) çoklu kurtarıcı varlığında ventilasyon desteğini artırmak için 15:215:2 oranı standarttır.
4
İleri havayolu (entübasyon) sonrası ventilasyon ayarı
Sürekli göğüs basısı eşliğinde dakikada 203020-30 soluk (her 232-3 saniyede bir) verilir.
2020 PALS güncellemesiyle, entübe çocuklarda ventilasyon hızı dakikada 101210-12 seviyesinden 203020-30 seviyesine çıkarılmıştır.

Key Concept

2020 PALS Güncellemeleri: Şoklanamaz ritimlerde erken adrenalin ve entübe hastalarda yüksek ventilasyon hızı.

Practice More

Şoklanabilir ritimlerde (VF/Nabızsız VT) adrenalin ve antiaritmiklerin (Amiodaron/Lidokain) uygulama sırasını ve dozlarını gözden geçirin.
Estimated Time:2m 0s
Question 122Question

1212 yaşında, 40 kg40\text{ kg} ağırlığında bir çocuk, acil serviste ani kardiyak arrest geçiriyor. İki sağlık personeli tarafından canlandırma başlatılıyor ve monitörizasyonda ventriküler fibrilasyon (VF) saptanıyor. 2 J/kg2\text{ J/kg} (80 J80\text{ J}) ile defibrilasyon uygulanıyor ve ardından 22 dakika boyunca 15:215:2 oranında yüksek kaliteli CPR yapılıyor. İkinci ritim kontrolünde VF'nin devam ettiği görülüyor. 4 J/kg4\text{ J/kg} (160 J160\text{ J}) ile ikinci defibrilasyon uygulanıyor ve CPR'a devam edilirken 0.4 mg0.4\text{ mg} adrenalin intravenöz yolla veriliyor. CPR döngüsü sırasında hasta endotrakeal tüp ile başarılı bir şekilde entübe ediliyor.

Bu aşamadan itibaren uygulanacak olan solunum ve kompresyon desteği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi en doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Dakikada 100120100-120 göğüs kompresyonu kesintisiz uygulanırken, her 232-3 saniyede bir (2030/dk20-30\text{/dk}) soluk verilir.

Answer

İleri havayolu sağlanan pediatrik hastalarda, kesintisiz göğüs kompresyonu (100120/dk100-120\text{/dk}) eşliğinde her 232-3 saniyede bir (2030/dk20-30\text{/dk}) solunum desteği verilmelidir.
2020 AHA ve güncel pediatrik kılavuzlara göre, ileri havayolu (endotrakeal tüp veya supraglottik cihaz) yerleştirildikten sonra göğüs kompresyonları kesintisiz olarak dakikada 100120100-120 hızında uygulanır. Bu sırada ventilasyonlar da kompresyonlara ara vermeden, her 232-3 saniyede bir soluk (2030/dk20-30\text{/dk}) olacak şekilde verilir. Bu pediatrik spesifik bir güncellemedir ve erişkin hızından (10/dk10\text{/dk}) farklıdır.

Step-by-Step Solution

1
Kardiyak arrest yönetiminde ileri havayolu (entübasyon) durumunu değerlendir.
Hasta entübe edilmiştir, bu nedenle artık ventilasyon için kompresyonlara ara verilmesine gerek yoktur.
İleri havayolu, ventilasyon ve kompresyonun eş zamanlı yapılabilmesine olanak tanır.
2
Pediatrik yaş grubuna özgü güncel solunum hızını belirle.
2020 AHA güncellenmiş pediatrik kılavuzuna göre solunum hızı her 232-3 saniyede bir soluk (2030/dk20-30\text{/dk}) olarak güncellenmiştir.
Çocuklarda resüsitasyon sırasında daha yüksek ventilasyon hızlarının daha iyi sağkalım çıktıları ile ilişkili olduğu gösterilmiştir.
3
Göğüs kompresyon parametrelerini kontrol et.
Kompresyon hızı 100120/dk100-120\text{/dk} ve kesintisiz olmalıdır.
Yüksek kaliteli CPR'ın temel bileşenlerinden biri kompresyondaki duraksamaların (chest compression fraction) minimize edilmesidir.

Key Concept

Pediatrik İleri Yaşam Desteğinde (PALS) İleri Havayolu Sonrası Ventilasyon Yönetimi
Estimated Time:1m 30s
Question 123Question

4 aylık erkek bebek, huzursuzluk ve diş çıkarma ağrısı nedeniyle diş etlerine benzokain içeren topikal bir jel uygulanmasından 11 saat sonra morarma şikayetiyle acil servise getiriliyor. Hastanın klinik ve laboratuvar bulguları aşağıda özetlenmiştir:

ParametreBulgular
Fizik MuayeneSantral siyanoz
Oksijen Tedavisi (%100)Yanıtsız (Siyanoz düzelmiyor)
Pulse Oksimetre (SpO2SpO_2)%82
Arteriyel Kan Gazı (PaO2PaO_2)9595 mmHg
Venöz Kan GörünümüÇikolata kahverengisi

Bu hasta için en uygun spesifik tedavi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Metilen mavisi

Answer

Methemoglobinemi tanısı konulan bu hastada en uygun spesifik tedavi metilen mavisidir.
Doğru seçenek olan metilen mavisi, benzokain gibi oksidan maddelerle indüklenen methemoglobinemi tablosunda demiri indirgeyerek (Fe3+Fe2+Fe^{3+} \rightarrow Fe^{2+}) fonksiyonel hemoglobinin yeniden oluşmasını sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Klinik tabloyu değerlendir
Benzokain (lokal anestezik) kullanımı sonrası gelişen oksijene yanıtsız siyanoz, methemoglobinemi lehinedir.
Lokal anestezikler, nitratlar ve bazı ilaçlar hemoglobindeki Fe2+Fe^{2+}'yi Fe3+Fe^{3+}'ye yükseltgeyerek methemoglobin oluşturur.
2
Laboratuvar bulgularını yorumla
Pulse oksimetre ile kan gazı (PaO2PaO_2) arasındaki uyumsuzluk (saturation gap) ve çikolata rengi kan, tanıyı doğrular.
Methemoglobin oksijeni dokulara bırakamaz ve kanın rengini koyulaştırır; ayrıca PaO2PaO_2 normal olmasına rağmen pulse oksimetre hatalı düşük ölçüm yapar.
3
Spesifik antidotu belirle
Metilen mavisi tedavisi başlanır.
Metilen mavisi, NADPH-methemoglobin redüktaz sistemi üzerinden demiri tekrar indirgenmiş (Fe2+Fe^{2+}) forma dönüştürür.

Key Concept

Methemoglobinemi; oksijene yanıtsız siyanoz, çikolata rengi kan ve 'saturation gap' ile karakterize bir toksikolojik acildir.
Question 124Question

66 yaşında bir çocuk, yüksekten sert bir zemine düşme sonrası acil servise getiriliyor. Yapılan ilk değerlendirmede pediatrik Glasgow Koma Skalası (pGKS) 77 (G:2,S:2,M:3G:2, S:2, M:3) olarak saptanıyor. Hastanın kan basıncı 140/95140/95 mmHg, nabzı 5050/dakika ve solunumunun düzensiz olduğu gözleniyor. Fizik muayenesinde sağ pupilin dilate olduğu ve ışık refleksinin zayıf alındığı belirleniyor. Bu hastanın acil yönetiminde aşağıdakilerden hangisinin uygulanması kontrendikedir?

