Solunum Sistemi Farmakolojisi

Solunum yolu hastalıklarında sekresyonların atılımını kolaylaştırmak amacıyla kullanılan mukolitik ve ekspektoran ilaçlar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Solunum yolu sekresyonlarını yumuşatmak amacıyla kullanılan $N$-asetilsistein'in inhalasyon yoluyla uygulanması sırasında gelişebilecek olan ve bu nedenle bir $\beta_2$-agonist ile birlikte verilmesini gerektiren en önemli yan etki aşağıdakilerden hangisidir?

55 yaşında Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) tanısı olan bir hastada, inhale yolla uygulandığında bronş düz kaslarındaki $M_3$ reseptörlerine yüksek afinite ile bağlanan ve bu reseptörlerden ayrışma hızının çok yavaş olması sayesinde 24 saat boyunca bronkodilatör etki sağlayan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

35 yaşında, uzun süredir bronşiyal astım tanısı ile izlenen bir hastanın semptom kontrolünün yetersiz olması üzerine, mevcut inhale kortikosteroid tedavisine inhale bir uzun etkili $\beta_2$ agonist (LABA) eklenmesine karar verilmiştir. Hastaya, eklenen bu ilacın etkisinin yavaş başladığı ve bu nedenle akut astım ataklarında "kurtarıcı ilaç" olarak kesinlikle kullanılmaması gerektiği vurgulanmıştır.

Bu klinik senaryoda bahsi geçen, yüksek lipofilitesi nedeniyle reseptöre yavaş ulaşıp etkisi geç başlayan (yavaş başlangıçlı) ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

İzoproterenol, hava yolu düz kaslarında güçlü bir gevşeme sağlamasına rağmen etki süresinin kısa olması ve oral yoldan alındığında etkisiz kalması nedeniyle günümüzde astım tedavisinde kullanılmamaktadır. Buna karşın, astım ataklarında yaygın olarak tercih edilen salbutamol ve terbutalin gibi $\beta_2$-selektif agonistler izoproterenole göre çok daha uzun etki süresine sahiptir ve oral yolla da etkin bir şekilde kullanılabilirler.

Salbutamol ve terbutalinin, izoproterenole kıyasla etki süresinin uzamasını ve oral biyoyararlanımının belirgin şekilde artmasını sağlayan temel farmakolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$55$ yaşında, uzun süredir KOAH tanısıyla izlenen ve ağır nefes darlığı şikayeti olan bir hastada, inhale kortikosteroid tedavisine beklenen klinik yanıtın alınamadığı gözleniyor. Bu hastada görülen "kortikosteroid direncinin" moleküler mekanizması araştırıldığında; oksidatif stresin etkisiyle pro-inflamatuar genlerin trans-represyonunda (transkripsiyonel baskılanma) görev alan bir enzimin ekspresyonunun ve aktivitesinin azaldığı saptanıyor.

Bu hastada kortikosteroidlerin anti-inflamatuar etkinliğinin azalmasından sorumlu olan ve normalde glukokortikoid reseptör kompleksi tarafından gen promotör bölgesine çekilerek histon deasetilasyonuna aracılık eden temel enzim aşağıdakilerden hangisidir?

$28$ yaşında kadın hasta, orta dereceli persistan astım tanısıyla inhale kortikosteroid ve formoterol kullanmaktadır. Şikayetlerinin tam kontrol altına alınamaması üzerine tedaviye; hem lökosit kemotaksisinden sorumlu lökotriyen $B_4$ ($LTB_4$) hem de güçlü bronkokonstriktör etkili sisteinil lökotriyenlerin ($LTC_4, LTD_4, LTE_4$) sentezini azaltan bir ajan eklenmesi planlanmıştır.

Bu hastaya başlanması planlanan ilaçla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Şiddetli eozinofilik astım profilaksisinde kullanılan interlökin-5 ($IL-5$) yolunu hedefleyen biyolojik ajanlardan reslizumabı, aynı grupta yer alan mepolizumabdan ayıran temel klinik farmakoloji özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Astım tanısıyla oral teofilin tedavisi alan $22$ yaşında bir üniversite öğrencisine, eşlik eden üriner sistem enfeksiyonu nedeniyle bir antibiyotik tedavisi başlanıyor. Tedavinin ikinci gününde hastada şiddetli bulantı, huzursuzluk, ellerde titreme ve çarpıntı gelişiyor. Yapılan tetkiklerde plazma teofilin düzeyi $28 \mu g/mL$ (Terapötik aralık: $10$-$20 \mu g/mL$) olarak saptanıyor. Bu klinik tabloya neden olan ve $CYP1A2$ enzimini inhibe ederek teofilin kan düzeyini artıran antibiyotik aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) tanısıyla uzun süredir teofilin ($400$ mg/gün) tedavisi alan ve günde $1$ paket sigara içen $58$ yaşındaki erkek hastaya, eşlik eden üriner sistem enfeksiyonu nedeniyle siprofloksasin başlanmıştır. Tedavinin dördüncü gününde hastada şiddetli bulantı, çarpıntı ve generalize tonik-klonik nöbet tablosu gelişmiştir.