Show answer & explanation

Answer: Menenjit ekartasyonu için acil lomber ponksiyon yapılması

Answer

Menenjit ekartasyonu için acil lomber ponksiyon yapılması
Kafa içi basınç artışı (KİBAS) bulguları olan (hipertansiyon, bradikardi, solunum düzensizliği - Cushing triadı) ve pupiller değişiklik gösteren bir hastada, lomber ponksiyon (LP) yapılması intrakraniyal basınç ile spinal kanal arasındaki dengeyi bozarak beyin sapı herniasyonuna neden olur. Bu durum hayati tehlike oluşturduğu için mutlak kontrendikedir.

Step-by-Step Solution

1
Hastanın nörolojik durumunu pGKS ile değerlendir.
GKS skoru 77 olarak bulundu. Bu değer 88 ve altında olduğu için ağır kafa travması kabul edilir ve entübasyon endikasyonudur.
Bilinç kapalıyken hava yolu koruyucu reflekslerin kaybı riski vardır.
2
Vital bulguları Cushing triadı açısından incele.
Hipertansiyon (140/95140/95), bradikardi (5050) ve düzensiz solunum saptandı. Bu tablo Cushing triadıdır.
Cushing triadı, kafa içi basıncının (KİB) kritik seviyelere ulaştığının göstergesidir.
3
Pupil muayenesi ile lateralizan bulgu ara.
Sağ pupilde dilatasyon ve ışık refleksi kaybı herniasyonun başladığını işaret eder.
Unilateral dilatasyon, ipsilateral 3.3. kranial sinir basısına bağlıdır.
4
Kontrendike olan uygulamayı belirle.
Lomber ponksiyon, kraniospinal basınç gradiyentini bozarak herniasyonu hızlandıracağı için kontrendikedir.
KİBAS varlığında ponksiyon yapılması beyin sapının foramen magnuma itilmesine neden olabilir.

Key Concept

KİBAS ve Cushing Triadı Yönetimi

Practice More

PECARN kriterlerinin 22 yaş altı ve üstü çocuklardaki farklarını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 125Question

Ev yangını sonrası acil servise getirilen 22 yaşındaki, 12 kg12 \text{ kg} ağırlığındaki bir çocukta burun kıllarında yanma, ses kısıklığı ve ağız çevresinde isli balgam saptanıyor. Fizik muayenede tüm baş-boyun bölgesi ve gövde arka yüzünde büllöz, ağrılı yanık alanları izleniyor. Bu hastaya Parkland formülüne göre ilk 88 saatte verilmesi gereken idame sıvısı dahil toplam Ringer Laktat miktarı yaklaşık kaç ml\text{ml}'dir?

Show answer & explanation

Answer: 1230 ml1230 \text{ ml}

Answer

Parkland formülü ve idame sıvısı toplamı olarak 1230 ml1230 \text{ ml} verilmelidir.
Doğru seçenek, pediatrik yanık resüsitasyonunun iki temel bileşenini (Parkland formülü ile hesaplanan hacmin ilk 8 saatlik yarısı ve Holliday-Segar ile hesaplanan idame sıvısının 8 saatlik payı) doğru şekilde birleştirmektedir. Ayrıca yaşa uygun vücut yüzey alanı oranlarını (%18 baş-boyun) doğru kullanmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Yanık vücut yüzey alanının (VYA) hesaplanması
VYA = %3636
22 yaşındaki çocukta pediatrik '9'lar kuralı'na göre baş-boyun %1818, gövde arka yüzü %1818 olarak alınır.
2
Parkland formülü ile 2424 saatlik resüsitasyon hacminin hesaplanması
1728 ml1728 \text{ ml}
Resüsitasyon hacmi = 4 ml×12 kg×364 \text{ ml} \times 12 \text{ kg} \times 36 (VYA).
3
İlk 88 saatte verilmesi gereken resüsitasyon payının belirlenmesi
864 ml864 \text{ ml}
Hesaplanan resüsitasyon sıvısının yarısı ilk 88 saatte, kalan yarısı sonraki 1616 saatte verilir.
4
Holliday-Segar yöntemine göre 2424 saatlik idame sıvısının hesaplanması
1100 ml1100 \text{ ml}
İlk 10 kg10 \text{ kg} için 1000 ml1000 \text{ ml}, sonraki her kg için 50 ml50 \text{ ml} (1000+2×501000 + 2 \times 50).
5
İlk 88 saatlik idame sıvısı payının ve toplam hacmin hesaplanması
1230 ml1230 \text{ ml}
İdame payı 1100/3366 ml1100 / 3 \approx 366 \text{ ml}. Toplam = 864864 (resüsitasyon) + 366366 (idame) = 1230 ml1230 \text{ ml}.

Key Concept

Pediatrik yanık yönetiminde resüsitasyon hacmi (Parkland) hesaplanırken yaşa uygun vücut yüzey alanı oranları kullanılmalı ve resüsitasyon sıvısına mutlaka idame sıvısı eklenmelidir.
Estimated Time:1m 30s
Question 126Question

On iki yaşında bir erkek çocuk, okulda futbol oynarken kafasının sağ temporal bölgesine şiddetli bir darbe alıyor. Çarpma sonrası yaklaşık bir dakika süren bilinç kaybı yaşayan hasta, uyanıyor ve hiçbir şikayeti olmadan günlük aktivitelerine dönüyor. Ancak olaydan 4 saat sonra başlayan şiddetli baş ağrısı, fışkırır tarzda kusma ve giderek artan uykuya eğilim tablosu nedeniyle acil servise getiriliyor.

Fizik muayenesinde sağ gözde pupilla dilatasyonu (midriyazis) ve ışık refleksinde kayıp, sol vücut yarısında ise motor kuvvet kaybı (hemiparezi) saptanıyor.

Bu hastanın klinik tablosuna neden olan patoloji için en olası kanama kaynağı ve kontrastsız kraniyal bilgisayarlı tomografi (BBT) bulgusu aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Orta meningeal arter - Kafatası ile dura mater arasında bikonveks (mercek) görünümlü hiperdens lezyon

Answer

Doğru eşleşme, kanama kaynağının orta meningeal arter olduğu ve tomografide kafatası ile dura mater arasında bikonveks (mercek) görünümlü hiperdens lezyon saptanan seçenektir.
Hastada tarif edilen klinik tablo akut epidural hematomdur. Travma sonrası kısa süreli bilinç kaybı, ardından gelen tamamen normal bir dönem (lüsid interval) ve sonrasında KİBAS (kusma, baş ağrısı, bilinç bulanıklığı) ile ipsilateral unkal herniasyon (sağ pupilde dilatasyon, sol hemiparezi) bulgularının hızla gelişmesi epidural hematomun klasik sunumudur. Epidural hematomlar en sık sağ temporal bölge travmalarında orta meningeal arter yırtılması sonucu oluşur. Arteriyel kanama olduğu için hızla büyür ve kraniyal tomografide kafatası ile dura mater arasında sütürleri geçmeyen, bikonveks (mercek) şeklinde hiperdens (beyaz) bir kanama alanı olarak görülür.

Step-by-Step Solution

1
Hastanın öyküsündeki 'lüsid interval' (kısa süreli bilinç kaybı sonrası iyilik hali ve ardından gelen hızlı nörolojik kötüleşme) bulgusunu analiz etmek.
Bu klasik klinik seyir, hızla büyüyen arteriyel kaynaklı bir kanama olan akut epidural hematom için tipiktir.
Epidural kanamalar arteriyel kaynaklı olduğu için intrakraniyal basıncı hızla artırarak lüsid interval sonrası ani kötüleşmeye yol açar.
2
Fizik muayenede saptanan ipsilateral (sağ) midriyazis ve kontralateral (sol) hemiparezi bulgularını yorumlamak.
Bu bulgular, artan intrakraniyal basınca (KİBAS) sekonder olarak gelişen sağ unkal herniasyon sendromunu gösterir.
Temporal lobun unkus kısmı tentoryumdan aşağı fıtıklaşarak sağ okülomotor sinire (N. Oculomotorius) bası yapar (ipsilateral pupilla dilatasyonu) ve serebral pedinkülü (Crus cerebri) sıkıştırır (kontralateral hemiparezi).
3
Epidural hematomun anatomik kaynağını ve karakteristik radyolojik görünümünü belirlemek.
Kanama en sık temporal kemik kırığına sekonder yırtılan orta meningeal arterden kaynaklanır. BBT'de kafatası ile dura mater arasında sütür hatlarını geçmeyen bikonveks (mercek) şeklinde hiperdens bir koleksiyon olarak izlenir.
Arteriyel kan basıncı, durayı kafatasından sıyırarak kanamanın dışa doğru bombeleşen bir mercek şeklini almasına neden olur.

Key Concept

Epidural Hematom ve Unkal Herniasyon

Hints

1
Hastanın travma sonrası kısa bir süre iyi olup sonradan hızla kötüleşmesi (lüsid interval) hangi intrakraniyal kanama tipi için en karakteristik özelliktir?
2
Lüsid interval ile seyreden bu kanama tipinde, genellikle temporal kemik kırıklarına ikincil olarak temporal kemik altından geçen arteriyel bir damar rüptüre olur.
3
Dura mater ile kafatası arasına yayılan yüksek basınçlı arteriyel kan, kafatası sütürlerini geçemediği için tomografide dışa doğru bombeleşen (mercek/bikonveks) özel bir şekil alır.

Practice More

İntrakraniyal kanamaların (epidural, subdural, subaraknoid) BBT görünümlerini ve klinik farklılıklarını karşılaştırmalı olarak tekrar gözden geçirin.

Alternative Method

Sağ temporal darbe sonrası sağ pupilde genişleme ve sol hemiparezi kombinasyonu, kitlenin sağ tarafta olduğunu ve beyin sapını iterek unkal herniasyona neden olduğunu kanıtlar. Bu kadar hızlı gelişen bir kitle etkisi venöz (subdural) değil, arteriyel (epidural) karakterde bir kanamayı işaret eder.
Estimated Time:1m 15s
Question 127Question

Hastanede yatmakta olan 7 yaşında ve 25 kg ağırlığındaki bir çocuk aniden fenalaşıyor. Mavi kod ekibi (iki sağlık personeli) olay yerine ulaştığında hastanın bilincinin kapalı olduğu, solunumunun olmadığı ve nabzının alınamadığı belirleniyor. Monitörizasyonda ventriküler fibrilasyon (VF) izleniyor.

Hastaya sırasıyla 2 J/kg ve 4 J/kg dozlarında iki kez defibrilasyon uygulanıyor ve her şok sonrası 2 dakika kesintisiz KPR yapılıyor. Ayrıca damar yolu açılarak ilk doz epinefrin (0.01 mg/kg) veriliyor. Yapılan son ritim kontrolünde VF'nin devam ettiği görülüyor.

Bu aşamada, bir sonraki 2 dakikalık döngü için uygulanması gereken en uygun tedavi yaklaşımı ve kompresyon/ventilasyon oranı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 4 J/kg (veya daha yüksek) defibrilasyon, 5 mg/kg Amiodaron ve 15:2 oranında KPR

Answer

4 J/kg (veya daha yüksek) defibrilasyon, 5 mg/kg Amiodaron ve 15:2 oranında KPR
Bu senaryoda hasta 'Dirençli VF' tablosundadır. Pediatrik kardiyak arrest algoritmasına göre: 1. Şok (2 J/kg) -> KPR -> 2. Şok (4 J/kg) -> KPR + Epinefrin -> Ritim hala VF ise 3. Şok (≥4 J/kg, maksimum 10 J/kg) uygulanır ve hemen ardından antiaritmik ilaç (Amiodaron 5 mg/kg veya Lidokain 1 mg/kg) verilir. Ayrıca ortamda iki sağlık personeli (mavi kod ekibi) bulunduğu için çocuklarda KPR oranı 15:2 olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Hastanın ritmini ve mevcut tedavi aşamasını analiz et
Ritim dirençli VF (2 şok ve 1 epinefrin sonrası devam ediyor).
Algoritmada 3. şok aşamasına gelinmiştir.
2
Uygun elektrik tedavisini belirle
Defibrilasyon dozu artırılmalı veya en az 4 J/kg (maks 10 J/kg) olmalıdır.
Pediatrik VF yönetiminde şok dozları 2 J/kg -> 4 J/kg -> ≥4 J/kg şeklinde ilerler.
3
İlaç tedavisini seç
Amiodaron (5 mg/kg) veya Lidokain.
Dirençli VF/pVT'de 3. şoktan sonra antiaritmik ilaç endikedir. Epinefrin bir önceki turda verilmiştir (genellikle her 3-5 dakikada bir verilir, yani her iki döngüde bir).
4
KPR oranını belirle
15:2
Çocuk hastalarda (puberte öncesi) iki sağlık personeli varlığında kompresyon/ventilasyon oranı 15:2'dir.

Key Concept

Pediatrik İleri Yaşam Desteği (PALS) - Dirençli VF Yönetimi
Question 128Question

On beş yaşındaki bir kız çocuğu, intihar amacıyla yaklaşık 10 saat önce yüksek dozda (toplam 15 gram) parasetamol içtiği ifade edilerek acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde vital bulguları stabil olan hastanın, hafif bulantı dışında herhangi bir şikayeti bulunmamaktadır. Laboratuvar incelemelerinde AST ve ALT değerleri normal sınırlardadır. Serum parasetamol düzeyi ölçümü için kan gönderilmiş olup, sonucun laboratuvardan çıkmasının yaklaşık 2 saat süreceği bildirilmiştir.

Bu hastanın yönetiminde en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Parasetamol düzey sonucunu beklemeden derhal ampirik intravenöz N-asetilsistein tedavisine başlamak

Answer

Parasetamol düzey sonucunu beklemeden derhal ampirik intravenöz N-asetilsistein tedavisine başlamak
Doğru yanıt, parasetamol düzey sonucunu beklemeden derhal ampirik N-asetilsistein tedavisine başlanmasıdır. Parasetamol zehirlenmelerinde antidot olan N-asetilsistein'in (NAC) karaciğeri koruyucu etkisi ilk 8 saatte başlandığında maksimumdur. Alımından itibaren 8 saatten fazla zaman geçen toksik doz başvurularında, düzey sonucunu bekleyerek vakit kaybetmek karaciğer yetmezliği riskini belirgin şekilde artırır. Bu nedenle kan alınır ve hemen NAC tedavisi başlanır.