Bu hastada gözlenen santral sinir sistemi toksisitesinden (nöbet) primer olarak sorumlu olan moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

28 yaşında bronşiyal astım tanısı olan bir hasta, tozlu bir ortamda kaldıktan sonra aniden başlayan nefes darlığı ve hırıltı şikayetiyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenede yaygın ekspiratuar ronküsleri saptanan hastada, bronş düz kaslarındaki $\beta_2$ reseptörlerini uyararak $G_s$ proteini aktivasyonu ve hücre içi siklik AMP ($cAMP$) artışı üzerinden hızlı bronkodilatasyon sağlayan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Bronşiyal astım tanısı olan 42 yaşındaki erkek hasta, akut bronkospazm şikayetiyle acil servise başvurmuştur. Hastaya yüksek dozda inhale terbutalin tedavisi başlanmıştır. Bu tedavi sonrası gelişebilecek olan metabolik/elektrolit değişikliği ve buna neden olan temel mekanizma aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Pulmoner arteriyel hipertansiyon ($PAH$) tedavisinde kullanılan farmakolojik ajanların etki mekanizmaları, yan etki profilleri ve ilaç etkileşimleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Kronik bronşit alevlenmesi nedeniyle polikliniğe başvuran 55 yaşındaki erkek hastanın tedavisinde, solunum yolu sekresyonlarının temizlenmesini kolaylaştırmak amacıyla farmakolojik bir ajan başlanmıştır. Reçete edilen bu ilacın, mukus reolojisini düzenleyici etkisine ek olarak, alveoler tip II hücrelerinden pulmoner sürfaktan sentezini ve salınımını artırıcı özelliği de bulunduğu bilinmektedir.

Bu özellikleriyle öne çıkan farmakolojik ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Pulmoner arteriyel hipertansiyon ($PAH$) tedavisinde kullanılan aşağıdaki ilaçlardan hangisi, endotelin-$A$ ($ET_A$) reseptörlerini selektif olarak bloke eder ve karaciğer transaminazlarında ($ALT/AST$) yükselme riski Bosentan'dan anlamlı derecede daha düşüktür?

Öksürük merkezini santral yolla baskılamasının yanı sıra, belirgin antimuskarinik (atropin benzeri) etkileri nedeniyle glokom veya prostat hipertrofisi olan hastalarda kontrendike olabilen non-opioid antitussif ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$28$ yaşında, hafif persistan astım tanısıyla inhale kortikosteroid tedavisi almakta olan bir hastanın tedavisine lökotrien reseptör antagonisti grubu bir ilaç eklenmiştir. Hekim, ilacın gıdalarla birlikte alınmasının biyoyararlanımını yaklaşık $\%40$ oranında azalttığını belirterek, hastaya ilacı yemeklerden en az bir saat önce veya iki saat sonra almasını önermiştir. Bu hastaya reçete edilen ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik astım tanısı ile kontrol edici tedavi olarak inhale flutikazon kullanmaya başlayan $25$ yaşındaki bir hastada, inhalasyon sonrası ağzın su ile çalkalanmaması durumunda gelişmesi beklenen en yaygın lokal yan etki aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik obstrüktif akciğer hastalığı ($KOAH$) nedeniyle teofilin tedavisi alan bir hastada, eşlik eden bir enfeksiyon için siprofloksasin başlanmasından birkaç gün sonra ajitasyon, taşikardi ve nöbet geçirme gibi belirtilerle karakterize teofilin toksisitesi gelişmiştir. Bu etkileşimin altında yatan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) idame tedavisinde kullanılan inhale bir antimuskarinik ilacın; bronş düz kaslarındaki post-sinaptik $M_3$ reseptörlerinden çok yavaş disosiye olması nedeniyle uzun süreli bronkodilatasyon sağladığı, buna karşın pre-sinaptik $M_2$ otoreseptörlerinden hızla ayrılması sayesinde asetilkolin salınımı üzerindeki negatif feedback kontrolünü bozmadığı (kinetik selektivite) bilinmektedir.

Farmakolojik özellikleri tanımlanan bu ilaç aşağıdakilerden hangisidir?