Step-by-Step Solution

1
Hastanın başvuru zamanı ve aldığı dozu değerlendirmek.
Hasta toksik doz sınırının üzerinde (15 gram) parasetamol almış ve alımın üzerinden 10 saat geçmiştir. Şu an Evre 1 klinik tablosundadır (asemptomatik/hafif semptomlu, AST/ALT normal).
Parasetamol toksisitesinde yönetim algoritması, alım zamanı ve doza göre belirlenir.
2
N-asetilsistein (NAC) endikasyonunu ve zamanlamasını belirlemek.
8 saati geçen başvurularda NAC etkinliği zamanla azaldığı için laboratuvar düzeyinin çıkması beklenmeden ampirik tedaviye başlanmalıdır.
Rumack-Matthew nomogramı kullanılacak olsa da, sonucun 2 saat sürecek olması tedavide gecikmeye ve geri dönüşümsüz fulminan hepatite yol açabilir.
3
Uygun tedavi yaklaşımını uygulamak.
Serum parasetamol düzeyi için kan örneği gönderildikten hemen sonra intravenöz NAC tedavisi başlanır. Sonuç geldiğinde, değer toksik sınırın altındaysa tedavi kesilebilir.
Toksik metabolit olan NAPQI'nin detoksifikasyonu için hücresel glutatyon depoları tükenmeden sülfhidril grubu donörü (NAC) hızla verilmelidir.

Key Concept

Parasetamol Zehirlenmesinde N-asetilsistein (NAC) Tedavisi Zamanlaması
Estimated Time:1m 30s
Question 129Question

55 yaşında bir erkek çocuk, araç dışı trafik kazası sonrası acil servise getiriliyor. Yapılan ilk fizik muayenesinde hastanın kan basıncı yüksek (140/95140/95 mmHgmmHg), nabız hızı düşük (55/dakika55/dakika) ve solunum paterninin düzensiz olduğu saptanıyor. Kafa içi basınç artışı sendromu (KİBAS) şüphesiyle izlenen bu hastada, beyin herniasyonu (fıtıklaşma) riski nedeniyle yapılması kesinlikle kontrendike olan işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Lomber ponksiyon uygulaması

Answer

Lomber ponksiyon uygulaması
Lomber ponksiyon uygulaması, kafa içi basıncın yüksek olduğu durumlarda spinal bölgedeki basıncı aniden düşürerek bir basınç farkı (gradyan) oluşturur. Bu fark, beyin dokusunun (özellikle serebellar tonsillerin) foramen magnumdan aşağıya doğru fıtıklaşmasına (herniasyon) yol açarak solunum ve dolaşım merkezlerini baskılayabilir ve ölüme neden olabilir. Bu nedenle Cushing triadı olan bir hastada LP yapılması kesinlikle yasaktır.

Step-by-Step Solution

1
Hastadaki klinik bulguları (hipertansiyon, bradikardi, solunum düzensizliği) değerlendir.
Bu üçlü bulgunun 'Cushing Triadı' olduğu ve Kafa İçi Basınç Artışı Sendromu'nu (KİBAS) işaret ettiği belirlendi.
KİBAS, beyin dokusunun bası altında olduğunu ve herniasyon riskinin yüksek olduğunu gösterir.
2
KİBAS durumunda güvenli ve riskli tıbbi işlemleri karşılaştır.
Lomber ponksiyonun, beyin omurilik sıvısı (BOS) basıncını bel bölgesinde aniden düşürerek yukarıdaki yüksek basınçlı beyin dokusunu aşağı iteceği (herniasyon) anlaşıldı.
Basınç gradyanındaki ani değişim, beyin sapının foramen magnumdan fıtıklaşmasına neden olur.
3
Kontrendike olan en riskli işlemi seç.
Lomber ponksiyonun bu klinik tabloda kesinlikle yapılmaması gerektiği sonucuna varıldı.
Hasta güvenliği açısından herniasyon riski taşıyan invaziv işlemlerden kaçınılmalıdır.

Key Concept

KİBAS varlığında lomber ponksiyonun beyin herniasyonu riski nedeniyle kontrendike olması.

Practice More

Cushing triadının bileşenlerini (hipertansiyon, bradikardi, bradipne/düzensiz solunum) ezberlemek, KİBAS sorularını hızlı çözmenizi sağlar.
Estimated Time:45s
Question 130Question

22 yaşında bir kız çocuk, evde anneannesine ait bir kutu ilacı içtikten yaklaşık 22 saat sonra acil servise getiriliyor. Fizik muayenede genel durumunun orta-kötü olduğu, bilincinin konfüze olduğu gözleniyor. Yaşamsal bulguları; kalp hızı 5555/dk, kan basıncı 60/3560/35 mmHgmmHg ve kan şekeri 4242 mg/dLmg/dL olarak saptanıyor. Elektrokardiyografide (EKGEKG) sinüs bradikardisi ve birinci derece AVAV blok izleniyor. Bu hastada intravenöz sıvı replasmanı ve atropin tedavisine yanıt alınamadığı durumda, öncelikli olarak başlanması gereken spesifik ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: İntravenöz glukagon

Answer

İntravenöz glukagon
Vakada sunulan bradikardi, hipotansiyon ve eşlik eden hipoglisemi tablosu pediatrik yaş grubunda tipik bir beta bloker (örneğin propranolol) zehirlenmesini işaret eder. Beta blokerler insülin salınımını doğrudan etkilemezler ancak glikojenoliz ve glukoneogenezi inhibe ederek hipoglisemiye yol açabilirler. Atropin ve sıvı tedavisine dirençli vakalarda, beta-adrenerjik reseptörlerden bağımsız bir yolla (adenilat siklaz aktivasyonu üzerinden) kalbin kasılma gücünü ve hızını artıran glukagon, ilk tercih edilen spesifik ajandır.

Step-by-Step Solution

1
Klinik toksidromu tanımla
Bradikardi, hipotansiyon ve hipoglisemi üçlüsü
Hastanın yaşamsal bulguları ve kan şekeri düzeyi, beta-adrenerjik reseptör blokajı (Beta bloker zehirlenmesi) ile uyumludur.
2
İlk basamak tedavinin yanıtını değerlendir
Sıvı ve atropine yanıtsızlık
Standart destekleyici tedavilere yanıt alınamaması, spesifik antidot kullanımını gerektirir.
3
Spesifik antidotu seç
Glukagon tedavisi başlanması
Glukagon, beta reseptörlerinden bağımsız olarak adenilat siklazı aktive ederek hücre içi cAMPcAMP düzeyini artırır; böylece pozitif inotrop ve kronotrop etki sağlar.

Key Concept

Beta bloker zehirlenmesinde klinik bulgular (bradikardi, hipotansiyon, hipoglisemi) ve glukagonun antidot olarak kullanımı.

Practice More

Kalsiyum kanal blokeri zehirlenmesinde görülen hiperglisemi ve yüksek doz insülin tedavisi (HIE) protokolünü gözden geçirin.
Estimated Time:1m 15s
Question 131Question

Kafa travması geçiren bir çocukta fizik muayenede kan basıncının yükselmesi, nabız sayısının azalması ve solunumun düzensizleşmesi (Cushing triadı) saptanmıştır. Bu klinik tabloda intrakraniyal basınç artışı (KI˙BASKİBAS) şüphesiyle aşağıdaki girişimlerden hangisinin uygulanması, beyin sapı fıtıklaşması (herniyasyon) riski nedeniyle kesinlikle kontrendikedir?

Show answer & explanation

Answer: Lomber ponksiyon yapılması

Answer

İntrakraniyal basınç artışı (KİBAS) şüphesi olan bir hastada lomber ponksiyon yapılması kontrendikedir.
Lomber ponksiyon işlemi, kafa içi basıncı yüksek olan hastalarda kraniyal ve spinal kompartmanlar arasında ani bir basınç farkı (gradiyent) oluşturur. Bu durum, beyin dokusunun (özellikle serebellar tonsillerin) foramen magnumdan aşağı doğru itilmesine, yani beyin sapı herniyasyonuna neden olur. Bu durum solunum ve dolaşım merkezlerinin bası altında kalmasıyla hızla ölüme yol açabilir.

Step-by-Step Solution

1
Klinik bulguları değerlendir
Hipertansiyon, bradikardi ve solunum düzensizliği, KİBAS'ı gösteren Cushing Triadı olarak tanımlanır.
Hastanın mevcut durumunun kafa içi basınç artışına bağlı olduğunu belirlemek için.
2
KİBAS varlığında kontrendike işlemleri hatırla
Lomber ponksiyon (LPLP), beyin omurilik sıvısının (BOSBOS) hızlıca boşalmasıyla basınç gradiyenti oluşturur.
Kraniyal ve spinal bölge arasındaki basınç dengesinin bozulması herniyasyon riskini doğurur.
3
Uygun seçeneği belirle
Lomber ponksiyon, herniyasyon riski nedeniyle kesinlikle kaçınılması gereken işlemdir.
Ölümcül sonuçları olabilecek beyin sapı fıtıklaşmasını önlemek için.

Key Concept

KİBAS durumunda lomber ponksiyonun herniyasyon riski nedeniyle kontrendike olması.

Practice More

Kafa içi basıncı artmış bir çocukta ilk yapılması gereken radyolojik görüntüleme yöntemini inceleyiniz.
Estimated Time:45s
Question 132Question

55 yaşında bir erkek çocuk, kırsal alanda oyun oynarken aniden başlayan nefes darlığı, ağızdan köpük gelmesi ve şuur bulanıklığı şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde kan basıncı 80/5080/50 mmHg, nabız 58/dakika58/dakika, solunum sayısı 36/dakika36/dakika ve vücut ısısı 36.5C36.5^\circ C olarak saptanıyor. Hastanın pupilleri bilateral miyotik (11 mm) olup, akciğer dinlemesinde yaygın raller ve sekresyon artışı gözleniyor. Cildi nemli ve aşırı terlemesi olan hastada, ekstremitelerde yaygın kas fasikülasyonları dikkati çekiyor.

Bu hasta için en olası tanı ve uygulanması gereken spesifik antidot aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Organofosfat zehirlenmesi — Atropin sülfat

Answer

En olası tanı kolinerjik bulgularla uyumlu olan organofosfat zehirlenmesidir ve uygun spesifik tedavi atropin sülfattır.
Vakadaki miosiz, bradikardi, bronkore (akciğerde raller), hipersalivasyon (ağızdan köpük gelmesi), nemli cilt ve kas fasikülasyonları, asetilkolinesteraz enziminin inhibisyonu sonucu ortaya çıkan kolinerjik krizin göstergesidir. Kırsal alan ve tarlada bulunma öyküsü tarım ilaçlarına (organofosfatlar) maruziyeti destekler. Bu tablonun yönetiminde muskarinik etkileri bloke ederek solunum fonksiyonlarını koruyan en önemli antidot atropin sülfattır.

Step-by-Step Solution

1
Klinik bulguların (toksidromun) analizi
Kolinerjik Sendrom
Miyozis, bradikardi, aşırı terleme, bronkore ve kas fasikülasyonları parasempatik aşırı aktiviteyi işaret eder.
2
Etyolojik ajanın belirlenmesi
Organofosfat bileşikleri
Kırsal alan hikayesi ve hem muskarinik (sekresyonlar, bradikardi) hem nikotinik (fasikülasyon) bulguların bir arada olması tipiktir.
3
Tedavi protokolünün seçilmesi
Atropin sülfat (ve ardından Pralidoksim)
Atropin, hayatı tehdit eden bronkore ve bradikardiyi düzeltmek için kullanılan primer muskarinik antagonisttir.

Key Concept

Kolinerjik toksidrom (DUMBELS bulguları) ve organofosfat zehirlenmesinde antidot kullanımı.

Practice More

Antikolinerjik sendrom (atropin zehirlenmesi) ile ayırıcı tanısını çalışınız.
Estimated Time:1m 30s
Question 133Question

Kapalı bir alanda duman maruziyeti sonrası acil servise getirilen 6 yaşındaki bir çocuğun fizik muayenesinde; yüzde yanıklar, burun kıllarında ütüleme ve ağız içinde isli sekresyonlar saptanmıştır. Hastanın gövde ön yüzünde ve her iki kolunda büllü, tabanı pembe-kırmızı renkli, oldukça ağrılı yanık alanları mevcuttur.

Bu hastanın yönetimi ve klinik durumu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: İnhalasyon hasarı bulguları ve beklenen üst hava yolu ödemi nedeniyle erken entübasyon planlanmalıdır.

Answer

İnhalasyon hasarı klinik bulguları varlığında üst hava yolu ödemi gelişmeden önce erken entübasyon yapılması en uygun yaklaşımdır.
İnhalasyon hasarı şüphesi olan (kapalı alan maruziyeti, yüz yanığı, isli balgam, ses kısıklığı) hastalarda, üst hava yolunda gelişebilecek hızlı ödem nedeniyle entübasyon zorlaşmadan önce proaktif olarak hava yolu güvenliğinin sağlanması hayat kurtarıcıdır.

Step-by-Step Solution

1
Klinik bulguların değerlendirilmesi
Yüzde yanık, burun kılı ütülenmesi ve isli balgam varlığı inhalasyon hasarını düşündürür.
Hava yolu hasarı, ilerleyen saatlerde hızla gelişen ödem nedeniyle tam tıkanıklığa yol açabilir.
2
Yanık derinliğinin belirlenmesi
Büllü ve ağrılı yanıklar 2. derece (kısmi katlı) olarak tanımlanır.
Sinir uçlarının korunmuş olması ağrı duyusuna, mikrovasküler hasar ise bül oluşumuna neden olur.
3
Öncelikli yönetimin planlanması
Dolaşım ve sıvı tedavisinden önce hava yolu (A) güvenliği sağlanmalıdır.
Acil tıp ve yanık protokollerinde öncelik her zaman hava yolunundur.

Key Concept

İnhalasyon hasarında erken entübasyon endikasyonları ve pediatrik yanıklarda vücut yüzey alanı farklılıkları.

Practice More

Pediatrik yanıklarda Parkland formülüne ek olarak verilmesi gereken idame (maintenance) sıvı ihtiyacını gözden geçirin.
Estimated Time:1m 30s
Question 134Question

22 yaşında ve 14 kg14 \text{ kg} ağırlığında bir çocuk, evde çıkan yangında alevlere maruz kaldıktan 44 saat sonra acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde; stridor, burun kıllarında yanma, orofarenkste isli sekresyonlar ve ses kısıklığı saptanıyor. Yanık muayenesinde; baş-boyun bölgesinin tamamı (%17\%17) ile sağ üst ekstremitenin tamamında (%9\%9) büllü ve şiddetli ağrılı lezyonlar izleniyor. Bu hasta için en uygun yönetim ve önümüzdeki 44 saat boyunca uygulanması gereken toplam saatlik sıvı (resüsitasyon + idame) hızı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Acil entübasyon ve 232 ml/saat232 \text{ ml/saat}

Answer

En uygun yaklaşım üst hava yolu tıkanıklığı riski nedeniyle acil entübasyon yapılması ve saatlik 232 ml232 \text{ ml} sıvı (resüsitasyon + idame) başlanmasıdır.
Doğru yaklaşım, hastanın stridor ve isli sekresyon gibi kesin inhalasyon hasarı ve hava yolu obstrüksiyonu bulguları olması nedeniyle acil entübasyon yapılmasıdır. Sıvı tedavisinde ise Parkland formülü (4 ml×14 kg×26=1456 ml4 \text{ ml} \times 14 \text{ kg} \times 26 = 1456 \text{ ml}) ile hesaplanan ilk 88 saatlik miktarın (728 ml728 \text{ ml}), olaydan bu yana geçen 44 saatlik gecikme düşülerek kalan 44 saate bölünmesi (182 ml/saat182 \text{ ml/saat}) ve buna çocuklarda zorunlu olan idame sıvısının (50 ml/saat50 \text{ ml/saat}) eklenmesi sonucu toplam 232 ml/saat232 \text{ ml/saat} hızına ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1
Yanık alanını ve derecesini belirle
Baş-boyun (%17\%17) + Sağ kol (%9\%9) = %26\%26 toplam vücut yüzey alanı (VYA). Büllü ve ağrılı olması 22. derece yanığı gösterir.
Resüsitasyon ihtiyacı 22. ve 33. derece yanıkların toplam yüzdesi üzerinden hesaplanır.
2
Parkland formülü ile resüsitasyon sıvısını hesapla
4 ml×14 kg×26=1456 ml/gu¨n4 \text{ ml} \times 14 \text{ kg} \times 26 = 1456 \text{ ml/gün}. İlk 88 saatte yarısı: 728 ml728 \text{ ml}.
Parkland formülü ilk 2424 saatlik resüsitasyon ihtiyacını belirler.
3
Gecikme süresini hesaba katarak saatlik resüsitasyon hızını bul
Olaydan 44 saat geçtiği için ilk 88 saatlik dilimin kalan süresi 44 saattir. 728 ml/4 saat=182 ml/saat728 \text{ ml} / 4 \text{ saat} = 182 \text{ ml/saat}.
Resüsitasyon sıvıları olay anından itibaren hesaplanan zaman dilimlerinde verilmelidir.
4
Holiday-Segar yöntemine göre idame sıvısını hesapla
14 kg14 \text{ kg} için: 1000+(4×50)=1200 ml/gu¨n50 ml/saat1000 + (4 \times 50) = 1200 \text{ ml/gün} \rightarrow 50 \text{ ml/saat}.
Çocuk yanık hastalarında yetişkinlerden farklı olarak idame sıvısı resüsitasyona eklenmelidir.
5
Toplam hızı hesapla ve hava yolu yönetimini kararlaştır
182+50=232 ml/saat182 + 50 = 232 \text{ ml/saat}. Stridor varlığı nedeniyle entübasyon kararı verilir.
Stridor, üst hava yolu ödeminin ileri evrede olduğunu ve tam tıkanma riskini gösteren acil bir endikasyondur.

Key Concept

Pediatrik yanıklarda resüsitasyon (Parkland + İdame) ve inhalasyon hasarı yönetimi

Hints

1
Pediatrik hastalarda Parkland formülü ile bulunan resüsitasyon miktarına Holiday-Segar idame sıvısını eklemeyi unutmayın.
2
Resüsitasyon süresini hesaplarken olay anını baz alın; eğer 44 saat gecikme varsa, ilk 88 saatlik sıvıyı kalan 44 saatte vermelisiniz.
3
Üst hava yolunda tıkanıklık (stridor) belirtisi olan bir yanık hastasında ilk ve en önemli adım hava yolu güvenliğini sağlamaktır.

Practice More

İnhalasyon hasarı şüphesi olan ancak stridoru olmayan bir hastada karbonmonoksit zehirlenmesi olasılığını ve pulse oksimetrenin yanıltıcı olabileceğini gözden geçirin.
Estimated Time:2m 30s
Question 135Question

33 yaşında bir erkek çocuk, evde balkon demirliklerine tırmanırken yaklaşık 22 metre yükseklikten beton zemine düşme sonrası acil servise getiriliyor. Yapılan ilk muayenesinde nabız 56/dakika56/dakika, kan basıncı 130/85mmHg130/85 mmHg ve solunumun yüzeyel ve düzensiz olduğu saptanıyor. Hastanın pediatrik Glasgow Koma Skoru (pGKSpGKS) değerlendirmesinde; ağrılı uyarana gözlerini açtığı, sürekli huzursuz bir şekilde ağladığı ve ağrılı uyaranı lokalize edebildiği gözleniyor. Fizik muayenesinde sağ pupili sol pupiline göre daha dilate ve ışık refleksinin zayıf olduğu fark ediliyor. Bu hastanın yönetiminde aşağıdakilerden hangisinin yapılması kontrendikedir?

Show answer & explanation

Answer: Menenjit ekartasyonu amacıyla lomber ponksiyon yapılması

Answer

Menenjit ekartasyonu amacıyla lomber ponksiyon yapılması
Hastada saptanan bradikardi, hipertansiyon ve solunum düzensizliği, 'Cushing Triadı' olarak adlandırılır ve kafa içi basıncın (KİB) tehlikeli düzeyde yüksek olduğunu gösterir. Ayrıca tek taraflı pupil dilatasyonu (anizokori), unkal herniasyonun (beyin fıtıklaşması) erken bir belirtisidir. Bu tabloda lomber ponksiyon yapılması, kraniyal ve spinal aralık arasındaki basınç farkını ani olarak artırarak beynin aşağı doğru fıtıklanmasına ve beyin sapı basısına bağlı ölüme yol açacağı için kesinlikle kontrendikedir.

Step-by-Step Solution

1
Klinik bulguları analiz et
Bradikardi (56/dakika56/dakika), hipertansiyon (130/85mmHg130/85 mmHg) ve solunum düzensizliği saptandı (Cushing Triadı).
Cushing triadı, kafa içi basınç artışının (KİBAS) ve yaklaşan herniasyonun (fıtıklaşma) spesifik bir göstergesidir.
2
pGKSpGKS değerini hesapla
Göz (22) + Sözel (33) + Motor (55) = Toplam 1010.
Hastanın nörolojik durumunun ciddiyetini belirlemek için pediatrik skorlama kullanılır.
3
Kontrendikasyonları değerlendir
KİBAS ve herniasyon bulgusu olan hastada lomber ponksiyonun ölümcül olabileceği belirlendi.
Lomber aralıktan sıvı boşaltılması, kraniospinal basınç gradyanını artırarak beynin foramen magnuma doğru itilmesine neden olur.

Key Concept

KİBAS bulguları (Cushing Triadı) varlığında herniasyon riski nedeniyle lomber ponksiyon kontrendikedir.
Question 136Question

Sıcak su dökülmesi sonucu acil servise getirilen 11 yaşındaki ve 10 kg10 \text{ kg} ağırlığındaki bir çocuğun fizik muayenesinde; baş-boyun bölgesinin tamamı ile sol kolun tamamında eritemli tabanda büller ve şiddetli ağrı saptanmıştır. Parkland formülü kullanılarak yapılan hesaplamaya göre, bu hastaya ilk 88 saatte verilmesi gereken toplam resüsitasyon sıvı miktarı (idame sıvısı hariç) aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 540 ml540 \text{ ml}

Answer

Hesaplanan toplam resüsitasyon sıvısı 1080 ml1080 \text{ ml} olup, bunun ilk 8 saatte verilmesi gereken yarısı 540 ml540 \text{ ml}'dir.
Doğru cevap olan miktar, 1 yaşındaki bir çocukta baş-boyun bölgesinin %18 ve bir kolun %9 olduğu bilgisine dayanır. Toplam yanık alanı %27 olarak hesaplandığında, Parkland formülü (4 ml×10 kg×274 \text{ ml} \times 10 \text{ kg} \times 27) ile 24 saatlik toplam miktar 1080 ml1080 \text{ ml} bulunur. Bu miktarın yarısı olan 540 ml540 \text{ ml} ilk 8 saatte uygulanmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Yanık vücut yüzey alanını (VYA) belirle.
Baş-boyun (%18) + Sol kol (%9) = %27 VYA
1 yaşındaki çocuklarda Rule of Nines (Dokuzlar Kuralı) modifikasyonuna göre baş bölgesi %18 kabul edilir.
2
24 saatlik toplam Parkland resüsitasyon sıvısını hesapla.
4 ml×10 kg×27=1080 ml4 \text{ ml} \times 10 \text{ kg} \times 27 = 1080 \text{ ml}
Parkland formülü, yanıklı çocuklarda kristaloid resüsitasyonu için standart bir yaklaşımdır.
3
İlk 8 saatte verilecek sıvı miktarını hesapla.
1080 ml/2=540 ml1080 \text{ ml} / 2 = 540 \text{ ml}
Resüsitasyon sıvısının yarısı ilk 8 saatte, geri kalan yarısı ise sonraki 16 saatte verilir.

Key Concept

Pediatrik yanıklarda vücut yüzey alanı (VYA) hesaplanırken yaşa göre modifiye edilmiş Dokuzlar Kuralı kullanılır; küçük çocuklarda başın oranı erişkinlerden daha büyüktür.
Estimated Time:1m 30s
Question 137Question

Ev yangınında kapalı alanda kalma öyküsü olan, fizik muayenesinde ses kısıklığı ve ağız içinde isli balgam (carbonaceous sputum) saptanan 44 yaşında (16 kg16 \text{ kg}) bir çocuk hastada yanık alanları şu şekildedir:

- Baş ve boyun bölgesi (tamamı): Eritemli, bül yok, oldukça ağrılı ve kuru.
- Gövde ön yüzü: Yaygın büllü, nemli ve pembe-kırmızı renkli.
- Sağ üst ekstremite (çevresel): Beyaz, deri sertliği (leathery), ağrısız ve basmakla solmayan deri.
- Sol üst ekstremite (anterior yüzü): Kırmızı, büllü ve oldukça ağrılı.

Bu hasta için en uygun klinik yaklaşım ve ilk 88 saatte intravenöz yolla verilmesi gereken toplam sıvı miktarı (resüsitasyon + idame) aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Endotrakeal entübasyon; 1441 ml1441 \text{ ml}

Answer

En uygun yaklaşım endotrakeal entübasyon yapılması ve ilk 8 saatte 1441 ml1441 \text{ ml} sıvı verilmesidir.
İnhalasyon hasarı bulguları (isli balgam, ses kısıklığı) varlığında ödem havayolunu kapatmadan önce proaktif entübasyon hayat kurtarıcıdır. Sıvı hesabında ise 16 kg16 \text{ kg} bir çocuk için 31.5%31.5\% TBSA üzerinden Parkland (1008 ml1008 \text{ ml}) ve Holiday-Segar (433 ml433 \text{ ml}) toplamı olan 1441 ml1441 \text{ ml} verilmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Havayolu değerlendirmesi
Endotrakeal entübasyon endikasyonu
Hastadaki ses kısıklığı ve isli balgam, ciddi inhalasyon hasarı ve hızla gelişebilecek havayolu ödeminin göstergesidir.
2
Yanık alanı ve derinliği hesaplama (Vücut Yüzey Alanı - VYA)
TBSA = %31.5
4 yaşındaki çocukta baş %15'tir (1. derece olduğu için dışlanır). Gövde ön %18 (2. derece), sağ kol %9 (3. derece), sol kol ön yüz %4.5 (2. derece). Toplam: 18+9+4.5=18 + 9 + 4.5 = %31.5.
3
Parkland resüsitasyon sıvısı hesabı
24 saatlik: 2016 ml2016 \text{ ml}; İlk 8 saatlik: 1008 ml1008 \text{ ml}
4 ml×16 kg×31.5=2016 ml4 \text{ ml} \times 16 \text{ kg} \times 31.5 = 2016 \text{ ml}. İlk 8 saatte yarısı verilmelidir.
4
İdame sıvısı hesabı (Holiday-Segar)
24 saatlik: 1300 ml1300 \text{ ml}; İlk 8 saatlik: 433 ml433 \text{ ml}
16 kg16 \text{ kg} için: 1000+(6×50)=1300 ml1000 + (6 \times 50) = 1300 \text{ ml}. İlk 8 saat için 1/3'ü hesaplanır.
5
Toplam sıvı miktarını toplama
1008+433=1441 ml1008 + 433 = 1441 \text{ ml}
Pediatrik yanık yönetiminde ilk 8 saatlik sıvı, Parkland payı ile idame sıvısının toplamıdır.

Key Concept

Pediatrik yanıklarda inhalasyon hasarı yönetimi ve idame sıvısı dahil Parkland resüsitasyonu.

Practice More

Yanık pansumanında kullanılan gümüş sülfadiazin gibi topikal ajanların kontrendikasyonlarını ve yan etkilerini (lökopeni) gözden geçirin.
Estimated Time:3m 0s
Question 138Question

55 aylık, 7 kg7\text{ kg} ağırlığındaki bir bebek, evde gelişen solunum sıkıntısı sonrası acil servise getiriliyor. İki sağlık personeli tarafından yapılan ilk muayenede; bebeğin bilincinin kapalı olduğu, spontan solunumunun olmadığı, nabzının brakiyal arterden 55/dakika55/\text{dakika} hızında ve zayıf hissedildiği saptanıyor. Derhal balon-maske ile %100\%100 oksijen desteği başlanıyor. 3030 saniye sonra yapılan değerlendirmede perfüzyonun düzelmediği ve kalp hızının 50/dakika50/\text{dakika} olduğu görülüyor. Bu aşamada yapılması gereken en uygun müdahale hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 15:215:2 oranında göğüs basısı ve ventilasyona başlanması

Answer

Kalp hızı 60/dakika60/\text{dakika}'nın altında ve perfüzyon bozukluğu devam ettiği için 15:215:2 oranında göğüs basısı ve ventilasyona başlanması en uygun adımdır.
Doğru yanıt olan 15:215:2 oranında göğüs basısına başlanması, pediatrik ileri yaşam desteği (PALS) kılavuzlarıyla tam uyumludur. Bebeklerde ve çocuklarda, yeterli oksijen desteği ve balon-maske ventilasyonuna rağmen kalp hızı 60/dakika60/\text{dakika}'nın üzerine çıkmıyorsa ve perfüzyon bulguları (solukluk, gecikmiş kapiller dolum, zayıf nabızlar) kötüyse, fonksiyonel olarak arrest kabul edilerek göğüs basısına başlanır. İki kurtarıcı varlığında bu oran infantlar için 15:215:2'dir.

Step-by-Step Solution

1
Hastanın mevcut vitalleri ve uygulanan tedaviye yanıtı değerlendirilir.
Kalp hızı 50/dakika50/\text{dakika} (<60< 60) ve perfüzyon bozukluğu devam ediyor.
Oksijenizasyona rağmen düzelmeyen bradikardi pediatride arrest öncesi kritik bir bulgudur.
2
PALS algoritmasına göre göğüs basısı endikasyonu kontrol edilir.
Göğüs basısı başlanmalıdır.
Yeterli ventilasyona rağmen HR<60HR < 60 ve kötü perfüzyon varlığı bası endikasyonudur.
3
Kurtarıcı sayısına göre uygun kompresyon-ventilasyon oranı belirlenir.
İki kurtarıcı olduğu için 15:215:2 oranı seçilir.
İnfant ve çocuklarda iki kurtarıcı ile yapılan CPR'da ventilasyon desteğini artırmak için 15:215:2 önerilir.

Key Concept

Pediatrik bradikardi yönetiminde, ventilasyona rağmen kalp hızı 60/dakika60/\text{dakika}'nın altında kalan ve perfüzyon bozukluğu olan hastalarda göğüs basısına başlanır.
Estimated Time:1m 30s
Question 139Question

22 yaşında bir erkek çocuk, evde dedesinin ilaçlarını içmiş olabileceği şüphesiyle acil servise getiriliyor. Başvurudan kısa süre sonra jeneralize tonik-klonik nöbet geçiren hastaya 0.10.1 mg/kgmg/kg midazolam ve ardından 2020 mg/kgmg/kg fenitoin yüklemesi yapılmasına rağmen nöbetleri kontrol altına alınamıyor. Hastanın kan gazı analizinde pHpH: 7.107.10, HCO3HCO_3: 1010 mEq/LmEq/L ve laktat: 88 mmol/Lmmol/L saptanıyor. Aile öyküsünden dedesinin aktif tüberküloz tedavisi gördüğü öğreniliyor. Bu hastada nöbetlerin durdurulması ve metabolik tablonun düzeltilmesi için öncelikle yapılması gereken uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: İntravenöz piridoksin

Answer

İntravenöz piridoksin uygulaması, izoniazid zehirlenmesine bağlı dirençli nöbetlerin ve eşlik eden metabolik asidozun temel tedavisidir.
Dirençli nöbetler, anyon açıklıklı metabolik asidoz ve tüberküloz ilaçlarına maruziyet öyküsü tipik olarak İzoniazid (INH) zehirlenmesini gösterir. İntravenöz piridoksin, GABA sentezini geri döndürerek bu tabloyu düzelten tek spesifik antidottur.

Step-by-Step Solution

1
Klinik ipuçlarını değerlendir
Tüberküloz temas öyküsü, anyon açıklıklı metabolik asidoz ve standart antiepileptiklere dirençli nöbetlerin varlığı İzoniazid (INH) zehirlenmesini işaret eder.
İzoniazid triadı (asidoz, nöbet, koma) pediatrik toksikolojide tüberküloz ilacı alımı şüphesinde tanı koydurucudur.
2
Patofizyolojiyi analiz et
İzoniazid, glutamik asit dekarboksilaz (GAD) enzimini inhibe ederek inhibitör nörotransmitter olan GABA sentezini azaltır.
Piridoksin (B6 vitamini), GAD enziminin aktif formu olan piridoksal-5-fosfatın öncülüdür; eksikliğinde nöbetler standart ilaçlara (fenitoin, fenobarbital) yanıt vermez.
3
Spesifik antidot tedavisine başla
Hastaya gram-gram dozunda (içildiği bilinen miktar kadar) veya ampirik olarak 7070 mg/kgmg/kg (maksimum 55 gg) intravenöz piridoksin verilir.
Piridoksin verilmesiyle GABA sentezi yeniden başlar, nöbetler durur ve buna bağlı oluşan laktik asidoz hızla geriler.

Key Concept

İzoniazid (INH) zehirlenmesinde refrakter nöbetlerin spesifik antidotu piridoksindir.

Practice More

İzoniazid zehirlenmesinde kullanılan piridoksin dozunun (gram-gram kuralı) hesaplanmasıyla ilgili soruları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 140Question

77 yaşında bir kız çocuk, evde yaklaşık 22 metre yükseklikteki ranzadan düşme sonrası acil servise getiriliyor. Başlangıçta koopere olan hastanın, acil servis takibinde uykuya meyil (letarji) başladığı, pupillerinin anizokorik hale geldiği ve ağrılı uyarana karşı ekstansör yanıt (pGKS: 44) verdiği gözleniyor. Yaşamsal bulguları; kan basıncı 145/95mmHg145/95 mmHg, nabız 50/dk50/dk ve solunum hızı 12/dk12/dk (düzensiz) olarak saptanıyor. Bu hastanın acil yönetiminde aşağıdakilerden hangisinin uygulanması kontrendikedir?

Show answer & explanation

Answer: Lomber ponksiyon ile beyin omurilik sıvısı (BOS) basıncının ölçülmesi

Answer

Lomber ponksiyon ile beyin omurilik sıvısı (BOS) basıncının ölçülmesi
Doğru seçenek olan lomber ponksiyon uygulaması, kafa içi basıncın yüksek olduğu ve herniasyon bulgularının (anizokori, Cushing triadı) eşlik ettiği durumlarda kesinlikle kontrendikedir. LP işlemi, foramen magnum düzeyinde basınç farkı yaratarak beyin dokusunun aşağı doğru fıtıklaşmasına (herniasyon) ve beyin sapı basısına neden olur.

Step-by-Step Solution

1
Klinik bulguların ve yaşamsal bulguların analizi
Hastada hipertansiyon (145/95mmHg145/95 mmHg), bradikardi (50/dk50/dk) ve solunum düzensizliği mevcuttur (Cushing Triadı).
Bu bulgular kafa içi basınç artışını (KİBAS) ve olası beyin herniasyonunu gösterir.
2
Pediatrik Glasgow Koma Skalası (pGKS) ve pupillerin değerlendirilmesi
Anizokori ve ekstansör yanıt, transtentoryal herniasyon riskinin yüksek olduğunu teyit eder.
Nörolojik kötüleşme acil müdahale gerektirir.
3
Kontrendike olan işlemin belirlenmesi
Lomber ponksiyon (LP), intrakraniyal ve spinal kompartmanlar arasında basınç farkı yaratarak herniasyonu hızlandırır.
KİBAS şüphesi veya herniasyon bulguları olan hastalarda LP yapılması beyin sapı basısına ve ölüme yol açabilir.

Key Concept

KİBAS ve Cushing Triadı varlığında lomber ponksiyon kontrendikasyonu
Estimated Time:1m 30s
PreviousPage 7 / 15Next
Acil ve Yoğun Bakım — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı — Page 7 | Examkin